???? ???? ???????

طریق نو فقاهتی
روضه خوان موثر روشی گوناگون با زمان قبل از خویش در فقه شیعه محور‌گذاری کرد. به گفته سبحانی و گرجی، قبل از روحانی موءثر دو طریق دینی ترویج داشت: طرز ابتدا به طور افراطی بر احادیث مبتنی بود و در آن در زمینه‌ی مدرک و متن احادیث اعتنا کافی تشریفات مشهد شکل نمی‌گرفت.[

۳۰] طرز دوم به احادیث دقت مایحتاج را نداشت و بیشتراز حد بر قواعد عقلی تأکید میکرد؛ هرچند مانند قیاس با نصوص فقهی در تعارض باشند.[۳۱] روحانی موثر شیوه اواسط را برگزید و طرز دینی جدیدی سازه کرد که در آن آغاز به امداد عقل اصول و قواعدی برای استنباط احکام تدوین میشد

. آنگاه توسط این اصول، استنباط احکام از متن‌ها شرعی اجرا می‌گرفت.[۳۲] به‌این جهت او را تدوین‌کننده علم اصول فقه دانسته‌اند.[۳۳]

بعد از روضه خوان اثرگذار، شاگردانش سید مرتضی در کتاب الذریعة الی اصول الشریعة و روحانی طوسی در کتاب العُدَّة فی الاصول، این شیوه را ادامه دادند.[۳۴]

حضور در مناظرات علمی

کتاب الارشاد نوشته روحانی موءثر
در زمان روحانی موثر گفتگوهای علمی میان علماء بلندمرتبه مذهبها متفاوت اسلامی در بغداد برگزار میشد. اکثری از این مناظرات در حضور خلفای عباسی شکل می‌گرفت. روضه خوان اثرگذار درین جلسات حاضر میشد و به انتقادات نسبت به مذهب شیعه جواب می‌اعطا کرد.[۳۵]

در منزل روحانی اثر گذار نیز مجلس بحثی برپا می شد که علماء مذهب‌ها متعدد اسلامی ازجمله معتزله و زیدیه و اسماعیلیه در آن کمپانی می‌کردند.[۳۶]

ماجرای اصلاح خطا در فتوا
بر اساس گزارشی، داعیه گردیده روحانی اثر گذار در صدور فتوایی نادرست کرده و امام فرصت(عج) آن را اصلاح نموده است.[۳۷] نقل شده سابق‌ترین منبع این گزارش مرتبط با ۱۵۰ سال قبل میباشد.[۳۸] ضعف منبع توقیع، تعارض فتوا با احادیث و فتاوای دارای اسم و رسم، اتهام بی‌سوادی یا این که شتاب در صدور فتوا به روحانی اثرگذار، از دلایل عدم درستی اینگونه روایتی معرفی شد‌ه‌است؛[۳۹] ضمن اینکه روضه خوان موثر، در کتاب شرعی خویش، المقنعه، به فتوای معروف درین زمینه تصریح کرده و بر این پایه، صدور اینگونه اشتباهی از او به روایت‌سرایی مشابه دانسته گردیده است.[۴۰]

بر طبق نقل ذکر شده که به منابع مکتوب معاصر هم رویکرد یافته میباشد،[۴۱] مردی روستایی نزد روضه خوان اثرگذار رفت و از وی پرسید که چنانچه زنی آبستن از عالم برود و جنین در شکمش زنده ما‌نده باشد، بایستی جنین را با زن دفن کرد، یا این که آن را درآورد؟ روضه خوان موثر به مرد اعلام‌کرد که زن را فارغ از درآوردن فرزند از شکمش دفن فرمایید. در خط مش رجوع و برگشت، شخصی سوار بر اسب خویش را به مرد روستایی رساند و اعلام‌کرد که روضه خوان گفته شکم زن را بشکافید، نوباوه را خارج بیاورید و آن گاه زن را دفن فرمایید. چندی بعد از آن که مرد روستایی، ماجرا را برای روحانی اثرگذار نقل کرد، روضه خوان تعجب کرد و ارسال کردن شخصی برای اصلاح فتوا را انکار کرد و متوجه شد که آن شخص، امام مجال بوده میباشد. روحانی موثر آن گاه دست از فتوا دادن برداشت، تا آنکه در توقیعی از امام مجال، به او گفته شد که فتوا بده، و ما آن را اصلاح و پایدار می کنیم.[۴۲] [یادداشت ۳]

اثرها درباره روضه خوان اثرگذار

کنگره جهانی هزاره روضه خوان اثرگذار
درباره روضه خوان موثر کتاب‌ها و مقاله ها زیادی کتابت و منتشر گردیده‌است. مثلا:

روحانی موءثر درفش‌دار آزادی تامل، سید جعفر مرتضی عاملی
درنگ‌های کلامی روحانی موءثر، مارتین مکدرموت،( به انگلیسیMcdermott, Martin)
روحانی اثر گذار، علی اکبر ولایتی
مدافع حریم تشیع (مروری بر معاش و اثرها روحانی موثر)، قاسمعلی کوچنانی
روحانی اثر گذار؛‌ مدرس امت تاثیر احمد لقمانی.[۴۳]
در فروددین ماه ۱۳۷۲ش (۲۴ تا ۲۶ شوال ۱۴۱۳ق) کنگره جهانی هزاره روضه خوان موءثر در قم برگزار شد. در‌این کنگره بیش تر از ۲۵۰ بدن از شخصیت‌های علمی از ۲۳ مرزوبوم دنیا در پوسته ارائه نوشته‌علمی به نظارت تفکر‌های کلامی، دینی، تاریخی و حدیثی روضه خوان موءثر و خصوصیت‌های بعد از ظهر وی پرداختند. این مقاله ها در پوسته یکسری جلد کتاب منتشر شد.[۴۴]

همینطور در سال ۱۳۷۳ش گروه‌ای تلویزیونی درباره معاش روضه خوان اثرگذار با تیتر خورشید شب و با نویسندگی محمود حسنی و کارگردانی سیروس مقدم ساخته شد و در سال ۱۳۷۴ش از کانال دوم سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.[۴۵]

اذن اجتهاد
احمدی میانجی از آیت الله بروجردی، آیت الله گلپایگانی، امام خمینی، آیت الله میلانی و سید عبدالهادی شیرازی اذن اجتهاد داشت. وی از سوی آیت الله بروجردی اذن داشت تا وجوهات را در چنگ طلاب مستلزم تشریفات مشهد قرار دهد.[۱۰]

تشکیل محفل تفسیری
احمد میانجی، با سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی مباحثه تفسیری را شروع کردند که بعد ها با پیوستن کسانی مانند سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، سید اسماعیل موسوی زنجانی، سید مهدی شیخ، آیت الله مشکینی، سید یعقوب موسوی زنجانی، احمد آذری قمی و احمد آخری، به جلسات هفتگی تعبیروتفسیر قرآن تبدیل شد. اعضای نشست هریک به تفاسیر متعدد مراجعه می‌کردند و پیرامون آیه ها مباحثی را مطرح می‌نمودند. این گرد هم آیی در پنج شنبه و آدینه‌ها برگزار می شد و در حدود نیم‌قرن ادامه داشت. از احمدی میانجی، یادداشت‌هایی از این جلسات به مکان باقیمانده میباشد.[۱۱]

میانجی در گرد‌همایی فقاهتی که از فرصت آیت الله بروجردی در خانه آیت الله موسی شبیری زنجانی تشکیل میشد، کمپانی میکرد.[۱۲]

درس دادن در حوزه قم
احمدی علاوه بر علم آموزی، به طلاب ذیل‌خیس از خویش درس می‌اعطا کرد.[۱۳] وی در حوزه علمیه قم جزو اساتید شناخته گردیده در سطح های بهتر به شمار می رفت. وی به فقه و به ویژه به کتاب مکاسب روضه خوان انصاری عشق داشت و هر سال آن را برای توده‌ای درس دادن میکرد. میانجی در فراگیری طلاب، با علی قدوسی در مکتب حقانی همیاری داشت.

میانجی در مدرسه های گوناگون قم مانند مکتب شهیدین، مکتب معصومیه و مکتب کرمانی‌ها برای طلاب در سطح‌های مختلف درس رفتار می‌ذکر کرد.[۱۴]

مکاتیب الرسول

مکاتیب الائمة

مواقف الشیعه
اثرها
مکاتیب الرسول(ص)
مواقف الشیعة
مالکیت محرمانه در اسلام
گستردن دعای ابوحمزه ثمالی
تفصیل حدیث ثقلین
السجود علی الارض
التّبرک
الاسیر فی الاسلام
مکاتیب الائمه(ع)
رسیدگی کتاب مَعادِن الحکمة
الاسیر فی الاسلام
روایات اهل البیت عن شیوه های اهل السنة
ضرورت وزارت داده ها در حکومت اسلامی
کناره و تعلیقه بر کتاب «معادن الحکمه» سود کاشانی
کناره و تعلیقه بر «شیعه در اسلام» علامه طباطبایی[۱۵]
خاطرات احمدی میانجی
به سوی فروغ؛ گستردن فرازهایی از دعاهای ائمه؛ دسته سخنرانی‌های او میباشد که بوسیله موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث در ۳ جلد چاپ شد‌ه‌است.[۱۶]
احمدی میانجی در خبر نامه الهادی که به وسیله آیت‌الله شریعتمداری منتشر میشد، مطالبی در رد وهابیت می‌نوشت و مقالاتش با اسم تبرک چاپ می شد.[۱۷] راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی اثر ها او را در برنامه «تیم اثرها دانا اخلاقی حضرت آیت الله احمدی میانجی» این اپ ۳۶ جلد کتاب را در بردارد.[۱۸]

سید نعمت‌الله جزایری (۱۰۵۰-۱۱۱۲ق) پر اسم و رسم به محدث جزایری، از علمای شیعی قرن یازدهم و دوازدهم و سرسلسله فامیل سادات جزایری میباشد که نسبش به امام کاظم(ع) می رسد. سید نعمت الله فراگیر عالمانی همانند علامه مجلسی، آقا حسین خوانساری، سود کاشانی و روحانی حر عاملی بود. سید نعمت‌الله را با‌گاز خودکار و کثرت تألیفات وصف کرده‌اند. الانوار النعمانیة، قصص الانبیاء و کتاب کشکولی زَهر الربیع از اثر ها پر اسم و رسم وی میباشد. وی مسلکی دربین اخباری و اصولی تشریفات مشهد داشته میباشد.

نسب، به دنیاآمدن، درگذشت
واژه و کلمه «جزایری» منسوب به جزیره‌ها بصره میباشد که از یکسری جزیره و روستا درست شده و بعضا از آن‌ها در آب فرو رفته میباشد.[۱] نسب سادات جزایری به عبدالله، فرزند امام کاظم (ع)، می رسد.[۲] به نوشته سید نعمت‌الله وی در ۱۰۵۰ در روستای صَباغیه از جزیره‌ها بصره ، محلی دربین دجله و فرات ، چشم به جهان گشود.[۳] بعضی تفصیل درحال حاضر‌نویسان تصور کرده اند سید نعمت‌الله جزایری از جزیره ها خوزستان میباشد که وجود فرنگی ندارد و برخی اورا به نادرست از جزیره‌ها افریقا پنداشته‌اند.[۴]

گرانقدر‌ترین فرزندِ پسرِ وی، سید نورالدین جزایری بود که نَسَب بیشتر سادات جزایری به او میرسد، از این رو آنها به سادات نوریه نیز مشهورند.[۵] بعضا از فرزندان و نوادگان وی در شوشتر ماندند و برخی در هند، نجف و جاهای دیگر مستقر شدند.

سید نعمت‌الله در ۱۱۱۱ق برای زیارت به مشهد رفت و در شیوه رجوع و برگشت به شوشتر، در خرم آباد مریض شد و در پلدختر درگذشت و در همانجا به خاک ودیعت شد. وفات او را در ۲۳ شوال ۱۱۱۲ق بیان کرده‌اند.[۶]

تحصیلات
سید نعمت الله در پنج سالگی به مدرسه رفت و قرآن را ختم کرد و قصاید و اشعار بخش اعظمی آموخت .[۷] آنگاه به یاددادن صرف و نحو کارایی گماشت و برای ادامه علم آموزی به هُوَیزه رفت.[۸]

شیراز
سید نعمت الله به یار برادرش سید نجم الدین، و عموزاده‌اش سید عزیزالله به شیراز مسافرت کرد که از مرکز ها علمی آن زمانه بود و در مکتب منصوریه سکونت کرد.[۹] سید نعمت‌الله خیر سال در شیراز اقامت کرد و درین مقطع به کامل شدن علم خویش در ادبیات، علم ها عقلی و نقلی پرداخت. در آنجا معاش بر وی تنگ آمد، به درخواست خانواده‌اش، به زادگاهش برگشت.[۱۰]

اصفهان
شوق به علم آموزی موجب مسافرت دوباره وی به شیراز شد، البته بعد از یک ماه، به انگیزه فوت پدرش و حریق تصاحب کردن مکتب منصوریه، به اصفهان رفت و چهار سال نزد علامه مجلسی (درگذشت: ۱۱۱۰ق.) به علم آموزی حدیث و علم ها فقهی پرداخت.[۱۱] میرزا تقی دولت‌آبادی در اطراف گرمابه روضه خوان بهایی، مکتب‌ای تشکیل داد و از سید نعمت الله خواست که در آنجا درس دادن نماید. سید نعمت‌الله هشت سال در‌این مکتب به درس دادن علم ها فقهی، تألیف و همیاری با مجلسی در کتابت و تدوین بحارالانوار و مرآة العقول درگیر شد.[۱۲]

عتبات عالیات
چشمان سید نعمت الله بعد از مدتی ضعیف شد و برای شفا و زیارت، از روش کرمانشاه عازم عتبات عالیات شد[۱۳] و در آنجا با یک‌سری بدن از عالمان و فقیهان ملاقات کرد.

جزیره‌ها
آن‌گاه به زادگاهش، رجوع و برگشت و سه ماه در آنجا اقامت کرد. سید نعمت الله در همین مجال تایپ کردن غرض الانام فی تفصیل تهذیب الاحکام، را شروع کرد.[۱۴]

هویزه
در‌پی حادثه ها سیاسی سال ۱۰۷۹ق،[یادداشت ۱] عموم جزیره‌ها بدون چاره به نقل جای به هویزه و دیگر شهرهای همسایه شدند، سید نعمت‌الله نیز بین آن ها بود. سید علی بن مولی خلف موسوی فلاحی (درگذشته ۱۰۸۸ق)، از سادات مشعشعیان، از وی استقبال کرد.[۱۵] سیدعلی اثر ها علمی فراوانی داشته میباشد. افندی اصفهانی ادعا دارد بخش اعظمی از مطالب علمی کتاب‌های سید نعمت الله از اثر ها سید علی گرفته گردیده‌است.[۱۶] سید علی احترام متعددی برای سیدنعمت‌الله قائل بود و تا فرصت مرگش با وی درباره‌ی بود.[۱۷]

اصفهان
جزایری، بعداز یکسری ماه اقامت در هویزه، عازم اصفهان شد ولی در اواسط شیوه به شوشتر رفت و به درخواست عموم این حوزه‌ در آنجا اقامت کرد. قاضی وقت شوشتر، فتحعلی خان، که از طرف دولت صفویه(حکومت: حدود ۹۰۶ـ۱۱۳۵قمری) به حکومت این حیطه گمارده گردیده بود، در بزرگداشت سید نعمت الله عملکرد متعددی نمود و در کنار مسجد جامع اصفهان برای او منزل‌ای درنظر گرفت و مسئولیت تک تک کارها فقهی شوشتر، برای مثال درس دادن علم ها فقهی، تولیت مسجد جامع و امامت آدینه و دستور به دارای شهرت و نهی از منکر، را به وی واگذار کرد.[۱۸]

ابواحمد عبدالعزیز بن‌ یحیی‌ بن‌ احمد بصری‌، پر اسم و رسم به عبدالعزیز جَلودی‌ (درگذشت ۳۳۲ یا این که ۳۳۰ق)، از روات و فقهای شیعه در قرن‌ سوم‌ و اوایل‌ قرن‌ چهارم‌ قمری. او‌را بدلیل معاش زمان بر در بصره، روحانی بصره خوانده‌اند. تعبیروتفسیر علی (ع)، مسند علی (ع)، تک تک قرائات علی (ع) و...، از اثر ها تشریفات مشهد اوست.

معاش طومار
جلودی از نوادگان‌ عیسی‌ جلودی‌ از اصحاب امام جواد(ع) میباشد.[۱] درباره‌ نسبت‌ جلودی‌، اختلاف لحاظ وجود دارااست؛ به عنوان مثال‌ گفته‌اند جلود بر وزن‌ جعفر یا این که قبول‌، حوزه‌‌ای‌ میباشد‌ در شام یا این که اندلس‌ یا این که افریقا یا این که در حوزه‌‌ای‌ به اسم‌ بحر و یا این که اسم‌ شاخه‌ای‌ میباشد‌ از بستگان‌ اَزْد.[۲]

عبدالعریز جلودی تک تک‌ قدمت در بصره بوده‌ میباشد.[۳] تاریخ‌ وفات‌ جلودی‌ را ابن طاووس‌[۴] سال‌ ۳۰۲ق، و ابن ندیم پس‌ از ۳۳۰ق ذكر كرده‌ میباشد‌.[۵] با اعتنا‌ به‌ داستان‌ محمد بن‌ ابراهیم‌ طالقانی‌[۶] و ابوبكر جرجرائی‌[۷] از جلودی‌ در ۳۱۷ق، تاریخ‌ وفات عبدالعزیز جلودی در سال ۳۰۲ق خطا‌ میباشد‌. به‌ نوشته‌ خزّاز رازی‌،[۸] جلودی‌ در ۱۷ ذی‌الحجه ۳۳۲ق درگذشت و در روز غدیرخم دفن شد.

اساتید
با دقت‌ به‌ كثرت‌ خبر ها منقول‌ جلودی از غلاّبی‌، می‌قدرت خاطرنشان کرد مهم‌ترین‌ مدرس جلودی‌، محمد بن زکریا غلابی بوده میباشد.[۹] وی از ابوالخیر احمد بن‌ محمد بن‌ جعفر طائی‌،[۱۰] ابوالقاسم‌ عبدالواحد بن‌ عبداللّه بن‌ یونس‌ موصلی‌[۱۱] و ابوعبدالله احمد بن‌ عمار بن‌ خالد[۱۲] هم حدیث نقل‌ كرده‌ میباشد‌.

شاگردان
درباره‌ شاگردان‌ او‌ استحضار‌ چندانی‌ در مشت‌ وجود ندارد‌. احمد بن‌ ابراهیم بن‌ معلّی‌ بصری‌، علاوه‌ بر داستان‌ اثر ها جلودی‌، مستملی‌ او‌ در بصره‌ بوده‌ میباشد‌[۱۳] و ابوعلی‌ احمد بن‌ محمد صولی‌، دانش آموز جلودی‌ نیز در ۳۵۲ق یا این که ۳۵۳ق به‌ بغداد رفته‌ و در مسجد براثا، روایاتی‌ از جلودی‌ نقل‌ كرده‌ میباشد‌.[۱۴] جلودی از مشایخ اذن علی بن حماد بصری دانا و شعر سرا قرن چهارم میباشد.[۱۵]

اثرها
اثرها اکثری‌ درباره‌ خبرها و سِیر و احادیث‌ و مباحث‌ فقاهتی‌ برای‌ او‌ برشمرده‌اند؛ نجاشی‌[۱۶] حدود دویست‌ تاثیر از او‌ اسم‌ برده‌ و گفته‌ كه‌ برخی‌ از آنها‌را چشم‌. وی[۱۷] یكی‌ از تألیفات‌ جلودی‌ در خصوص‌ ابن عباس، را «تفسیره‌ عن‌ الصحابة» ذكر كرده‌ میباشد‌. ظاهرا این‌ تاثیر، مأخذ منقولات‌ حاكم‌ حسكانی‌ در شواهد التنزیل از جلودی‌ بوده‌ میباشد‌. حسكانی‌ این‌ مطالب‌ را به‌ نقل‌ از ابوعبدالله محمد بن‌ عبدالله شیرازی‌ (متوفی‌ ۴۲۸ق) و ابوبكر محمد بن‌ احمد بن‌ محمد جرجرائی‌ (جرجانی‌) نقل‌ كرده‌ میباشد‌.[۱۸]

ابن طاووس از بعضا‌ اثر ها جلودی‌ كه‌ در اختیارش‌ بوده‌، مطالبی‌ نقل‌ كرده‌ میباشد‌.[۱۹] ابراهیم بن‌ علی‌ كفعمی‌ (متوفی‌ ۹۰۵ق)[۲۰] از كتاب‌ صِفّین‌ جلودی‌ عبارتی‌ نقل‌ كرده‌ میباشد‌.

بعضی اثر ها جلودی عبارتند از:

كتاب‌ التفسیر عن‌ علی
تمام‌ قرائة‌ امیرالمؤمنین‌ علی بن‌ ابی‌طالب‌(ع)
كتاب‌ الجَمَل‌
كتاب‌ صِفّین‌
كتاب‌ الحَكَمَین
كتاب‌ مسند امیرالمؤمنین‌(ع)
كتاب‌ التجارات‌ عن‌ علی [۲۱]
راویان

مُستایش بن ابی‌عُمَیْر زیاد بن عیسی اَزْدی (درگذشته ۲۱۷ق‌)، پر اسم و رسم به ابن ابی‌عمیر محدث امامیه و از اصحاب اجماع در قرن سوم قمری میباشد که محضر سه بدن از امامان شیعه(ع) را فهم نموده است. بیشتر رجالیان احادیث مرسل اورا همچون احادیث مسندش تشریفات مشهد می‌پذیرند.

شعور محضر سه امام
ابن ابی‌عمیر در بغداد اقامت داشت و از امام کاظم(ع) حدیث شنید.[۱] در بعضی از این روایات‌، امام اورا با لقب ابواحمد خطاب نموده است[۲] روحانی موثر[۳] و روحانی طوسی[۴] گفته‌اند که ابن ابی‌عمیر، محضر امام کاظم(ع) را ادراک کرد؛ ولی از آن حضرت ماجرا نکرده میباشد. این مقاله با گفتار نجاشی و احادیث بی‌واسطه ابن ابی‌عُمیر از امام کاظم(ع) در توحید،[۵] کمال‌الدین و کل النعمه[۶] و بی نقص الزیارات[۷] سازگار وجود ندارد. مگر آنکه هدف، یه خرده احادیث او از امام کاظم(ع‌) باشد.[۸]

۵ حسن بن دوست داستنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
ابن ابی‌عُمیر محضر امام رضا(ع) و امام جواد(ع) را نیز شعور و از امام هشتم(ع) مستقیماً ماجرا نموده است.[۹]

نقل ماجرا از امام درست گو(ع)
ابن ابی عمیر از اصحاب امام درست گو(ع) نبوده میباشد؛ بیشتر روایاتش را با یک یا این که دو واسطه از امام راست گو(ع) نقل می‌نماید. البته بعضی اورا از اصحاب امام درستگو(ع) نیز دانسته‌اند. این غلط از آنجا ناشی گردیده که ابن ابی‌عمیر، هم‌اسم یک کدام از راویانی میباشد که در طی امام کاظم(ع) در قبل میباشد‌.[۱۰] برخی از رجال‌شناسان ماجرا‌های این دو را خلط کرده و بعضا روایات اورده شده از امام درست گو(ع) را به او نسبت داده‌اند و آنها را مُرْسَل‌ (= حدیثی که از سلسله روات آن یک یا این که دو بدن حذف گردیده باشند) دانسته‌اند،[۱۱] بعضی این قصه‌ها را از ابن ابی‌عمیر غیر دارای اسم و رسم و مُسْنَد دانسته‌اند.[۱۲]

او در نزد خاصه‌ و عامه‌ منزلت مهمی داشت. بنابر گفته روحانی موءثر[۱۳] معتمدترین و زاهدترین عموم زمان خویش بود. جاحظ، ادیب و فقیه معتزلی، ابن ابی‌عُمیر را از تندروترین مشایخ شیعه می‌شمارد.[۱۴]

شکنجه و زندان
ابن ابی‌عُمیر روزگاری دراز در زندان هارون‌الرشید به راز موفقیت. بازه حبس او را از ۴ سال[۱۵] تا ۱۷ سال[۱۶] نوشته‌اند و باعث آن را به طور‌های متفاوت ذکر کرده‌اند. سازه بر قولی‌، انگیزه آن امتناع از پذیرفتن منصب قضا بود که بعد ها به مجبور آن را عهده دار شد‌. به گفته دیگر، بدان باعث اورا به زندان انداختند که می‌خواستند از مخفیگاه‌های شیعه ها و اصحاب امام کاظم(ع) مطلع گردند.[۱۷]

روضه خوان طوسی گفته میباشد که معارضان ابن ابی‌عمیر نزد هارون‌ سعایت کردند که او اسامی تک تک شیعه ها عراق را می داند. هارون اورا احضار کرد و از او خواست تا آن‌ها‌را اسم موفقیت، او امتناع کرد. پس هارون امر کرد تا اورا عریان کردند و دربین دو نخل آویختند و ۱۰۰ تازیانه زدند.[۱۸]

پس از هارون در طی خلافت مأمون تا‌هنگامیکه امام رضا(ع‌) حضور داشت‌، وی و دیگر شیعه‌ها در جانبداری بودند، البته پس از شهید شدن وی‌، او بازداشت و زندانی شد و مشقت بسیار موفقیت و هر آنچه داشت به حراج رفت‌.[مستلزم منبع] براساس گزارش نجاشی در کتاب رجالش درمدت چهار سالی که در زندان بود خواهرش کتاب‌هایش را که ۹۴ عدد بود [۱۹] در تحت خاک مخفی کرد که به سبب ساز باران یا این که انگیزه دیگری تمامی از در بین رفتند.[۲۰]

ابن ابی‌عمیر در سال ۲۱۷ هجری قمری درگذشت.[۲۱]

بنی‌هاشم از تیره‌های پر اسم و رسم قوم قُرَیش پیش و بعداز اسلام در مکه که به هاشم (عمرو) بن عبدمناف بن قصَی بن کِلاب منسوب میباشد و نبی(ص) از همین تیره بوده میباشد. بنی‌هاشم در هنگام ظهور اسلام، در طول زعامت ابوطالب، از فرستاده اکرم(ص) مدد کردند و در حین ائمه نیز در موردها اکثری پشتوانه آنها تشریفات مشهد بودند.

قبیله بنی‌عباس، از قبیله‌های اساسی بنی‌هاشم، تعدادی قرن بر ممالک اسلامی حکمرانی کردند. خلال این، در بخش ها متفاوت دنیا اسلام و در زمان‌های متعدد تاریخی، بستگان‌های دیگری از بنی‌هاشم حکم دهنده بوده‌اند. شرفای مکه و مدینه که قرن‌ها بر این دو شهر حکومت و سیادت داشتند، از بنی‌هاشم بودند.

در فقه شیعه، سادات عده ای می باشند که نسل‌شان به هاشم می رسد. هاشمیان به انگیزه آنکه نبی(ص) از آن‌ها بوده، آیتم احترام مسلمانها بوده‌اند.

قبل از اسلام
قُصَی بن‌کلاب از نوادگان حضرت اسماعیل(ع) بود و حدود یک قرن قبل از به دنیاآمدن رسول(ص) می‌زیست. وی به سبب ساز اقداماتش، والاِ قریش و ذمه ‌دار مناصب اساسی مکه و منزل کعبه بود. بعداز وی این مناصب به فرزندانش، عبدمَناف و عبدالدّار رسید. بعد از این دو، فی مابین هاشم و برادرانش (فرزندان عبدمناف) با عمو زادگانشان (فرزندان عبدالدار) نزاعی درگرفت که به صورت‌گیری حِلف المُطَیَّمیان و حلف الاحلاف باعث شد. بعد از فرونشستن پیکار، دو منصب رِفادت (پذیرایی از حاجیان) و سِقایت (آب‌دادن به حاجیان) به بنی‌عبدمناف، و از دربین وی به هاشم رسید.

نبو
بنی‌هاشم
هاشم
عبدالمطلب
حمزه عبدالله ابوطالب عباس
حضرت محمد(ص) امام علی(ع) عقیل جعفر عبدالله عبیدالله قثم
حضرت فاطمه(س) مسلم عبدالله
حسن حسین ام‌کلثوم زینب
عون محمد

‌هاشم
نوشته‌علمیٔ اساسی: هاشم بن عبدمناف
هاشم سالانه در اجرای مسؤولیت پذیرایی از زائران کعبه، از شرکت کردن و امداد‌های مالی خانواده‌های قریش سود‌مند می شد.[۱] وی همینطور با حفر چاه دستور آبرسانی به حج گزاران را تسهیل کرد.[۲] هاشم کسب و کار قریش را نیز ارتقاء اعطا کرد و توانست با منعقد عهد‌های بازرگانی (که در قرآن از آن‌ها با اسم ایلاف القریش خاطر شد‌ه‌است[۳]) سفرهای تجاری قریش را به دو مسافرت تابستانی به سوی شام و زمستانی به سوی یمن و حبشه افزایش دهد.[۴] وی همینطور توانست در یک کدام از سال‌های قحطی شدید، برای قریش طعام تهیه و تنظیم نماید و آن‌ها را از گرسنگی نجات دهد.[۵] گروه این کارها سبب شد که هاشم جایگاهی رفیع در بین قریش بیابد.

هاشم چهار پسر به اسم‌های شَیبه (عبدالمطّلب)، أسد، عَمرو (ابوصَیفی)، نَضْله و همینطور پنج دختر داشت.[۶]

انکار معاد
به حیث آیت‌الله جوادی آملی، انکار در مسائل دنیا‌بینی و اعتقادی برای مثال معاد غالباً برخاسته از عدم آشنایی آن مسائل میباشد. منکران معاد تصور عمیق و دقیقی از معنای معاد نداشتند و عامل و منطق آنها بعیدشمردن معاد بود. آن ها هیچ‌گاه حتی یک عامل بر نفی و انکار معاد اقامه تشریفات مشهد نکردند.[۱۰۹]

جهالت، غفلت از توان الهی،[۱۱۰] رغبت بی‌بندوباری و عدم مسئولیت[۱۱۱] و رغبت به سلطه‌گری و اقتدار‌طلبی[۱۱۲] را به عنوان مثال اسباب و اثاث انکار معاد شمرده‌اند. در آیه ۲۴ سوره جاثیه به جهالت،[۱۱۳] در آیه ۳-۵ سوره قیامت به برهان تمایل به بی‌بندوباری و عدم مسئولیت[۱۱۴] و در آیه ۳۳ - ۳۸ سوره مؤمنون[۱۱۵] به اقتدار‌طلبی و سلطه‌گری اشاره گردیده است.

فیلسوفان طبیعت‌گرا را منکر اصل معاد شمرده‌اند.[۱۱۶] از طریقه این مجموعه، بشر عبارت میباشد از جسم دنیوی که به واسطه مرگ به‌کلی نابود می‌گردد. از سوی دیگر، اعاده معدوم محال میباشد. پس اعاده بشر بعداز مرگ، محال خواهد بود.[۱۱۷] گفته شده برخی همانند جالینوس و پیروانش اصولا معاد تردید داشتند؛[۱۱۸] چون آن ها شک داشتند که نفس انسانی، مزاج دنیوی بدنی میباشد که با مرگ نابود می‌گردد یا این که جوهری میباشد که بعد از مرگ باقی می ماند.[۱۱۹]

شبهه ها معاد
شک ها زیادی درباره قابلیت و وقوع معاد از سوی منکران نام برده میباشد که برخی از آنها عبارت‌اند از:

شبهه آکل و مأکول
نوشته ی علمیٔ مهم: شبهه آکل و مأکول
براساس این شبهه، در شرایطی که انسانی غذای بشر دیگر گردد، آیا اجزای مأکول (خورده‌گردیده) در معاد، در تن آکِل (شخصی که اجزای تن دیگری را خورده) بازمی‌خواهد شد یا این که در تن مَأْکول (فردی که بدنش خورده گردیده)؟ به هر شکل که فرض گردد، تن یکی‌از آن دو به طور بی نقص، در روز رستاخیز محشور نخواهد شد.[۱۲۰] این شبهه بدین شکل نیز مطرح گردیده که در صورتی کافری تن آدم مؤمن را بخورد، در شکل حشر تن‌های مادی، مایحتاج میاید شخص مؤمن عذاب خواهد شد و شخص کافر جایزه بگیرد.[۱۲۱]

جواب‌های گوناگونی بدین شبهه داده شد‌ه‌است. بعضی از متکلمان مانند علامه حلی با تفکیک دربین اجزای اساسی و غیر مهم تن معتقدند اجزای اساسی تن هر فرد از نخستین تا پایان قدمت باقی می ماند و به جزء مهمِ تنِ شخص دیگر تبدیل نمیشود. همین اجزای مهم نیز در معاد بازگردانده میگردند.[۱۲۲]ملاصدرا اعتقاد دارد که نام و نشان و واقعیت آدم به نفس اوست، خیر بدنش. به همین جهت، بدنی که در آخرت محشور می شود مورد نیاز وجود ندارد به‌عینه به عبارتی تن مادی باشد که غذای بشر یا این که حیوان دیگری گردیده است؛ بلکه هر بدنی که نفس بدان وابستگی گیرد، آن تن به‌عنیه تن به عبارتی فرد خواهد بود. از حیث او، آنچه در حشر تن‌ها موردنیاز میباشد، این میباشد که هرکسی شخص محشور را روئت کرد، بگوید این به عبارتی فرد مادی میباشد و بدنش نیز به عبارتی تن مادی میباشد.[۱۲۳]

این شبهه در مسیحیت نیز با تیتر موضوع انسان‌خواری مطرح بوده و می باشد.[۱۲۴]

از آن سال به بعداز وسعت و معیار کار‌های اعتراضی خیابانی کاسته شد تا این که درپی وقوع بیداری اسلامی سلسله اعتراض‌هایی از سوی شیعه‌ها شروع شد و حکومت ایالات متحده عربی نیز به تقابل برخاسته میباشد. درین بازه دسته‌های سلفی نیز حمله ها خویش را علیه شیعه‌ها توسعه دادند. یک کدام از واپسین اقدامات دسته‌های سلفی منفجر کردن یکی‌از مساجد شیعه‌ها در قدیح بود که طی آن حدود ۲۰ نفر کشته و ۱۰۰ نفر زخمی تشریفات مشهد شدند.[۲۸]

اقدامات دولت سعودی در عوض شیعه‌ها
دولت سعودی به خیال سیاست‌های مذهبی خویش رفتاری تبعیض آمیز علیه شیعه ها درپی گرفته و گونه های محدودیت‌ها را بر ضد شیعه‌ها اتخاذ نموده است. بعضا از محدودیت‌های ایفا گردیده درباره‌ی شیعه ها عبارت میباشد از:

اخذ مالیات‌های گوناگون از کشاورزان، باغداران، ماهیگیران، نخل‌داران، کارگران، کاتبان و قضات دادستانی در‌صورتی‌که که از شیعه‌ها باشند.(این مشاغل برای اهل سنت مالیات ندارد)
شیعه ها مکلف‌اند ۵-۸درصد از فایده فروش حیوان‌ها خویش را به دولت بپردازند.
غصب و تملک زمین ها شیعه‌ها
اهمال‌کاری در تشکیل داد زیربناهای رفاهی و شهری در بخش ها محل سکونت شیعه‌ها
محروم بودن از آزادی‌های شخصی و اجتماعی
دوری از استخدام و به‌کارگیری شیعه‌ها در مصادر کلیدی و مشاغل امنیتی و سیاسی جامعه خود
بازداشتن گزینش نمایندگان شیعه در مجالس متفاوت مملکت
منع از تشکیل احزاب و تیم‌های سیاسی
ایفا فشار بر تیم‌ها واقشار متعدد سوای عامل به باعث اتخاذ سیاست شیعی
پرهیز از رابطه و تعامل شیعه‌ها با بقیه شیعه ها ناحیه و عالم
و...[۲۹]
شیعه ها در حین سال جاری‌ها هر چندین کوشیده‌اند تا به منظور‌های خویش برسند و این محدودیت‌ها برطرف شوند ولی تا به امروز چیره نشده‌اند و خلال محدودیت‌ها و فشارهای حکومت، گزینه آزار و هجمه دسته‌های سلفی و افراطی تکفیری نیز میباشند. محمد بن سلمان(ولیعهد ونخست وزیر ایالات متحده عربی)، بعد از ورود به دستگاه توان در ایالات متحده عربی سعودی، تغییرات بزرگی را در آیین نامه سیاست فرنگی ایالات متحده عربی ساخت. وی با خروج از دستور کار سنتی سیاست‌ تدافعی، راهبردی تهاجمی را در عوض کشور ایران و مسائل حوزه‌ خاورمیانه و شمال آفریقا در پیش گرفت.وی هم‌اینگونه اصلاحات داخلی، آموزشی، قضایی و نیز در حوزه قانونگذاری را در آیین نامه خودش قرار داده میباشد.[۳۰]

عادل شاهیان یا این که سلسله بیجاپور، سلسله‌ای شیعی که در سده دهم هجری (۸۹۵-۱۰۹۷ق.) بر بیجاپور هندوستان حکم کننده بودند. یوسف عادلشاه، مؤسس این سلسله، تشیع را مذهب قانونی قلمرو خویش اظهار‌کرد و چندی از جانشینانش نیز از شیعه‌ها بودند و از شیعه ها نگهبانی تشریفات مشهد می‌کردند.

تأسیس
نوشته‌علمیٔ مهم: یوسف عادلشاه
موسس سلسله عادل‌شاهی یوسف عادلشاه میباشد. بنابر برخی احادیث او فرزند شاه خواسته عثمانی دوم میباشد و زمانی که فرمانروا محمد فرزند والا منظور به سلطنت رسید، به تعقیب و کشتار تمامی برادران خویش که ممکن بود مدعا سلطنت شوند، پرداخت. به همین عامل مامان یوسف او‌را یار و همدم تاجری که اورا خواجه عمادالدین گرجستانی از همسایه ساوه دانسته‌اند، به کشور‌ایران ارسال کرد. یوسف تا ۱۶ سالگی در ساوه اقامت کرد و آنگاه به هندوستان هجرت کرد.[۱] در روایتی دیگر عادل‌سلطان نوه قاضی ساوه دانسته گردیده است.[۲] به هر هم اکنون در هر دو قصه او دست کم مدتی را در ساوه گذارنده بود و در حالتی‌که روایتی که مطابق آن یوسف بعد ها در طی پادشاهی، وجوهی را برای ایجاد کرد مسجد به ساوه ارسال کرد، درست باشد،‌ نشانه‌گر وابستگی خیال او به‌این شهر میباشد.

یوسف در حالی به شهر بیدر در دکن رسید که محمود گاوان وزارت شاهان بهمنی را بر ذمه داشت. درباره ورود یوسف به دربار شاهان بهمنی استحضار دقیقی در اختیار وجود ندارد. بنابر بعضی از منابع خواجه عمادالدین که از دوستان محمود گاوان بود یوسف را به گاوان معرفی کرد. به هر اکنون یوسف تحت عنوان غلامی وارد دربار بهمنیان شد ولی به‌تدریج بزرگ شد و به منصب میرآخوری رسید. وی بعداز مدتی به نظام الملک رخنه‌ که از امرای والا بهمنی بود پیوست و به منصب هزاری که از مناصب اساسی نظامی بود رسید. او از سوی نظام الملک کنیه عادل‌خان را اخذ کرد.[۳][یادداشت ۱]

یوسف در سال ۸۷۷ق./ ۱۴۷۲م. از سوی محمود گاوان قاضی دولت‌آباد شد. وی بعداز مرگ گاوان‌ و محمد فرمانروا سوم (۸۶۷-۸۸۷ق.) اقتدار خویش را در ناحیه ثبت کرد و بیجاپور و بلگام و گلبرگه را تصرف و اعلام استقلال کرد.[۴]

سلاطین عادل‌شاهی
خیر نفر از سلسله عادل‌شاهیان حکومت کردند:[۵]

یوسف عادلشاه (۹۱۶- ۸۹۵ق.)
اسماعیل‌ سلطان(۹۴۱-۹۱۶ق.)
مَلّو‌ پادشاه (۹۴۱-۹۴۱ق.)
ابراهیم‌ فرمانروا (۹۶۵-۹۴۱ق.)
علی فرمانروا نخستین (۹۸۷-۹۶۵ق.)
ابراهیم فرمان روا دوم(۱۰۳۵-۹۸۷ق.)
محمد فرمان روا (۱۰۸۷- ۱۰۷۰ق.)
علی پاد شاه دوم(۱۰۸۳-۱۰۷۰ق.)
سکندر سلطان (۱۰۹۷- ۱۰۸۳ق.)

دستگیر در انتفاضه شعبانیه عراق
نوشته‌علمیٔ اساسی: انتفاضه شعبانیه عراق

ملاقات خویی و صدام حسین بعد از سرکوب انتفاضه شعبانیه
ابوالقاسم خویی هیئتی ۹ نفره را برای اداره بخش ها ذیل لحاظ شیعه‌ها گزینش کرد. باخت انتفاضه شعبانیه، به حصر خانگی خویی و فشار عظیم حکومت عراق در زمان صدام مواجه شد.[۶۴] سیدابوالقاسم به جهت دفاع بدون واسطه از انتفاضه شعبانیه عموم عراق در سال ۱۹۹۱م و گزینش شورای رهبری، به وسیله حزب بعث دستگیر و به بغداد رسول شد. بعداز دو روز دستگیر، به تحمیل نزد صدام حسین برده شد و صدام سخنان توهین‌آمیزی خطاب به او تشریفات مشهد اعلام کرد.[۶۵]

سرویس ها شرعی و اجتماعی
خویی در زمان مرجعیت خویش با اموالی که در چنگ داشت، به ساختن کتابخانه، مکتب، مسجد، حسینیه، خوابگاه، مریضخانه، درمان‌گاه، مؤسسه خیریه و دارالایتام، در کشورهای مختلفی مثلا کشور ایران، عراق، مالزی، انگلستان، امریکا و هند امرکرد. ساختمان مرکزی موسسه خیریه خویی، در لندن، میباشد.[۶۶] بعضی از مرکز ها اسلامی زیر لحاظ مؤسسه خیریه خویی عبارت میباشد از:

راس الامام الخویی در لندن، مشمول راس اسلامی، مکتب امام درست گو (ع) ویژه پسران، مکتب الزهرا (س) ویژه دختران، تالار اجتماعات، کتابخانه همگانی، و کتابفروشی میباشد. ۸۰۰ علم‌آموز در دو مکتب این بنیاد علم آموزی می‌نمایند. در‌این راءس ماهانه خبر نامه «النور» به دو لهجه عربی و انگلیسی منتشر می‌گردد.[۶۷]
راءس اسلامی امام خویی (نیویورک) : مشمول تالار اجتماعات با ظرفیت سه هزار نفر، کتابخانه با بیشتراز ده هزار جلد کتاب، مهد نوباوه، مکتب پسرانه و دخترانه، هر مورد با گنجایش ۱۵۰ علم‌آموز، مکتب ایمان، ویژه یادگرفتن گویش عربی، قرآن و تربیت اسلامی کودک ها، غسالخانه و…[۶۸]
مؤسسه خیریه امام خویی (مونترآل) : این مؤسسه در سال ۱۹۸۹م و با مقصود ارائه سرویس ها فقاهتی، فرهنگی و اجتماعی شیعی در کشورهای اسلامی و غیراسلامی.
مجتمع فرهنگی امام خویی در بمبئی: به مساحت صد هزار متر مربع در بیست کیلومتری بمبئی و مشتمل بر تالار تبارک اجتماعات، مسجدی با ظرفیت سه هزار نمازگزار، کتابخانه‌ای با ۵۰ هزار کتاب و حسینیه‌ای با گنجایش ۷۰۰ نفر، مکتب علم ها فقهی با هزار علم‌پژوه، دبستان و ارشاد با ۱۲۰۰ علم‌آموز و همینطور داروخانه و درمان‌گاه.[۶۹]
اثرها منتشر گردیده دربارهٔ خوئی
فیلم مستند «آیت‌الله» به کارگردانی سید مصطفی موسوی‌تبار و به دفاع (سازمان هنری رسانه‌ای نقطع ی عطف) تاسیس شده است. این مستند به معاش، تحصیلات و نوع ارتباط آیت‌الله خوئی با انقلاب اسلامی کشور ایران پرداخته میباشد.[۷۰]