سید نعمتالله جزایری (۱۰۵۰-۱۱۱۲ق) پر اسم و رسم به محدث جزایری، از علمای شیعی قرن یازدهم و دوازدهم و سرسلسله فامیل سادات جزایری میباشد که نسبش به امام کاظم(ع) می رسد. سید نعمت الله فراگیر عالمانی همانند علامه مجلسی، آقا حسین خوانساری، سود کاشانی و روحانی حر عاملی بود. سید نعمتالله را باگاز خودکار و کثرت تألیفات وصف کردهاند. الانوار النعمانیة، قصص الانبیاء و کتاب کشکولی زَهر الربیع از اثر ها پر اسم و رسم وی میباشد. وی مسلکی دربین اخباری و اصولی تشریفات مشهد داشته میباشد.
نسب، به دنیاآمدن، درگذشت
واژه و کلمه «جزایری» منسوب به جزیرهها بصره میباشد که از یکسری جزیره و روستا درست شده و بعضا از آنها در آب فرو رفته میباشد.[۱] نسب سادات جزایری به عبدالله، فرزند امام کاظم (ع)، می رسد.[۲] به نوشته سید نعمتالله وی در ۱۰۵۰ در روستای صَباغیه از جزیرهها بصره ، محلی دربین دجله و فرات ، چشم به جهان گشود.[۳] بعضی تفصیل درحال حاضرنویسان تصور کرده اند سید نعمتالله جزایری از جزیره ها خوزستان میباشد که وجود فرنگی ندارد و برخی اورا به نادرست از جزیرهها افریقا پنداشتهاند.[۴]
گرانقدرترین فرزندِ پسرِ وی، سید نورالدین جزایری بود که نَسَب بیشتر سادات جزایری به او میرسد، از این رو آنها به سادات نوریه نیز مشهورند.[۵] بعضا از فرزندان و نوادگان وی در شوشتر ماندند و برخی در هند، نجف و جاهای دیگر مستقر شدند.
سید نعمتالله در ۱۱۱۱ق برای زیارت به مشهد رفت و در شیوه رجوع و برگشت به شوشتر، در خرم آباد مریض شد و در پلدختر درگذشت و در همانجا به خاک ودیعت شد. وفات او را در ۲۳ شوال ۱۱۱۲ق بیان کردهاند.[۶]
تحصیلات
سید نعمت الله در پنج سالگی به مدرسه رفت و قرآن را ختم کرد و قصاید و اشعار بخش اعظمی آموخت .[۷] آنگاه به یاددادن صرف و نحو کارایی گماشت و برای ادامه علم آموزی به هُوَیزه رفت.[۸]
شیراز
سید نعمت الله به یار برادرش سید نجم الدین، و عموزادهاش سید عزیزالله به شیراز مسافرت کرد که از مرکز ها علمی آن زمانه بود و در مکتب منصوریه سکونت کرد.[۹] سید نعمتالله خیر سال در شیراز اقامت کرد و درین مقطع به کامل شدن علم خویش در ادبیات، علم ها عقلی و نقلی پرداخت. در آنجا معاش بر وی تنگ آمد، به درخواست خانوادهاش، به زادگاهش برگشت.[۱۰]
اصفهان
شوق به علم آموزی موجب مسافرت دوباره وی به شیراز شد، البته بعد از یک ماه، به انگیزه فوت پدرش و حریق تصاحب کردن مکتب منصوریه، به اصفهان رفت و چهار سال نزد علامه مجلسی (درگذشت: ۱۱۱۰ق.) به علم آموزی حدیث و علم ها فقهی پرداخت.[۱۱] میرزا تقی دولتآبادی در اطراف گرمابه روضه خوان بهایی، مکتبای تشکیل داد و از سید نعمت الله خواست که در آنجا درس دادن نماید. سید نعمتالله هشت سال دراین مکتب به درس دادن علم ها فقهی، تألیف و همیاری با مجلسی در کتابت و تدوین بحارالانوار و مرآة العقول درگیر شد.[۱۲]
عتبات عالیات
چشمان سید نعمت الله بعد از مدتی ضعیف شد و برای شفا و زیارت، از روش کرمانشاه عازم عتبات عالیات شد[۱۳] و در آنجا با یکسری بدن از عالمان و فقیهان ملاقات کرد.
جزیرهها
آنگاه به زادگاهش، رجوع و برگشت و سه ماه در آنجا اقامت کرد. سید نعمت الله در همین مجال تایپ کردن غرض الانام فی تفصیل تهذیب الاحکام، را شروع کرد.[۱۴]
هویزه
درپی حادثه ها سیاسی سال ۱۰۷۹ق،[یادداشت ۱] عموم جزیرهها بدون چاره به نقل جای به هویزه و دیگر شهرهای همسایه شدند، سید نعمتالله نیز بین آن ها بود. سید علی بن مولی خلف موسوی فلاحی (درگذشته ۱۰۸۸ق)، از سادات مشعشعیان، از وی استقبال کرد.[۱۵] سیدعلی اثر ها علمی فراوانی داشته میباشد. افندی اصفهانی ادعا دارد بخش اعظمی از مطالب علمی کتابهای سید نعمت الله از اثر ها سید علی گرفته گردیدهاست.[۱۶] سید علی احترام متعددی برای سیدنعمتالله قائل بود و تا فرصت مرگش با وی دربارهی بود.[۱۷]
اصفهان
جزایری، بعداز یکسری ماه اقامت در هویزه، عازم اصفهان شد ولی در اواسط شیوه به شوشتر رفت و به درخواست عموم این حوزه در آنجا اقامت کرد. قاضی وقت شوشتر، فتحعلی خان، که از طرف دولت صفویه(حکومت: حدود ۹۰۶ـ۱۱۳۵قمری) به حکومت این حیطه گمارده گردیده بود، در بزرگداشت سید نعمت الله عملکرد متعددی نمود و در کنار مسجد جامع اصفهان برای او منزلای درنظر گرفت و مسئولیت تک تک کارها فقهی شوشتر، برای مثال درس دادن علم ها فقهی، تولیت مسجد جامع و امامت آدینه و دستور به دارای شهرت و نهی از منکر، را به وی واگذار کرد.[۱۸]
چگونه یک مراسم منظم و بدون دغدغه برگزار کنیم؟