???? ???? ???????

مُشَعْشَعیان، یا این که آل مشعشع (حکومت ۸۴۵ تا ۹۱۴ق)، خاندانی از حکمرانان صوفی شیعه که از سال ۸۴۵ تا ۹۱۴ق در خوزستان حکومت کرد؛ این سلسله به رهبری و ادعای مهدویت سید محمد بن فلاح (متوفای ۸۷۰ق) حیات خویش را شروع و حکومت غیروابسته شیعه به مرکزیت هویزه را ساخت‌و‌ساز تشریفات مشهد نمود.
مشعشعه با ظهور صفویان تا سال ۱۱۵۰ق به‌تیتر والیان دولت صفوی در خوزستان حکمرانی کردند.

نهاد‌گذار
نسب سید محمد بن فلاح بن فرم الله به هفتمی امام شیعه ها میرسد. او در شهر واسط دیده به جهان گشود و تحصیلات خویش را در شهر حله و در مدرسه احمد بن فهد حلی (۷۵۷-۸۴۱ق) طی کرد.[۱] بر اساس منابع، سید محمد در برهه زمانی کوتاهی به درجات علمی بالایی رسید تا جایی که اذن درس دادن را از معلم خویش اخذ نمود.[۲] با فوت بابا سید محمد، ابن فهد حلی با مامان وی[۳] و سید محمد نیز با دختر ابن فهد تزویج کرد.[۴]
محمد بن فلاح اهل ریاضت و دارنده راه صوفیانه بود تا آن جا که یک توشه به بازه یکسال در مسجد کوفه معتکف شد و در حین آن زمان غذای او اندکی آرد جو بود و درین بازه بسیار می‎گریست.[۵]
محمّد بن فلاّح در سال‌ ۸۴۰ق (یک کدام از‌ دو سال قبل از فوت ابن‌ فهد) از جانب امام مهدی(عج) ادعای نیابت کرد و براین اساس از جانب معلم مرتد اعلام و محکوم به قتل‌ شد.[۶] سید محمد در کتابش (حرف ‎المهدی) که در سال ۸۶۵ق نگاشته، خویش را‌ سیدی‌ نایب مناب مهدی(عج) می داند و «و هذا‌ السید المناب عن الغائب» تعبیری میباشد که از خویش درین کتاب به عمل برده میباشد. او ضمن نایب مهدی‌، خویش‌ را‌ «امام امت» هم می خواند.[۷]

شروع جنبش
منابع تاریخی شروع‌ شغل‌ها‌ و ادعاهای‌ سیدمحمد‌ را، دست‌یابی‌ او بر کتاب استادش در «علم ها ناآشنا» میدانند که با به کار گیری از آن و اکران بعضی رفتارهای تعجب آور، اعراب نواحی خوزستان‌ را‌ مرید خویش کرد و تا جایی پیش رفت‌ که‌ خویش‌ را‌ به‌ «مهدی» ملقب نمود.[۸]

پیرو این جریانات روضه خوان‌ فهد فتوای کشتن محمد بن فلاح را اعطا کرد و دو طومار به امیر منصور بن قباد ادریس‌ عبادی نوشته و اورا‌ تشویق‌ به کشتن سید نمود و ریختن خونش‌ را‌ مباح‌ دانست‌. درپی وصول طومار، امیر‌ منصور سید محمد را بازداشت کرد. محمد بن فلاح در تامین از ادعای سنی و صوفی بودن خویش را نمود و انگیزه دشمنی و مجاز فهمیدن قتلش به وسیله شیعه ها را همین مقاله تیتر کرد و برای این داعیه نیز به قرآن عهد و پیمان خاطر کرد. ضمن این سخنان دیگری نیز مطرح کرد تا آخر و عاقبت امیر منصور قانع گردیده و اورا آزاد نمود.[۹]

غایب بودن کبری
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: غایب بودن کبرا
زمان غایب بودن کبری از سال ۳۲۹ق استارت شد.[۱۱۵] واپسین نائب خاص امام مهدی(عج) در زمان غایب بودن صغری، علی بن محمد سمری بود که در ۱۵ شعبان ۳۲۹ق درگذشت، [۱۱۶]در حالی که شش روز گذشته از درگذشت وی، توقیعی از سوی امام خطاب به او صادر شد که در آن خلال اعلام روزِ درگذشت علی بن محمد سمری به وی، از گزینش جانشین نهی شده بود؛ به دلیل آن که -بنابر آنچه در توقیع آمده- غایب بودن دوم استارت گردیده و تا‌زمانیکه خدا اذن ندهد ظهوری نخواهد بود.[۱۱۷] اکثر منابع شیعه سال وفات نایب چهارم را سال ۳۲۹ق می دانند، البته روضه خوان صدوق و ادب بن حسن طبرسی آن را در سال ۳۱۸ق تصویب تشریفات مشهد کرده‌اند.[۱۱۸]

ملاقات با امام مجال
نوشته‌ی علمیٔ مهم: ملاقات با امام فرصت
احادیث فراوانی از دیدار با امام دوازدهم شیعه ها در زمان حیات او در منابع شیعه نام برده میباشد که برخی از آن‌ها مرتبط با قبل از شروع غایب بودن کبری بوده و بخش اعظمی از آنان نیز بعداز آن روی داده میباشد:

ملاقات قبل از غایب بودن کبری: بنابر گزارش‌های تاریخی و روایی، در زمان ۶۹ سال غایب بودن صغری، ضمن چهار نائب خاص، اشخاص زیادی امام دوازدهم شیعه ها را زیارت کرده‌اند؛ مثلا ابراهیم بن ادریس،[۱۱۹] ابراهیم بن عبده نیشابوری و خادم وی،[۱۲۰] ابوالادیان، خادم امام حسن عسکری(ع)،[۱۲۱] ابوسعید غانم هندی،[۱۲۲] و ابوعبدالله بن باتقوا[۱۲۳] و ده‌ها نفر دیگر.[۱۲۴]
ملاقات در غایب بودن کبری: درباره دیدن امام فرصت در عصر غایب بودن کبری، دو بینش فی مابین شیعه ها وجود داراست: بعضا آن را انکار کرده‌اند و برخی دیگر بر قابلیت و وقوع آن، شواهد و دلایلی اقامه نموده‌اند. انکار در این مورد گاه مستند به احادیثی گردیده است که بر پایه ی آنان، هر سیرتکامل ادعای مشاهده در زمان غایب بودن کبری لاف میباشد.[یادداشت ۲] همینطور انکار ملاقات با امام فرصت در بعد از ظهر غایب بودن، در موردها دیگری نتایج شک و تردید در صحت مدعای کسی بوده میباشد که از دیدار خویش با امام فرصت خبر می‌داده میباشد. ضمن این، بعضی دیگر با مقصود خودداری از سودجویی زمان‌طلبان، هر سیرتکامل رؤیت را انکار می‌نمایند.[۱۲۵]
از سوی دیگر در برخی روایات، دعا ها و اعمالی برای دیدار با امام فرصت(عج) سفارش گردیده‌است،[۱۲۶] و دست کم دو حدیث دارای اعتبار، دسترسی و دیدار با امام را برای رهروان ویژه وی، امری ممکن دانسته میباشد.[یادداشت ۳] عالمان گرانقدر شیعه مانند روضه خوان صدوق، روحانی موثر و روضه خوان طوسی در کتاب‌های خویش فصلی را برای اسم بردن از دیدارکنندگان با امام دوازدهم باز و به ممکن بودن آن تصریح کرده‌اند.[۱۲۷]

ظهور و قیام
نوشته‌ی علمی‌های اساسی: ظهور امام مجال، علائم ظهور، و قیام امام مهدی(عج)
بر پایه ی آموزه‌های شیعه، حضرت مهدی(ع) بعد از غیبتی زمان بر در آخرالزمان با ملازمت یارانش قیام می‌نماید و با برپایی حکومتی جهانی، عدل و داد و صلح را در عالم برقرار می‌سازد.[۱۲۸] در منابع اسلامی آرم‌هایی برای ظهور امام مجال نام برده میباشد به عنوان مثال خروج سفیانی، صیحه آسمانی، خودکشی زکیه.[۱۲۹]

بنابر احادیث شیعه، دنیا در شروع ظهور دارنده سه خصوصیت عمده میباشد: ظلم و ستم دانش آموز و فتنه‌ای که بر هر منزل‌ای وارد میشود،[۱۳۰] وجود دشمنانی مانند سفیانی و نواصب و دیگرانی که در عراق و دیگر کشور‌های اسلامی درگیر شغل علیه شیعه می‌باشند و آنگاه سوریه را تصرف می‌نمایند،[۱۳۱] و در غایت یاران امام مجال که در مرز و بوم‌های اسلامی خاطر و اسم امام دوازدهم را در فقیه دور از هم می‌نمایند.[۱۳۲]

مبنی بر احادیث، امام مهدی(ع) قیام خویش را از مسجد الحرام در مکه استارت می‌نماید و به همدم یارانش به سمت کوفه جنبش می‌نماید و این شهر را به‌تیتر راءس حکومت خویش برمی‌گزیند.[۱۳۳]

انتظار ظهور امام مجال یکی آموزه‌های اساسی فرهنگ وتمدن شیعه میباشد که با عبارت انتظار فرج از آن حافظه میگردد و به‌معنای آرزو به گشایش مشقت‌ها و وصال آتی‌ای پر‌نور با ظهور امام فرصت میباشد؛ این معنا در احادیث شیعه با واژگانی مانند «اَلْمُنتظِرُ لِأمْرِنا»، «مُنتظِرٌ لِهذا الاَمر»، «اِنْتِظارُ قائِمِنا»، «تَوَقُّعُ الْفَرَج»، «اَلمُنتَظِرینَ لِظُهورِهِ»، «مُنْتَظِرونَ لِدَوْلَةِ الْحَق» و «اَلمُنتظِرُ لِلّثانی عَشَر» حافظه گردیده‌است.[۱۳۴] این احادیث مشوق و فضائل بی‌شماری برای منتظران ذکر کرده و آنان‌را از «اولیاءالله»، هر که در روش پروردگار در خون خودش غلتیده، و برگزیدگان عموم به اکانت آورده میباشد که همانند یاران رسول(ص) در نزاع بدر بوده یا این که در چادر امام فرصت(ع) به یار و همدم وی نزاع می‌نمایند.[۱۳۵]

ریزش بازارهای مالی اسرائیل
سقوط شدید بورس، کاهش بها پول و تضعیف مرتبه اعتباری اسرائیل در دولت ها در میان‌المللی از پیامدهای این عملیات محاسبه گردیده‌است. همینطور از پیامدهای درازمدت این عملیات، به پایین آمدن معیار سرمایه‌گذاری در اسرائیل اشاره گردیده است.[۵۲] همینطور خبرگزاری عجم، از تعطیلی شعبه‌های بعضا از کمپانی‌های میان‌المللی مانند کمپانی سوئیسی نستله و کمپانی اسپانیایی اینتدیتکس در کشور‌های اشغالی تشریفات مشهد خبر داده میباشد.[۵۳]

تضارب حزب‌الله با اسرائیل در شمال مرزوبوم‌های اشغالی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: حمله رژیم صهیونیستی به لبنان (۲۰۲۴)
حزب‌الله لبنان دو روز بعد از عملیات حماس، در پیامی از این تکان دفاع کرد.[۵۴] حزب‌الله با مقصود توقف تهاجم ها اسرائیل و پرهیز از کشتار عموم غزه بوسیله این رژیم، موضع ها ارتش اسرائیل را در شمال مملکت‌های اشغالی غرض قرار می‌اعطا کرد. ارتش اسرائيل در برخورد به پشتیبانی حزب‌الله از حماس و عموم غزه، شماری از فرماندهان و اعضای ارشد این حرکت همانند فؤاد شکر، ابراهیم عقیل، نبیل قاووق و علی کرکی را ترور کرد و با انفجار پیجرهای حزب‌الله تنی چند از اعضای حزب‌الله را آسیب دیده و شهید کرد. همینطور با غرض قراردادن پایگاه فرماندهی حزب‌الله در ضاحیه بیروت، سید حسن نصرالله دبیرکل وقت حزب‌الله را ترور کرد.

سفر معکوس صهیونیست‌ها از کشور‌های اشغالی
سازه بر آنالیز یک دارای تخصص مسائل فی مابین‌الملل، عملیات گردباد الاقصیٰ سبب به تشدید مسافرت صهیونیست‌ها از زمین ها اشغالی می گردد.[۵۵] همینطور به گفته محمدحسین قدیری ابیانه دارای تخصص مسائل راهبردی، با عملیات گردباد الاقصیٰ خیر صرفا هجرت به مرز و بوم‌های اشغالی متوقف شد‌ه‌است؛ بلکه مسافرت از مرزوبوم‌های اشغالی شروع گردیده است.[۵۶] کانال العالم از ایلان پاپه، مورخ اسرائیلی، نقل کرده که بنابر منابع قابل اتکا، از استارت نزاع غزه، ۷۰۰ هزار صهیونیست، فلسطین اشغالی را شکاف کرده‌اند.[۵۷]

تقابل با ابن‌جارود
زمانی حجاج به رستقباذ رسید، با او‌لین کودتا عموم عراق به رهبری عبدالله بن جارود روبه‌رو شد. این کودتا بر تاثیر تهدیدهای حجاج بر اساس بایستگی پایداری در میدان‌های پیکار تا برد بدون نقص و نیز تصمیم او بر پایه ی کاهش حقوق و دستمزد جنگجویان به معیار صد درهم، درگرفت. در‌این کودتا که در ربیع الأخر سال ۷۶ق. اتفاق افتاد، عموم عراق اموال و انبارهای اسلحه حجاج را به غارت بردند. حجاج، بعداز مشورت کردن با یارانش و وصال نیروهای کمکی، به مبارزه آن ها رفت و ابن‌جارود را کشت و یارانش را دور از هم ایجاد تشریفات مشهد کرد.[۴۴]

سرکوب زنگیان عراق
به طور همزمان با کودتا ابن‌جارود، زنگیان عراق نیز به سرکردگی رباح شیرزنجی (شارزنجی) کودتا کردند و دور و اطراف بصره را به تصرف خویش درآوردند. حجاج با ارسال کردن لشکری از عموم بصره، آن‌ها را در دشت خوزستان (مجاورت دَورَق) سرکوب کرد.[۴۵]

نبرد با خوارج
در اواخر رمضان سال ۷۵ قمری.، حجاج از مهلّب و عبدالرحمن بن مخنف خواست هرچه زود‌خیس با خوارج ازارقه به رهبری قَطَری بن الفُجاءة بجنگند. این پیکار‌ها تا اوایل سال ۷۸ق. ادامه یافت، تا اینکه در میان خوارج اختلاف زمین‌خورد و آنان به‌شدت سرکوب شدند.[۴۶]

در سال‌های ۷۶ و۷۷ ق. خوارج به رهبری شبیب بن یزید شیبانی، بر ضد حجاج قیام کردند و ده‌ها نزاع در بین لشکریان حجاج و شبیب در عراق درگرفت که در همگی آنان سپاهیان حجاج ناکامی خوردند. حجاج عاقبت شبیب را از بین برداشت و یارانش را باخت بخشید.[۴۷]

قیام مُطَرّف ‌بن مُغیرةبن شعبه
در سال ۷۷ق. مُطَرّف ‌بن مُغیرة بن شعبه، کارگزار حجاج در مداین، بر ضد امویان قیام کرد و خلع عبدالملک بن مروان را از حکومت بیان کرد و قتل حجاج را حلال شمرد. حجاج نیز حمزة، اخوی و حمایت کننده مطرّف، را در همدان زندانی کرد و سپاهی به مصاف مطرّف ارسال کرد و وی و یارانش را در نبردی مجاورت اصفهان کشت و قیامش را سرکوب کرد.[۴۸]

فرمانروایان ادریسی
ادریس بن عبدالله بن حسن مُثنّیٰ، از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) مؤسس و اولی حکم کننده ادریسی میباشد. او‌را شخصی پسندیده، فاضل، خوش‌کردار، عادل، شجاع، بخشنده و شعر سرا تعریف تشریفات مشهد ک رده‌اند.[۵۲]

بعد از پی‌ریزی دولت ادریسی و فتوحات اول، هارون‌ خلیفه عباسی شم خطر کرد و شخصی به اسم سلیمان بن جریر، دارای شهرت به شَمّاخ که گفته می‌گردد از متکلمان زیدی بوده را به‌مراد از در میان برداشتن ادریس نزد وی ارسال کرد.[۵۳] شماخ به ادریس مجاورت شد و نزد وی جایگاه بالایی پیدا کرد. وی که در جلسات به نقل فضائل اهل‌بیت(ع) می‌پرداخت و بر امامت ادریس احتجاج می کرد، یک روز در عدم وجود راشد، ادریس را مسموم و فرارو گریز کرد.[۵۴]
بعد از کشته‌شدن ادریس، دور اندیشی و دانایی راشد غلام وی حکومت نوپای ادریسی را از هلاکت نجات اعطا کرد. راشد بزرگان و رجال را عده کرد و به آنها سفارش اعطا کرد تا فرصت زایمان همسر ادریس طاقت نمایند و در‌حالتی که فرزند پسر بود، با وی بیعت نمایند و در صورتی دختر بود، یک نفر را از در بین خویش گزینش نمایند. بعداز آنکه مشخص و معلوم شد فرزند ادریس پسر میباشد، اورا به اسم پدرش اسم‌گذاری کردند و راشد ذمه ‌دار تربیت وی شد، به وی فقه و حدیث و جنگاوری یادگرفت و در یازده‌سالگی برای وی بیعت گرفت.[۵۵] ادریس دوم در هفده‌سالگی، مستقلاً حکومت را در چنگ گرفت.[۵۶]

به طور کلی، سیزده حکم کننده و امام ادریسی حکومت کردند که از این تعداد، نُه نفر مرتبط با عصرٔ در آغاز و چهار نفر حاکمان زمان دوم بودند که به فاطمیان یا این که امویان خراج می‌دادند:[۵۷]

ادریس اولیه
ادریس دوم
محمدبن ادریس (المُنتَصِر)
علی بن محمد بن ادریس
یحیی (نخستین) بن محمد
یحیی(دوم) بن یحیی
علی بن قدمت بن ادریس
یحیی (سوم) المقدام
یحیی (چهارم)
حسن الحجام
قاسم بن محمد
ابوالعیش احمد بن قاسم
حسن‎ بن‎ قاسم گنون
نبو
حکومت ادریسیان
امام علی
امام حسن مجتبی
حسن مثنی
عبدالله محض
ادریس نخستین
(مؤسس ادریسیان)
ادریس دوم
قاسم محمد منتصر قدمت
محمد یحیی سوم علی اولیه یحیی نخستین ادریس علی دوم
حسن الحجام ابراهیم یحیی دوم یحیی چهارم
قاسم گنون
حسن ابوالعیش احمد
مناسبات سیاسی ادریسیان
خوارج یکی‌از دولت‌های اهل یک محل ادریسیان بودند که به دلایل عقیدتی و سیاسی، ارتباط ها پرتنشی با آن ها داشتند. ادریس دوم با خوارج به‌شدت واکنش کرد و فرزندش نیز با آنان ارتباط ها تیره‌ای داشت.[۵۸] مبارزه در بین خوارج و ادریسیان تا نقطه پایان زمانٔ نخستین حکومت ادریسی ادامه داشت و یک توشه، در عصرٔ علی بن قدمت بن ادریس به تصرف نصیب‌هایی از پایتخت ادریسیان سبب شد.[۵۹]

رابطه ها آل‌ادریس با همسایگان اُمَاو خویش نیز بر پایه دشمنی می چرخید. اما در عهد و پیمان ابوالعیش احمد بن قاسم، از حاکمان ادریسی عصرٔ دوم، آن ها در زمرهٔ دوستان اُمَویان درآمدند.[۶۰]

اَغلبیان دیگر اهالیٔ حکومت ادریسی، گرچه گاهی از آنان در قبال امویان امان می کرد، ادله فشار دستگاه خلافت عباسی بر ادریسیان بود.[۶۱] فاطمیان نیز در ازای ادریسیان سیاست دوگانه‌ای داشتند و در غایت قلمرو آل‌ادریس را تصرف و آنان را خراج‌گذار خویش کردند.[۶۲]

ادریسیان در نقط ی اوج اقتدار
گفته شده که دولت ادریسی به دربار شارلمانی سفیر رسول میباشد.[۶۳]

اختلاف‌لحاظ با شریعتی
وی در سال ۱۳۴۹ش، به جهت اختلاف‌نظرهای فکری با علی شریعتی، از همیاری با حسینیه پند گوشه‌گیری کرد.[۵۸] سید هادی خسروشاهی تاریخ‌نگار شیعه‌ گفته میباشد مهم‌ترین اختلاف مطهری و شریعتی در ارتباط فلسفه تاریخ بوده میباشد.[۵۹] به گزارش علی احمدی میانجی عالم شیعه مطهری گفته میباشد ایالات متحده برای رواج اسلام منهای روحانیت کسی خوب از شریعتی را پیدا تشریفات مشهد نکرده میباشد.[۶۰]

تالیفات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: دسته اثرها مرتضی مطهری

مرتضی مطهری از سال ۱۳۲۵ش تألیف را در حیطههای گوناگون اسلامی شروع نموده است. اثر ها وی مشتمل بر بیشتراز ۷۰ تاثیر مکتوب[۶۱] و حدود ۳۰ هزار برگ یادداشت[۶۲] تحقیقی میباشد.

اثرها مطهری به طور دسته‌ای ۲۸ جلدی بوسیله انتشارات صدرا منتشر گردیده که مشمول هشت حوزه اساسی میباشد: اصول عقاید، فلسفه، تاریخ، سیره معصومین، فقه و دستمزد، خلق و عرفان، مسائل اجتماعی-سیاسی و تعبیر و تفسیر قرآن.

قصه راستان، حماسه حسینی، عدل الهی، سرویس ها متقابل اسلام و جمهوری اسلامی ایران، اصول فلسفه و طرز رئالیسم و سیری در نهج البلاغه برای مثال اثرها وی می‌باشند. برخی از اثرها مطهری به ۳۰ گویش ترجمه گردیده‌اند.[۶۳] راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی نیز قابل انعطاف‌افزارهای گروه اثر ها[۶۴] و یادداشت‌های مطهری[۶۵] را ساخت و ساز نموده است.

امام خمینی، مطهری را حمایت کننده‌ای سفت و درختی ثمربخش برای منطقههای فقاهتی، علمی و اسلامی دانسته[۶۶] که کلیه آثارش عالی میباشد.[۶۷] آیت‌الله خامنه‌ای اثرها اورا از مبانی فکری نظام کشور‌ایران برشمرده میباشد.[۶۸]

همینطور دسته چهل‌جلدی «چلچراغ حکمت» کارایی نموده است تفکرات مطهری را به طور موضوعی و تفکیک گردیده ارائه نماید.[۶۹]

بازه: 58 ثانیه0:58
تعریف مرتضی مطهری از لهجه علامه طباطبایی
اثراتی درباره شهید مطهری
درباره مرتضی مطهری و فکر‌هایش بیش تر از ۳۰۰ تیتر کتاب، ۲۰۰۰ نوشته‌علمی علمی و تحلیلی و ۵۰ تیتر نقطه پايان‌طومار به تصویب رسیده میباشد. انتشارات ندای فطرت با مقصود تکثیر اثر ها پژوهشی مربوط به تامل‌های مطهری تأسیس شد‌ه‌است.[۷۰]

دسته چلچراغ حکمت
همایش‌ها
تا به امروز همایش‌ها و مراسم بزرگداشت زیادی برای معرفی مطهری برگزار گردیده‌است. مهم ترین این همایش‌ها همایش حکمت مطهر میباشد که از سوی مؤسسه صدرا و سیمای کشور‌ایران برگزار شد‌ه‌است.[۷۱]

شهیدشدن
مطهری در شب ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ش به دست تیم فرقان به شهیدشدن رسید و درپی شهیدشدن وی امام خمینی سه روز عزای همگانی در کشور ایران گفت و او‌را نتیجه ها قدمت خویش دانست.[۷۲] لاشه پس از تشییع در طهران به قم منتقل شد و آیت‌الله گلپایگانی بر پیکرش نماز خواند و در مسجد بالاسر در بقعه حضرت معصومه(س) به خاک ودیعت شد.[۷۳] به مناسبت شهیدشدن مطهری روز ۱۲ اردیبهشت ماه تحت عنوان روز استاد نامگذاری گردیده است.[۷۴]

منزل یادبود مطهری
شهید مطهری در سال ۱۳۴۶ش به منزل‌ای در قلهک در طهران نقل جای کرد که در حین ۹ سال سکونتش بیشترین اثرها خویش را نوشتن کرد. این منزل در سال ۱۳۸۶ش به موزه شهید مطهری تبدیل شد و اثر ها، دست‌نوشته‌ها و کتاب‌هایش به اکران درآمده میباشد. این موزه فضایی مطلوب برای دانشمندان و برگزاری گردهمایی‌های مربوط به اثرها مدرس مهیا نموده است.[۷۵]

پانویس
مطهری، گروه اثر ها، ۱۳۹۰ش، ج۱، پیشگفتار، شیت خیر.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و استیناف‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و استیناف‌های سیاسی.
«حکمت مطهَّر (ویژه سالروز شهید شدن معلم مرتضی مطهری)»، گلبرگ، اردیبهشت ماه ۱۳۸۳، شماره۵۰
سیری در زندگانی مدرس مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۱-۵۰.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تحقیق‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۱-۵۰.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و رسیدگی‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۵.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و بازرسی‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تحقیق‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۷۲.

پیامبر جعفریان (متولد ۱۳۴۳ش) متفحص و تالیف کننده حوزه تاریخ و شیخ شیعه میباشد. وی مثلا تاریخ‌ پژوهان‌تاریخ اسلام میباشد که نگاهی ویژه به تاریخ تشیع دارااست. نگاه روشمند او به تاریخ و بررسی رویدادها تاریخی به عنوان مثال خصوصیت‌های تاریخ‌نگاری وی دانسته تشریفات مشهد گردیده است.

جعفریان، اثر ها زیادی داراست که کل اثرها تألیفی و ترجمه‌اش به بیشتراز ۱۴۰ تاثیر می رسد. اثرها وی آیتم اعتنا مجامع علمی بوده و بعضی از آثارش به‌تیتر منابع درسی فن تاریخ گزینه به کار گیری میباشد. وی توانسته محرک کتاب سال و فستیوال فارابی را استحصال نماید.

جعفریان اینک از اعضای هیئت علمی دانش کده طهران و عضو فرهنگستان علم ها کشور ایران میباشد و سر گروهی کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و کشور‌ایران را برعهده داراست. عضویت هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشکده و سر کردگی بر کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه مرکزی کالج طهران نیز از سابقه علمی اجرایی اوست.

مخالفت با نگاه بلندمرتبه‌بینانه به دیرینه فرهنگ و تمدن اسلامی و علم ها اسلامی، اعتنا بر خودداری از تأثیر پیش مورد‌های سیاسی اجتماعی در رسیدگی‌های تاریخی، غلط بودن تطبیق مصداقی احادیث مرتبط با علائم ظهور و مخالفت با چاپ و تکثیر کاغذی و رواج چاپ دیجیتال مثلا نظرها اوست.

برخی جعفریان را در نگرش رسیدگی درست و بینش صدق که به تاریخ دارااست، ثنا می‌نمایند و در مقابل، گردآوری‌ای او‌را متأثر از فضای فکری، اعتقادی و سیاسی در آنالیز‌های تاریخی میدانند.

زندگینامه علمی
پیامبر جعفریان ۹ تیر ۱۳۴۳ش در خوراسگان اصفهان به‌عالم آمد.[۱] عصر ابتدایی را در زادگاهش طی کرد و برای ادامه علم آموزی در عصر ارشادوراهنمایی به اصفهان رفت.[۲] وی در سال ۱۳۵۵ش برای علم آموزی علم ها فقاهتی به مکتب علمیه ذوالفقار اصفهان رفته و دروس مکتب را به‌شکل شبانه خاطر نشان نمود.[۳] پس از دوسال، حوزه علمیه قم را برای ادامه علم آموزی گزینش کرد.[۴] بعداز ورود به قم در مکتب خان و مکتب رسالت به علم آموزی پرداخت و از محضر اساتیدی همانند عبدالله جوادی آملی، محمدتقی مصباح یزدی، حسن ممدوحی، محمدعلی گرامی و نیز سید جعفر مرتضی عاملی استفاده کرد.[۵] سال ۱۳۶۰ش با مؤسسه در روش حق ذیل احاطه مصباح یزدی و اثرها او آشنا گردیده و در کلاس‌ها و عصر آموزشی آن مؤسسه کمپانی کرد.[۶] او استارت مطالعات تاریخی خویش را ازسال ۱۳۶۱ش می داند و تکثیر او‌لین اثرش با تیتر «پیش درآمدی بر آشنایی تاریخ اسلام» را در سال ۱۳۶۴ش تیتر می‌نماید.[۷]

به اذعان خودش بعداز بازگشایی کالج‌ها از سال ۱۳۶۲ش به درس دادن دروس معارف در کالج‌ها پرداخته میباشد.[۸]

فرستاده جعفریان در گردهمایی «عیب گیری و تحقیق تاریخ‌نگاری" سید جعفر مرتضی عاملی"» دانشکده طهران ۱۸ آذر ۱۳۹۸ش.
شغل‌ها و مناصب
جعفریان از سال ۱۳۷۹ش تحت عنوان عضو هیئت علمی در پژوهشگاه حوزه و کالج درگیر به‌شغل گردیده[۹] و در سال ۱۳۸۵ش به دانشکده طهران منتقل شد.[۱۰] هم‌در حال حاضر او استادتمام مجموعه تاریخ دانش گاه ادبیات و علم ها انسانی دانش گاه طهران میباشد.[۱۱] همینطور از سال ۱۳۹۶ش تا ۱۴۰۰ش سر کردگی کتابخانه مرکزی و راس سندها این دانش کده را بر ذمه داشته میباشد.[۱۲][۱۳] جعفریان در دی ماه ۱۴۰۳ش، توشه دیگر به‌تیتر مدیریت کتابخانه مرکزی، راءس اوراق و حفاظت منابع علمی کالج طهران منصوب شد.[۱۴]
جعفریان در سال ۱۳۷۴ش با دفاع سیدجواد شهرستانی، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و جمهوری اسلامی ایران را تأسیس کرده و هم‌در حال حاضر مدیر آن را برعهده داراست.[۱۵] داده های عددی کتاب ها این کتابخانه در سال ۱۳۹۸ش بیش تر از ۲۲۴هزار جلد کتاب تیتر گردیده است.[۱۶] به‌شکل آپ دیت داده های عددی این کتاب ها به ۲۶۲۳۶۴ تیتر کتاب در ۱۰۶ زمینه و ۶۳۵۰۱ ورژن دیجیتال می رسد.[۱۷]
جعفریان در سال ۱۳۸۷ش مدیر کتابخانه مجلس شورای اسلامی شد[۱۸] و در سال ۱۳۹۱ش از این سمت استعفا بخشید. برهان استعفایش را در طومار‌ای خطاب به سر گروهی وقت مجلس، بیماری و مشغله فراوان تیتر نموده است.[۱۹] برخی معتقدند فرستاده جعفریان یک کدام از شخصیت‌های نادری میباشد که در زمانه مدیر خویش بر کتابخانه و انتشارات مجلس، خاطره مدیران فرهنگی را زنده کرد.[۲۰] کارهایی زیرا تولید فضای گشوده در کتابخانه مجلس برای دانشمندان، تهیه و تنظیم ورژن دیجیتال از نشریات اساسی و صدها ورژن خطی اختصاصی این کتابخانه، احداث نشریات تخصصی و کارسپاری به جوان ها برای مثال اقدامات مهم جعفریان در روزگار مدیریتش بر کتابخانه مجلس تیتر شد‌ه‌است.[۲۱]
همینطور جعفریان عضو پیوسته مجموعه علم ها اسلامی در فرهنگستان علم ها کشور ایران میباشد.[۲۲] جعفریان در کنار شغل های تألیفی و تحقیقی، متخصص شرعی سریال‌های همانند سریال امام علی(ع) و سریال مختارنامه نیز بوده میباشد.[۲۳]
کار در فضای مجازی
بعضا جعفریان را برای مثال کسانی شناخته‌گردیده در عرصه فضای مجازی میدانند.[۲۴] او گفتگوهای زنده در فضای مجازی برگزار نموده است.[۲۵] جعفریان در کنار انتشار اثر ها مکتوب، مدافع انتشار دیجیتال[۲۶] و همینطور تشویق و رواج‌کننده آنلاین شدن کتاب و کتابخانه‌هاست.[۲۷]

سید محمدحسین ادب‌الله (۱۳۱۴-۱۳۸۹ش)، از مراجع تبعیت شیعه بومی لبنان و از مؤسسان حزب‌الله لبنان بود. وی عمل‌های مذهبی و فرهنگی کبیر‌ای در لبنان اعمال اعطا کرد. سالها نماز آدینه را در بیروت برپا می کرد و فتاوایش در مسئله وحدت مسلمین، سوگواری و دستمزدِ زنان گزینه دقت و مناقشه بوده میباشد. محمدحسین ادب‌الله از اول اعضای شورای‌خوب مجمع جهانی اهل‌بیت تشریفات مشهد بوده میباشد.

معاش طومار و تحصیلات
سید محمدحسین ادب‌الله در سال ۱۳۱۴ش در نجف دیده به جهان گشود. پدرش سید عبدالرئوف ادب‌الله بود. در ۹ سالگی تحصیلات حوزوی را استارت کرد. دروس حوزوی از صرف و نحو و معانی و ذکر تا منطق و اصول فقه را نزد پدرش آموخت. جلد دوم کتاب کفایة الاصول را نزد مجتبی لنکرانی(۱۴۰۶ق)خواند. به درس بیرون مراجع آن عصر مانند سید ابوالقاسم خویی، سید محسن طباطبائی حکیم، سید محمود حسینی شاهرودی و حسین حلی رفت. بخشی از کتاب اسفار اربعه را نزد صدرا بادکوبه‌ای فرا گرفت و پنج سال نیز این درس را از سید محمدباقر صدر یادگرفت.

فضل و ادب‌الله در سال ۱۳۳۱ش در ۱۷ سالگی به لبنان رفت. در سال ۱۳۴۵ش به دعوت عده ای از مؤسسان انجمن مذهبی «اُسْرَة التَآخی» در حیطه نَبْعه در کناره شرقی بیروت سکونت کرد.[۱]

اساتید
بعضا از استادان ادب‌الله عبارتند از:

سید عبدالروف ادب‌الله (بابا سید محمدحسین)
سید ابوالقاسم خویی
سید محسن طباطبائی حکیم
سید محمود حسینی شاهرودی
حسین حلی
روحانی صدرا بادکوبه‌ای
سید محمدسعید فضل و ادب‌الله (عموی سید محمدحسین)[۲]

اینجانب وحی القرآن
درگذشت
سید محمدحسین ادب‌الله در ۱۳ تیر سال ۱۳۸۹ش در لبنان درگذشت و در حارة حریک و در مسجد خویش دفن شد. آیت‌الله خامنه‌ای رهبر کشور‌ایران در پیام تسلیتی او‌را شخصیتی تأثیرگذار و کمک برای کشور ایران خواند.[۳]

اثرها
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست اثرها سید محمدحسین فضل و ادب‌الله
ادب‌الله تألیفات زیادی در اثرها اسلامی داراست و تمام کتاب ها وی که مشتمل بر نوشته‌ها، سخنرانی‌ها و تقریرات درس بیرون می گردد، به بیش تر از هفتاد تیتر میرسد.[۴] تعبیر اینجانب وحی القرآن داری سبکی اختصاصی به خویش در ۲۵ جلد به چاپ رسیده میباشد که جلد پایان آن به فهرست موضوعی تخصیص داده گردیده‌است.[۵] این کتاب که با رویه واقع‌گرایانه و اجتماعی مندرج،[۶] قبل از چاپ شدن، بخشی از آن به طور سخنرانی ارائه شوید.[۷] استیناف‌های قرآنی، مسائل فقاهتی و پندار اسلامی عمده اثر ها وی به شمار می‌رود.[۸] کانال تلویزیونی الإیمان که بعداز درگذشت فضل و ادب‌الله فعال سازی شد‌ه‌است تامل‌های اورا منتشر می‌نماید.[۹]

عمل‌های علمی و فرهنگی
محمدحسین فضل و ادب‌الله از سال‌های نوجوانی به شعر و ادبیات عشق داشت. او آن‌گاه‌ها شعر سرود که نتیجه ها آن در پوسته سه کتاب شعر منتشر شد. در سال ۱۳۳۹ش جماعة العلمای نجف روزنامه‌ الاضواء را فعال‌ساز‌ی کردند که سید محمدحسین ادب‌الله در کنار سید محمدباقر صدر و محمدمهدی شمس‌الدین از مدیران آن بود و سرمقاله‌های سال دوم این روزنامه را با تیتر "کلمتنا" (صحبت ما) به فن تحریر درآورد. ادب الله در کنار سید محمدباقر صدر در تشکیل جنبشی شیعی در عراق نقش جاری ساختن کرد. نتایج رایزنی‌ها و هم‌فکری‌های ادب‌الله و صدر، پیدایی اولیه تکان اسلامی شیعی در عراق با اسم حزب الدعوة الاسلامیة بود.[۱۰]

او بعد از رجوع به لبنان در سال ۱۹۶۶م عمل‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی خویش را توسعه اعطا کرد و با برگزاری جلسات تعبیروتفسیر و وعظ فقاهتی و اخلاقی و نرم‌افزار‌های جواب به سوال‌ها در تحولات فکری- مذهبی لبنان نقش موثری داشت.[۱۱] وی هم اینگونه سالهای زمان بر در ضاحیه بیروت نماز آدینه را اقامه میکرد.[۱۲]

تأسیس حوزه علم ها شرعی به اسم «المعهد الشرعی الاسلامی» به مقصود رویش طلاب علم ها فقاهتی قسمت دیگری از عمل‌های فرهنگی و علمی سید محمدحسین فضل و ادب‌الله میباشد. درین مکتب درس دادن درس بیرون اصول و فقه را بر ذمه دارااست. بخش اعظمی از شخصیت‌های تکان مقاومت اسلامی لبنان تربیت گردیده این مکتب میباشند. شهید راغب حرب از اولیه طلاب این مکتب بود. او ضمن «المعهد الشرعی» که در بیروت واقع میباشد، حوزه علمیه ویژه زنان را نیز در بیروت و ناحیهای نیز در صور و حوزه المرتضی در دمشق (سیده زینب) را تا‌سیس نموده است.[۱۳]

جَگرایش بن دَرّاج‌، (زنده تا سال ۱۸۳ قمری) راوی‌، محدّث و فقید شیعه در قرن دوم هجری و از اصحاب اجماع که حدود ۳۰۰ حدیث از امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان نموده است. جمیل بن دراج از حدود ۵۰ راوی مثلا زراره بن اعین و محمد بن مسلم حدیث نقل کرده و بیشتراز ۴۰ بدن به عنوان مثال بعضی از اصحاب اجماع مانند بزنطی از وی ماجرا کرده‌اند. احادیث جمیل بیشتر درباره عقاید، کردار، آداب‌ و فقه میباشد. رجالیان شیعه اورا تشریفات مشهد توثیق کرده‌اند.

اسم جمیل در شمار اصحاب امام رضا(ع) نیز آمده میباشد. وی بعداز شهید شدن امام کاظم(ع)، برای مقطع کوتاهی به واقفیه پیوست، آنگاه از آن‌ها غیروابسته شد و امامت امام رضا(ع) را به عهده گرفت.

نسب و وفات
از تاریخ به دنیاآمدن جمیل بن دراج اطلاعی در مشت وجود ندارد‌. لقب وی، ابوعلی یا این که ابومحمد بود.[۱] فامیل وی مقیم کوفه بودند و با قوم نَخَع لینک ولاء (تعلق حمایتی‌) داشتند، به همین سبب ساز اورا نَخَعی‌[۲] یا این که مَوْلی‌النَّخَع‌[۳] نیز خوانده‌اند.

پدرش‌، ابوالصَبیح درّاج،‌[۴] بقالی میکرد[۵] و اخوی خرد‌ترش‌، نوح بن درّاج‌، از راویان ثقه و حکم دهنده آن دیار و در برهه‌ای حکم کننده نصیب شرقی بغداد بود.[۶] جمیل در اواخر قدمت نابینا شد و در زمانه امام رضا(ع) درگذشت.[۷]

اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
وثاقت
جمیل‌بن درّاج آیتم توثیق رجالیان میباشد‌[۸] و اورا با عناوینی زیرا ثقه‌، روضه خوان و وجه‌الطائفه ستوده‌اند.[۹] کَشّی جمیل بن دراج را در زمره ۱۸ بدن فقیهی بیان نموده است که اصحاب امامیه بر درستی احادیث‌ آنان اجماع دارا هستند.[۱۰] او‌را موثق‌ترین و عالم‌ترین شخص از اصحاب اجماع فی مابین راویان مشترک از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع) دانسته‌اند.[۱۱]

احادیث
اسم جمیل در ۵۷۰ ماجرا‌، در کتاب ها اربعه، به طور جمیل‌بن درّاج‌[۱۲] و ده‌ها توشه با اسم جمیل‌[۱۳] در سندها حافظه شد‌ه‌است‌. زیرا اسم جمیل‌، دربین جمیل بن درّاج و جمیل بن پارسا‌، از اصحاب امام راست گو(ع)، مشترک میباشد‌، او مطابق طبقه و اسم قبلی و آنگاه در سلسله مدرک، شناسایی می شود.[۱۴]

خصوصیت‌های احادیث جمیل
احادیث جمیل بن درّاج در کتاب ها حدیثی‌، بیشتر درباره عقاید، خوی، آداب‌، و ابواب گوناگون فقه میباشد. وی مجاورت ۳۰۰ حدیث را مستقیماً از امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان کرده که احادیث وی از امام درست گو(ع) بیشتر میباشد.[۱۵] همینطور از بیشتراز ۵۰ راوی‌، حدیث نقل کرده که غالباً از اصحاب امام درستگو(ع) بوده‌اند.[۱۶] بیشترین احادیث با واسطه وی، به ترتیب فراوانی، ابتدا از زرارة بن اعین (با ۹۲ ماجرا‌) [۱۷] و آن‌گاه از محمد بن مسلم (با ۵۵ قصه‌) [۱۸] میباشد.

جمیل بن دراج از حاملان روایات خاص امامان محسوب می شد. امام راست گو (ع) او‌را از نقل این روایات خاص ـ که همگی شیعه ها از آن آگاه نبودند و یا این که جزو اسرار شیعه به اکانت می‌آمدند ـ برحذر می‌داشت‌.[۱۹]

راویان از جمیل
بیش تر از ۴۰ بدن از جمیل داستان کرده‌اند[۲۰] راویان ذیل به ترتیب بیشترین ماجرا را از وی نقل کرده‌اند؛

محمد بن اَبی عُمَیرِ اَزْدی
علی بن حدید بن حکیم
احمد بن محمد بن اَبی نَصْر بَزَنْطی
فضالة بن ایوب
صفوان بن یحیی[۲۱]
صحابی امام رضا
جمیل از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد.[۲۲] وی بعد از شهید شدن امام کاظم (ع)، تا مدتی در امامت امام رضا(ع) تردید داشت، از این‌رو جزء واقفیه به شمار می‌آمد.[۲۳] جمیل بعداز مراعات شواهد دالّ بر امامت امام رضا(ع)[۲۴]، به یاروهمدم عده ای از اصحاب امام کاظم(ع)، همانند احمد بن محمد بَزَنْطی و یونس بن یعقوب، از این حیث بازگشت و به امام رضا(ع) پیوست.[۲۵]

تألیفات
از جمیل سه تألیف گزارش گردیده است‌: یک کدام از به طور جداگانه‌، دیگری مشترک با مُرازم بن حکیم اَزْدی مدائنی و سو‌مین مشترک با محمد بن حُمران.‌[۲۶]

از تألیف غیروابسته وی گاهی با تفسیر اصل -که حاکی از اعتبار آن در تیم روایات شیعه میباشد‌- و گاهی با اسم کتاب خاطر گردیده‌است‌.[۲۷] این اختلاف تفسیر نباید موجب تصور دو تا بودن آنان گردد.

دو کتاب دیگر وی نیز راویان بسیار دارا‌هستند. نجاشی، کتاب مشترک‌التألیف جمیل بن درّاج و مرازم بن حکیم را، با یک‌سری واسطه از علی بن حدید، نقل نموده است‌.[۲۸]

قَیس بن مُسْهِر (مُسَهَّر) صَیداوی اَسدی، طومار‌رسان فی مابین امام حسین(ع) ، کوفیان و مسلم بن عقیل که در قادسیه به دست نیروهای عبیدالله بن زیاد گرفتار شد و چندی قبل از حادثه عاشورا به شهیدشدن رسید. اسم او در زیارت الشهدا تشریفات مشهد آمده میباشد.

اصل و نسب
اسم بدون نقص او «قیس بن مسهر بن خلید بن جندب بن منقذ بن جسر بن نکرة بن صیداء» میباشد.[۱] اسم بابا وی مُسهِر میباشد، ولی گاه به طور مُسَهَّر نیز مصرف شده میباشد.

قوم و قبیله قیس به بنی صیدا دارای اسم و رسم بودند، بنی صیداء طایفه‌ای از بنی اسد به شمار می‌آمد،[۲] به این جهت در برخی از منابع، او جزء شهدای بنی اسد به شمار آمده میباشد.[۳] از آن‌جا که اسم یکی اجداد وی نکره میباشد او را قیس بن مسهر نُکری نیز گفته‌اند.[۴]

در بعضا از گزارش‌ها او را مردی شریف، شجاع و مخلص نسبت به بستگان پیامبر معبود (ص) معرفی کرده‌اند. کمیت اسدی در شعری او را روحانی بنی صیداء دانسته میباشد.[۵]

طومار‌رسانی
مهم‌ترین نقش قیس در جریان اتفاق کربلا را می‌اقتدار طومار‌رسانی او تیتر کرد. طومار‌هایی که قیس در‌این جریان رد و بدل کرده عبارتنداز:

رساندن طومار‌های کوفیان به امام حسین(ع) در مکه[۶]
رساندن طومار مسلم از دربین شیوه به امام حسین(ع)
برگرداندن پاسخ امام به مسلم
ملازمت با مسلم در هجرت و رساندن طومار مسلم به امام حسین(ع) در جریان بیعت کوفیان[۷]
ملازمت با امام حسین(ع) و رساندن طومار امام حسین(ع) از حاجر به کوفیان.[۸]
طومار کوفیان به امام حسین(ع)
نوشته‌ی علمیٔ مهم: طومار های کوفیان به امام حسین(ع)
تنی چند از طومار‌های هم محلی کوفه در ۱۰ رمضان بوسیله عبدالله بن سبع همدانی و عبدالله بن وال تیمی به امام حسین(ع) رسید،[۹] دو روز سپس، قیس بن مسهر و عبدالرحمن بن عبدالله ارحبی و عمارة بن عبید سلولی ۱۵۰ نامۀ دیگر از سوی کوفیان به امام رساندند.[۱۰]

از اینجا معلوم می‌گردد که قیس مستقر کوفه بوده و برای رساندن طومار کوفیان به امام عازم مکه شد‌ه‌است.

رساندن طومار‌های مسلم
قیس بعداز سه روز استراحت، در ۱۵ رمضان به امر امام و جهت ملازمت و همراهی با مسلم بن عقیل از مکه به سوی کوفه بیرون شد.[۱۱] آن‌ها آغاز به مدینه رفتند تا مسلم با آشنایان خویش خداحافظی نماید.[۱۲] درین مهاجرت دو خط مش بلد نیز یار آنها بودند، آن‌دو در میان رویکرد به انگیزه تشنگی شدید، از جهان رفتند.[۱۳]

طومار اولیه مسلم(ع):مسلم از میان رویکرد مکانی به اسم تنگه خبیت طومار‌ای به امام حسین(ع) نوشت،‌ این طومار را قیس به امام رساند،‌ او پاسخ طومار امام حسین(ع) را نیز به مسلم برگرداند.[۱۴]
ادامه مسیر: قیس همپا مسلم به مسیر خاطر نشان نمود کسانی زیرا عمارة بن عبید سلولی و عبدالرحمان بن عبدالله ارحبی نیز همدم آنها بودند.[۱۵]
از گزارش‌ها اینگونه به‌دست میاید که قیس در مجموع مسیر مکه تا کوفه یاروهمدم مسلم بوده و با مسلم به منزل مختار وارد شد.[۱۶]

گردآوری نیرو: قیس از کوفه به خویشان خویش یعنی بنی اسد رفت و آن‌ها را از داخل شدن مسلم به کوفه آگاه کرد. حبیب بن مظاهر که از این خاندان بود برای ملاقات با مسلم به منزل مختار آمد.[۱۷]
طومار دوم مسلم: بعداز بیعت کوفیان با مسلم، او طومار‌ای به امام نوشت و بیعت کوفیان را به اگاهی وی رساند، این طومار را عابس بن ابی شبیب شاکری و قیس بن مسهر صیداوی به امام رساندند.[۱۸] در برخی از منابع اسم شوذب نیز چشم می شود.[۱۹]
عاقبت
واپسین طومار رسانی
امام حسین(ع)، قیس را از وادی حاجر روانه کوفه کرد، او در‌این مسافرت، پاسخ امام به طومار مسلم را به یار داشت.[۲۰] اما بعضا از گزارش‌ها گویای آن میباشد که‌این طومار از کربلا به کوفه نبی شد.[۲۱] البته به هرحال بعد از شهیدشدن مسلم این طومار ارسال گردیده است.[۲۲]

دستگیری
زمانی‌که قیس به قادسیه رسید، حصین بن نمیر اورا بازداشت نمود. حُصَین، قیس را پیش عبیدالله بن زیاد ارسال کرد[۲۳] تا ابن زیاد درباره وی تصمیم‌گیری نماید. او پیش از دستگیری طومار‌ای که به همدم داشت را پاره کرد تا به دست معاند نیفتد.[۲۴]

مناظره با ابن زیاد
بعد از آن‌که قیس را نزد ابن زیاد به دار الاماره بردند مناظره‌ای در بین آن‌دو شکل گرفت.

ابن زیاد اعلام‌کرد: تو کیستی؟
اعلام‌کرد: مردی‌ام از شیعه ها علی(ع) و پسرش
بیان کرد: چرا طومار را پاره کردی؟
اظهار کرد: برای آنکه تو ندانی در آن چه نوشته میباشد.
اظهار‌کرد: از جانب که بود و سوی که نوشته؟
اعلام کرد: از جانب امام حسین(ع) به گروهی از عموم کوفه که اسم وی را نمی‌دانم.
ابن زیاد خشمگین شد و بیان کرد: به پروردگار از اینجانب مستقل نشوی تا اسم آن‌ها‌را به اینجانب بگویی یا این که بالای منبر روی و حسین بن علی و پدرش و برادرش را لعن کنی وگرنه تورا قطعه قطعه میکنم.
قیس ذکر کرد: اسم آن تیم را نمی‌گویم البته لعن را می کنم. قیس بر فراز منبر رفت وپس از ثنا الهی ودرود فراوان بر نبی و خاندانش،عبیدالله بن زیاد و امویان را لعن کرد و خودش را تحت عنوان سفیر امام حسین (ع) معرفی کرد و عموم به کمک امام فراخواند . بعد از آن به امر ابن زیاد ازبالای قصر دارالاماره با دست بسته به زیر پرتابش کردند و رمز از بدنش جداساختند.[۲۵]