???? ???? ???????

دستگیر در انتفاضه شعبانیه عراق
نوشته‌علمیٔ اساسی: انتفاضه شعبانیه عراق

ملاقات خویی و صدام حسین بعد از سرکوب انتفاضه شعبانیه
ابوالقاسم خویی هیئتی ۹ نفره را برای اداره بخش ها ذیل لحاظ شیعه‌ها گزینش کرد. باخت انتفاضه شعبانیه، به حصر خانگی خویی و فشار عظیم حکومت عراق در زمان صدام مواجه شد.[۶۴] سیدابوالقاسم به جهت دفاع بدون واسطه از انتفاضه شعبانیه عموم عراق در سال ۱۹۹۱م و گزینش شورای رهبری، به وسیله حزب بعث دستگیر و به بغداد رسول شد. بعداز دو روز دستگیر، به تحمیل نزد صدام حسین برده شد و صدام سخنان توهین‌آمیزی خطاب به او تشریفات مشهد اعلام کرد.[۶۵]

سرویس ها شرعی و اجتماعی
خویی در زمان مرجعیت خویش با اموالی که در چنگ داشت، به ساختن کتابخانه، مکتب، مسجد، حسینیه، خوابگاه، مریضخانه، درمان‌گاه، مؤسسه خیریه و دارالایتام، در کشورهای مختلفی مثلا کشور ایران، عراق، مالزی، انگلستان، امریکا و هند امرکرد. ساختمان مرکزی موسسه خیریه خویی، در لندن، میباشد.[۶۶] بعضی از مرکز ها اسلامی زیر لحاظ مؤسسه خیریه خویی عبارت میباشد از:

راس الامام الخویی در لندن، مشمول راس اسلامی، مکتب امام درست گو (ع) ویژه پسران، مکتب الزهرا (س) ویژه دختران، تالار اجتماعات، کتابخانه همگانی، و کتابفروشی میباشد. ۸۰۰ علم‌آموز در دو مکتب این بنیاد علم آموزی می‌نمایند. در‌این راءس ماهانه خبر نامه «النور» به دو لهجه عربی و انگلیسی منتشر می‌گردد.[۶۷]
راءس اسلامی امام خویی (نیویورک) : مشمول تالار اجتماعات با ظرفیت سه هزار نفر، کتابخانه با بیشتراز ده هزار جلد کتاب، مهد نوباوه، مکتب پسرانه و دخترانه، هر مورد با گنجایش ۱۵۰ علم‌آموز، مکتب ایمان، ویژه یادگرفتن گویش عربی، قرآن و تربیت اسلامی کودک ها، غسالخانه و…[۶۸]
مؤسسه خیریه امام خویی (مونترآل) : این مؤسسه در سال ۱۹۸۹م و با مقصود ارائه سرویس ها فقاهتی، فرهنگی و اجتماعی شیعی در کشورهای اسلامی و غیراسلامی.
مجتمع فرهنگی امام خویی در بمبئی: به مساحت صد هزار متر مربع در بیست کیلومتری بمبئی و مشتمل بر تالار تبارک اجتماعات، مسجدی با ظرفیت سه هزار نمازگزار، کتابخانه‌ای با ۵۰ هزار کتاب و حسینیه‌ای با گنجایش ۷۰۰ نفر، مکتب علم ها فقهی با هزار علم‌پژوه، دبستان و ارشاد با ۱۲۰۰ علم‌آموز و همینطور داروخانه و درمان‌گاه.[۶۹]
اثرها منتشر گردیده دربارهٔ خوئی
فیلم مستند «آیت‌الله» به کارگردانی سید مصطفی موسوی‌تبار و به دفاع (سازمان هنری رسانه‌ای نقطع ی عطف) تاسیس شده است. این مستند به معاش، تحصیلات و نوع ارتباط آیت‌الله خوئی با انقلاب اسلامی کشور ایران پرداخته میباشد.[۷۰]

وصلت‌های رسول(ص) از مباحثی میباشد که در معاش نبی اکرم(ص) گزینه انتقاد برخی نویسندگان قرار گرفته میباشد. بعضا با توکل بر تعداد این تزویج‌ها، علت‌هایی غیرالهی به نبی(ص) نسبت داده‌اند؛ سید مرتضی عسکری این ادعاها را فقط ناشی از احادیث منسوب به عایشه میداند که در آنان صورت فرستاده(ص) ناسازگار با شأن و شخصیت وی رسم تشریفات مشهد شد‌ه‌است.

به گفته علامه طباطبایی، ادعای هوسرانی فرستاده(ص) پذیرفتنی وجود ندارد؛ به این دلیل که حدود بیست سال (حدود دوسوم معاش متأهلی) از معاش فرستاده تنها با حضرت خدیجه(س) گذشت و وصلت‌های دیگر وی نیز عمدتاً در سنین آخری قدمت و با زنان بیوه و سالخورده شکل پذیرفته میباشد.

همینطور برای این تزویج‌ها مصالحی همانند ساخت‌و‌ساز پیوندهای سیاسی با قبایل گرانقدر و بانفوذ، پرهیز از تضارب‌های خونین و رویا رویی با رسوم جاهلی اورده شده میباشد.

مقام و عنایت
نوشته‌علمیٔ مهم: همسران نبی(ص)
درباره تعداد همسران نبی(ص) بین تاریخ‌نگاران اختلاف حیث وجود دارااست؛ به گونه ای که برخی شمار آن‌ها‌را ۱۳ بدن[۱] و بعضا دیگر ۱۵ بدن[۲] بیان کرده‌اند. بعضی از منتقدان، این تعداد را نشانۀ عشق و علاقه شدید نبی به زنان تعبیر کرده‌اند.[۳] در مقابل، اکثر اندیشمندان مسلمان معتقدند این وصلت‌ها بر اساس مصالح و هدف ها اسلامی انجام یافته میباشد.[۴] ولی چندهمسری در بعدازظهر رسول(ص) پدیده‌ای رایج بود،[۵] ولی با نزول آیه سوم سوره نساء تعداد همسران به چهار بدن محصور شد.[۶] بااین‌اکنون به موجب خصائص النبی (احکام ویژه رسول)، وی مجاز به داشتن بیش تر از چهار همسر بود.[۷]

عقیده‌ها در باب وصلت‌های نبی
درباره‌ی علل تزویج‌های متفاوت نبی یک سری عقیده مطرح میباشد:

عقیده اولیه: بیشتر اندیشمندان اسلامی با استناد به بعضی از آيات قرآن و گزارش‌های تاريخی و همینطور بعضا دلیل‌های كلامی (مانند طهارت و خير‌خواهی برای ديگران)، معتقدند وصلت پيامبر با اين زنان، صرفا و صرفا به مقتضای مصلحت و حکمت بوده میباشد.[۸]

عقیده دوم: بعضی در تحليل تعداد همسران رسول(ص)، همگی یا این که بیشتر وصلت‌های او‌را ناشی از كامجويی جنسی و زن‌دوستی شدید پيامبر و هوا و هوس وی دانسته‌اند.[۹] بعضی نیز رغبت جنسی بالای رسول را نقطه‌ضعف وی قلمداد کرده‌اند.[۱۰]

عقیده سوم: حسن یوسفی اشکوری از نواندیشان اسلامی این نظر را دارد در برخی از تزویج‌های نبی، به عنوان مثال وصلت با عایشه و حفصه که سن یه خرده داشته‌اند، ضمن مصالح همگانی اسلام و مسلمان ها و اشاعه احکام زنان بوسیله همسرانش، علت‌های مشروع فردی رسول (عشق و علاقه به زن و قدرت جنسی بالای وی) نیز دخالت داشته میباشد. او آیه ۵۲ سوره احزاب را نیز مؤید ادعای خویش میداند.[۱۱]

فلسفه تزویج‌های نبی

از سایر غالیانی که خویش را از اصحاب امام هادی(ع) معرفی می کرد، احمد بن محمد سیاری بود[۸۵] که بیشتر رجالیان او‌را غالی و فاسدالمذهب دانسته‌اند.[۸۶] کتاب القراءات وی از مصادر اساسی روایاتی میباشد که بعضی در تحریف قرآن به آن استناد تشریفات مشهد کرده‌اند

.[۸۷] امام هادی(ع) خلال رساله‌ای که ابن‌شعبه حَرّانی آن را نقل کرده، بر اصالت قرآن تأکید کرد و آن را در رده سنجش احادیث و تشخیص درست از ناصحیح معیاری ظریف معرفی کرد.[۸۸] در کنار این، امام هادی از شیعیانی که به‌غلط، به بزرگ نمایی جنایتکار می‌شدند، هواخواهی می کرد. به عنوان مثالً وقتی که قمی‌ها محمد بن اورمه را به اتهام غُلو از قم اخراج کردند، طومار‌ای خطاب به اهل قم نوشت و او‌را از اتهام بزرگنمایی تبرئه کرد.[۸۹]

رابطه با شیعه ها
علی‌رغم اینکه در طول امام هادی اختناق شدیدی از سوی خلفای عباسی حکم کننده بود، در میان امام هادی(ع) و شیعه‌ها عراق، یمن، مصر و نواحی دیگر ارتباط برقرار بود.[۹۰] وی از روش سازمان وکالت و طومار‌نگاری، با شیعه‌ها راجع‌به بود. به گفته پیامبر جعفریان در حین امام هادی(ع)، قم، مهم ترین راءس تجمع شیعه‌ها کشور‌ایران بود و رابطه ها محکمی در بین شیعه ها این شهر و ائمه(ع) وجود داشت.[۹۱] محمد بن داوود قمی و محمد طلحی از قم و شهرهای دور و بر آن، خمس، هدایا و سؤالات عموم را به امام هادی می‌رساندند.[۹۲] به گفته جعفریان، وکلا ضمن توده‌آوری خمس و ارسال آن برای امام، در حلّ خلل ها کلامی و دینی و همینطور در ثبت امامت امام آجل در حیطه خویش، نیز نقش داشتند.[۹۳] محمدرضا جباری تالیف کننده کتاب سازمان وکالت، از علی بن جعفر همانی، ابوعلی بن راشد و حسن بن مخلوق ربّه تحت عنوان وکلای امام هادی مذکور میباشد.[۹۴]

مورد خوی قرآن
امام هادی(ع) در طومار‌ای به یکی‌از شیعه‌ها، از وی خواست در موضوع اخلاق قرآن اظهارنظر نکند و جانب هیچ‌یک از عقیده حدوث و قِدَم قرآن را نگیرد. وی در‌این طومار، زمینه رفتار قرآن را فتنه خوانده و ورود بدین مشاجره را نابودی دانسته میباشد. همینطور بر صحبت خداوند بودن قرآن تأکید کرده و مذاکره درباره آن را بدعتی دانسته که هم سؤال‌کننده و هم جواب‌دهنده در گناه آن سهیم‌اند.[۹۵] در آن زمان، جدال بر رمز مورد حدوث و گام قرآن موجب پیدایش فرقه‌ها و مجموعه‌هایی فی مابین اهل‌سنت گردیده بود. مأمون و مُعْتَصَم جانب عقیده رفتار قرآن را گرفته بودند و معارضان را پایین فشار قرار می‌دادند؛ به‌سیرتکامل‌ای که از آن، به زمان مِحنت خاطر می گردد؛ ولی متوکل از قدیم بودن قرآن پناه میکرد و معارضان برای مثال شیعه‌ها را بدعت‌گذار معرفی می‌نمود.[۹۶]

مُشَعْشَعیان، یا این که آل مشعشع (حکومت ۸۴۵ تا ۹۱۴ق)، خاندانی از حکمرانان صوفی شیعه که از سال ۸۴۵ تا ۹۱۴ق در خوزستان حکومت کرد؛ این سلسله به رهبری و ادعای مهدویت سید محمد بن فلاح (متوفای ۸۷۰ق) حیات خویش را شروع و حکومت غیروابسته شیعه به مرکزیت هویزه را ساخت‌و‌ساز تشریفات مشهد نمود.
مشعشعه با ظهور صفویان تا سال ۱۱۵۰ق به‌تیتر والیان دولت صفوی در خوزستان حکمرانی کردند.

نهاد‌گذار
نسب سید محمد بن فلاح بن فرم الله به هفتمی امام شیعه ها میرسد. او در شهر واسط دیده به جهان گشود و تحصیلات خویش را در شهر حله و در مدرسه احمد بن فهد حلی (۷۵۷-۸۴۱ق) طی کرد.[۱] بر اساس منابع، سید محمد در برهه زمانی کوتاهی به درجات علمی بالایی رسید تا جایی که اذن درس دادن را از معلم خویش اخذ نمود.[۲] با فوت بابا سید محمد، ابن فهد حلی با مامان وی[۳] و سید محمد نیز با دختر ابن فهد تزویج کرد.[۴]
محمد بن فلاح اهل ریاضت و دارنده راه صوفیانه بود تا آن جا که یک توشه به بازه یکسال در مسجد کوفه معتکف شد و در حین آن زمان غذای او اندکی آرد جو بود و درین بازه بسیار می‎گریست.[۵]
محمّد بن فلاّح در سال‌ ۸۴۰ق (یک کدام از‌ دو سال قبل از فوت ابن‌ فهد) از جانب امام مهدی(عج) ادعای نیابت کرد و براین اساس از جانب معلم مرتد اعلام و محکوم به قتل‌ شد.[۶] سید محمد در کتابش (حرف ‎المهدی) که در سال ۸۶۵ق نگاشته، خویش را‌ سیدی‌ نایب مناب مهدی(عج) می داند و «و هذا‌ السید المناب عن الغائب» تعبیری میباشد که از خویش درین کتاب به عمل برده میباشد. او ضمن نایب مهدی‌، خویش‌ را‌ «امام امت» هم می خواند.[۷]

شروع جنبش
منابع تاریخی شروع‌ شغل‌ها‌ و ادعاهای‌ سیدمحمد‌ را، دست‌یابی‌ او بر کتاب استادش در «علم ها ناآشنا» میدانند که با به کار گیری از آن و اکران بعضی رفتارهای تعجب آور، اعراب نواحی خوزستان‌ را‌ مرید خویش کرد و تا جایی پیش رفت‌ که‌ خویش‌ را‌ به‌ «مهدی» ملقب نمود.[۸]

پیرو این جریانات روضه خوان‌ فهد فتوای کشتن محمد بن فلاح را اعطا کرد و دو طومار به امیر منصور بن قباد ادریس‌ عبادی نوشته و اورا‌ تشویق‌ به کشتن سید نمود و ریختن خونش‌ را‌ مباح‌ دانست‌. درپی وصول طومار، امیر‌ منصور سید محمد را بازداشت کرد. محمد بن فلاح در تامین از ادعای سنی و صوفی بودن خویش را نمود و انگیزه دشمنی و مجاز فهمیدن قتلش به وسیله شیعه ها را همین مقاله تیتر کرد و برای این داعیه نیز به قرآن عهد و پیمان خاطر کرد. ضمن این سخنان دیگری نیز مطرح کرد تا آخر و عاقبت امیر منصور قانع گردیده و اورا آزاد نمود.[۹]

غایب بودن کبری
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: غایب بودن کبرا
زمان غایب بودن کبری از سال ۳۲۹ق استارت شد.[۱۱۵] واپسین نائب خاص امام مهدی(عج) در زمان غایب بودن صغری، علی بن محمد سمری بود که در ۱۵ شعبان ۳۲۹ق درگذشت، [۱۱۶]در حالی که شش روز گذشته از درگذشت وی، توقیعی از سوی امام خطاب به او صادر شد که در آن خلال اعلام روزِ درگذشت علی بن محمد سمری به وی، از گزینش جانشین نهی شده بود؛ به دلیل آن که -بنابر آنچه در توقیع آمده- غایب بودن دوم استارت گردیده و تا‌زمانیکه خدا اذن ندهد ظهوری نخواهد بود.[۱۱۷] اکثر منابع شیعه سال وفات نایب چهارم را سال ۳۲۹ق می دانند، البته روضه خوان صدوق و ادب بن حسن طبرسی آن را در سال ۳۱۸ق تصویب تشریفات مشهد کرده‌اند.[۱۱۸]

ملاقات با امام مجال
نوشته‌ی علمیٔ مهم: ملاقات با امام فرصت
احادیث فراوانی از دیدار با امام دوازدهم شیعه ها در زمان حیات او در منابع شیعه نام برده میباشد که برخی از آن‌ها مرتبط با قبل از شروع غایب بودن کبری بوده و بخش اعظمی از آنان نیز بعداز آن روی داده میباشد:

ملاقات قبل از غایب بودن کبری: بنابر گزارش‌های تاریخی و روایی، در زمان ۶۹ سال غایب بودن صغری، ضمن چهار نائب خاص، اشخاص زیادی امام دوازدهم شیعه ها را زیارت کرده‌اند؛ مثلا ابراهیم بن ادریس،[۱۱۹] ابراهیم بن عبده نیشابوری و خادم وی،[۱۲۰] ابوالادیان، خادم امام حسن عسکری(ع)،[۱۲۱] ابوسعید غانم هندی،[۱۲۲] و ابوعبدالله بن باتقوا[۱۲۳] و ده‌ها نفر دیگر.[۱۲۴]
ملاقات در غایب بودن کبری: درباره دیدن امام فرصت در عصر غایب بودن کبری، دو بینش فی مابین شیعه ها وجود داراست: بعضا آن را انکار کرده‌اند و برخی دیگر بر قابلیت و وقوع آن، شواهد و دلایلی اقامه نموده‌اند. انکار در این مورد گاه مستند به احادیثی گردیده است که بر پایه ی آنان، هر سیرتکامل ادعای مشاهده در زمان غایب بودن کبری لاف میباشد.[یادداشت ۲] همینطور انکار ملاقات با امام فرصت در بعد از ظهر غایب بودن، در موردها دیگری نتایج شک و تردید در صحت مدعای کسی بوده میباشد که از دیدار خویش با امام فرصت خبر می‌داده میباشد. ضمن این، بعضی دیگر با مقصود خودداری از سودجویی زمان‌طلبان، هر سیرتکامل رؤیت را انکار می‌نمایند.[۱۲۵]
از سوی دیگر در برخی روایات، دعا ها و اعمالی برای دیدار با امام فرصت(عج) سفارش گردیده‌است،[۱۲۶] و دست کم دو حدیث دارای اعتبار، دسترسی و دیدار با امام را برای رهروان ویژه وی، امری ممکن دانسته میباشد.[یادداشت ۳] عالمان گرانقدر شیعه مانند روضه خوان صدوق، روحانی موثر و روضه خوان طوسی در کتاب‌های خویش فصلی را برای اسم بردن از دیدارکنندگان با امام دوازدهم باز و به ممکن بودن آن تصریح کرده‌اند.[۱۲۷]

ظهور و قیام
نوشته‌ی علمی‌های اساسی: ظهور امام مجال، علائم ظهور، و قیام امام مهدی(عج)
بر پایه ی آموزه‌های شیعه، حضرت مهدی(ع) بعد از غیبتی زمان بر در آخرالزمان با ملازمت یارانش قیام می‌نماید و با برپایی حکومتی جهانی، عدل و داد و صلح را در عالم برقرار می‌سازد.[۱۲۸] در منابع اسلامی آرم‌هایی برای ظهور امام مجال نام برده میباشد به عنوان مثال خروج سفیانی، صیحه آسمانی، خودکشی زکیه.[۱۲۹]

بنابر احادیث شیعه، دنیا در شروع ظهور دارنده سه خصوصیت عمده میباشد: ظلم و ستم دانش آموز و فتنه‌ای که بر هر منزل‌ای وارد میشود،[۱۳۰] وجود دشمنانی مانند سفیانی و نواصب و دیگرانی که در عراق و دیگر کشور‌های اسلامی درگیر شغل علیه شیعه می‌باشند و آنگاه سوریه را تصرف می‌نمایند،[۱۳۱] و در غایت یاران امام مجال که در مرز و بوم‌های اسلامی خاطر و اسم امام دوازدهم را در فقیه دور از هم می‌نمایند.[۱۳۲]

مبنی بر احادیث، امام مهدی(ع) قیام خویش را از مسجد الحرام در مکه استارت می‌نماید و به همدم یارانش به سمت کوفه جنبش می‌نماید و این شهر را به‌تیتر راءس حکومت خویش برمی‌گزیند.[۱۳۳]

انتظار ظهور امام مجال یکی آموزه‌های اساسی فرهنگ وتمدن شیعه میباشد که با عبارت انتظار فرج از آن حافظه میگردد و به‌معنای آرزو به گشایش مشقت‌ها و وصال آتی‌ای پر‌نور با ظهور امام فرصت میباشد؛ این معنا در احادیث شیعه با واژگانی مانند «اَلْمُنتظِرُ لِأمْرِنا»، «مُنتظِرٌ لِهذا الاَمر»، «اِنْتِظارُ قائِمِنا»، «تَوَقُّعُ الْفَرَج»، «اَلمُنتَظِرینَ لِظُهورِهِ»، «مُنْتَظِرونَ لِدَوْلَةِ الْحَق» و «اَلمُنتظِرُ لِلّثانی عَشَر» حافظه گردیده‌است.[۱۳۴] این احادیث مشوق و فضائل بی‌شماری برای منتظران ذکر کرده و آنان‌را از «اولیاءالله»، هر که در روش پروردگار در خون خودش غلتیده، و برگزیدگان عموم به اکانت آورده میباشد که همانند یاران رسول(ص) در نزاع بدر بوده یا این که در چادر امام فرصت(ع) به یار و همدم وی نزاع می‌نمایند.[۱۳۵]

ریزش بازارهای مالی اسرائیل
سقوط شدید بورس، کاهش بها پول و تضعیف مرتبه اعتباری اسرائیل در دولت ها در میان‌المللی از پیامدهای این عملیات محاسبه گردیده‌است. همینطور از پیامدهای درازمدت این عملیات، به پایین آمدن معیار سرمایه‌گذاری در اسرائیل اشاره گردیده است.[۵۲] همینطور خبرگزاری عجم، از تعطیلی شعبه‌های بعضا از کمپانی‌های میان‌المللی مانند کمپانی سوئیسی نستله و کمپانی اسپانیایی اینتدیتکس در کشور‌های اشغالی تشریفات مشهد خبر داده میباشد.[۵۳]

تضارب حزب‌الله با اسرائیل در شمال مرزوبوم‌های اشغالی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: حمله رژیم صهیونیستی به لبنان (۲۰۲۴)
حزب‌الله لبنان دو روز بعد از عملیات حماس، در پیامی از این تکان دفاع کرد.[۵۴] حزب‌الله با مقصود توقف تهاجم ها اسرائیل و پرهیز از کشتار عموم غزه بوسیله این رژیم، موضع ها ارتش اسرائیل را در شمال مملکت‌های اشغالی غرض قرار می‌اعطا کرد. ارتش اسرائيل در برخورد به پشتیبانی حزب‌الله از حماس و عموم غزه، شماری از فرماندهان و اعضای ارشد این حرکت همانند فؤاد شکر، ابراهیم عقیل، نبیل قاووق و علی کرکی را ترور کرد و با انفجار پیجرهای حزب‌الله تنی چند از اعضای حزب‌الله را آسیب دیده و شهید کرد. همینطور با غرض قراردادن پایگاه فرماندهی حزب‌الله در ضاحیه بیروت، سید حسن نصرالله دبیرکل وقت حزب‌الله را ترور کرد.

سفر معکوس صهیونیست‌ها از کشور‌های اشغالی
سازه بر آنالیز یک دارای تخصص مسائل فی مابین‌الملل، عملیات گردباد الاقصیٰ سبب به تشدید مسافرت صهیونیست‌ها از زمین ها اشغالی می گردد.[۵۵] همینطور به گفته محمدحسین قدیری ابیانه دارای تخصص مسائل راهبردی، با عملیات گردباد الاقصیٰ خیر صرفا هجرت به مرز و بوم‌های اشغالی متوقف شد‌ه‌است؛ بلکه مسافرت از مرزوبوم‌های اشغالی شروع گردیده است.[۵۶] کانال العالم از ایلان پاپه، مورخ اسرائیلی، نقل کرده که بنابر منابع قابل اتکا، از استارت نزاع غزه، ۷۰۰ هزار صهیونیست، فلسطین اشغالی را شکاف کرده‌اند.[۵۷]

تقابل با ابن‌جارود
زمانی حجاج به رستقباذ رسید، با او‌لین کودتا عموم عراق به رهبری عبدالله بن جارود روبه‌رو شد. این کودتا بر تاثیر تهدیدهای حجاج بر اساس بایستگی پایداری در میدان‌های پیکار تا برد بدون نقص و نیز تصمیم او بر پایه ی کاهش حقوق و دستمزد جنگجویان به معیار صد درهم، درگرفت. در‌این کودتا که در ربیع الأخر سال ۷۶ق. اتفاق افتاد، عموم عراق اموال و انبارهای اسلحه حجاج را به غارت بردند. حجاج، بعداز مشورت کردن با یارانش و وصال نیروهای کمکی، به مبارزه آن ها رفت و ابن‌جارود را کشت و یارانش را دور از هم ایجاد تشریفات مشهد کرد.[۴۴]

سرکوب زنگیان عراق
به طور همزمان با کودتا ابن‌جارود، زنگیان عراق نیز به سرکردگی رباح شیرزنجی (شارزنجی) کودتا کردند و دور و اطراف بصره را به تصرف خویش درآوردند. حجاج با ارسال کردن لشکری از عموم بصره، آن‌ها را در دشت خوزستان (مجاورت دَورَق) سرکوب کرد.[۴۵]

نبرد با خوارج
در اواخر رمضان سال ۷۵ قمری.، حجاج از مهلّب و عبدالرحمن بن مخنف خواست هرچه زود‌خیس با خوارج ازارقه به رهبری قَطَری بن الفُجاءة بجنگند. این پیکار‌ها تا اوایل سال ۷۸ق. ادامه یافت، تا اینکه در میان خوارج اختلاف زمین‌خورد و آنان به‌شدت سرکوب شدند.[۴۶]

در سال‌های ۷۶ و۷۷ ق. خوارج به رهبری شبیب بن یزید شیبانی، بر ضد حجاج قیام کردند و ده‌ها نزاع در بین لشکریان حجاج و شبیب در عراق درگرفت که در همگی آنان سپاهیان حجاج ناکامی خوردند. حجاج عاقبت شبیب را از بین برداشت و یارانش را باخت بخشید.[۴۷]

قیام مُطَرّف ‌بن مُغیرةبن شعبه
در سال ۷۷ق. مُطَرّف ‌بن مُغیرة بن شعبه، کارگزار حجاج در مداین، بر ضد امویان قیام کرد و خلع عبدالملک بن مروان را از حکومت بیان کرد و قتل حجاج را حلال شمرد. حجاج نیز حمزة، اخوی و حمایت کننده مطرّف، را در همدان زندانی کرد و سپاهی به مصاف مطرّف ارسال کرد و وی و یارانش را در نبردی مجاورت اصفهان کشت و قیامش را سرکوب کرد.[۴۸]

فرمانروایان ادریسی
ادریس بن عبدالله بن حسن مُثنّیٰ، از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) مؤسس و اولی حکم کننده ادریسی میباشد. او‌را شخصی پسندیده، فاضل، خوش‌کردار، عادل، شجاع، بخشنده و شعر سرا تعریف تشریفات مشهد ک رده‌اند.[۵۲]

بعد از پی‌ریزی دولت ادریسی و فتوحات اول، هارون‌ خلیفه عباسی شم خطر کرد و شخصی به اسم سلیمان بن جریر، دارای شهرت به شَمّاخ که گفته می‌گردد از متکلمان زیدی بوده را به‌مراد از در میان برداشتن ادریس نزد وی ارسال کرد.[۵۳] شماخ به ادریس مجاورت شد و نزد وی جایگاه بالایی پیدا کرد. وی که در جلسات به نقل فضائل اهل‌بیت(ع) می‌پرداخت و بر امامت ادریس احتجاج می کرد، یک روز در عدم وجود راشد، ادریس را مسموم و فرارو گریز کرد.[۵۴]
بعد از کشته‌شدن ادریس، دور اندیشی و دانایی راشد غلام وی حکومت نوپای ادریسی را از هلاکت نجات اعطا کرد. راشد بزرگان و رجال را عده کرد و به آنها سفارش اعطا کرد تا فرصت زایمان همسر ادریس طاقت نمایند و در‌حالتی که فرزند پسر بود، با وی بیعت نمایند و در صورتی دختر بود، یک نفر را از در بین خویش گزینش نمایند. بعداز آنکه مشخص و معلوم شد فرزند ادریس پسر میباشد، اورا به اسم پدرش اسم‌گذاری کردند و راشد ذمه ‌دار تربیت وی شد، به وی فقه و حدیث و جنگاوری یادگرفت و در یازده‌سالگی برای وی بیعت گرفت.[۵۵] ادریس دوم در هفده‌سالگی، مستقلاً حکومت را در چنگ گرفت.[۵۶]

به طور کلی، سیزده حکم کننده و امام ادریسی حکومت کردند که از این تعداد، نُه نفر مرتبط با عصرٔ در آغاز و چهار نفر حاکمان زمان دوم بودند که به فاطمیان یا این که امویان خراج می‌دادند:[۵۷]

ادریس اولیه
ادریس دوم
محمدبن ادریس (المُنتَصِر)
علی بن محمد بن ادریس
یحیی (نخستین) بن محمد
یحیی(دوم) بن یحیی
علی بن قدمت بن ادریس
یحیی (سوم) المقدام
یحیی (چهارم)
حسن الحجام
قاسم بن محمد
ابوالعیش احمد بن قاسم
حسن‎ بن‎ قاسم گنون
نبو
حکومت ادریسیان
امام علی
امام حسن مجتبی
حسن مثنی
عبدالله محض
ادریس نخستین
(مؤسس ادریسیان)
ادریس دوم
قاسم محمد منتصر قدمت
محمد یحیی سوم علی اولیه یحیی نخستین ادریس علی دوم
حسن الحجام ابراهیم یحیی دوم یحیی چهارم
قاسم گنون
حسن ابوالعیش احمد
مناسبات سیاسی ادریسیان
خوارج یکی‌از دولت‌های اهل یک محل ادریسیان بودند که به دلایل عقیدتی و سیاسی، ارتباط ها پرتنشی با آن ها داشتند. ادریس دوم با خوارج به‌شدت واکنش کرد و فرزندش نیز با آنان ارتباط ها تیره‌ای داشت.[۵۸] مبارزه در بین خوارج و ادریسیان تا نقطه پایان زمانٔ نخستین حکومت ادریسی ادامه داشت و یک توشه، در عصرٔ علی بن قدمت بن ادریس به تصرف نصیب‌هایی از پایتخت ادریسیان سبب شد.[۵۹]

رابطه ها آل‌ادریس با همسایگان اُمَاو خویش نیز بر پایه دشمنی می چرخید. اما در عهد و پیمان ابوالعیش احمد بن قاسم، از حاکمان ادریسی عصرٔ دوم، آن ها در زمرهٔ دوستان اُمَویان درآمدند.[۶۰]

اَغلبیان دیگر اهالیٔ حکومت ادریسی، گرچه گاهی از آنان در قبال امویان امان می کرد، ادله فشار دستگاه خلافت عباسی بر ادریسیان بود.[۶۱] فاطمیان نیز در ازای ادریسیان سیاست دوگانه‌ای داشتند و در غایت قلمرو آل‌ادریس را تصرف و آنان را خراج‌گذار خویش کردند.[۶۲]

ادریسیان در نقط ی اوج اقتدار
گفته شده که دولت ادریسی به دربار شارلمانی سفیر رسول میباشد.[۶۳]

اختلاف‌لحاظ با شریعتی
وی در سال ۱۳۴۹ش، به جهت اختلاف‌نظرهای فکری با علی شریعتی، از همیاری با حسینیه پند گوشه‌گیری کرد.[۵۸] سید هادی خسروشاهی تاریخ‌نگار شیعه‌ گفته میباشد مهم‌ترین اختلاف مطهری و شریعتی در ارتباط فلسفه تاریخ بوده میباشد.[۵۹] به گزارش علی احمدی میانجی عالم شیعه مطهری گفته میباشد ایالات متحده برای رواج اسلام منهای روحانیت کسی خوب از شریعتی را پیدا تشریفات مشهد نکرده میباشد.[۶۰]

تالیفات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: دسته اثرها مرتضی مطهری

مرتضی مطهری از سال ۱۳۲۵ش تألیف را در حیطههای گوناگون اسلامی شروع نموده است. اثر ها وی مشتمل بر بیشتراز ۷۰ تاثیر مکتوب[۶۱] و حدود ۳۰ هزار برگ یادداشت[۶۲] تحقیقی میباشد.

اثرها مطهری به طور دسته‌ای ۲۸ جلدی بوسیله انتشارات صدرا منتشر گردیده که مشمول هشت حوزه اساسی میباشد: اصول عقاید، فلسفه، تاریخ، سیره معصومین، فقه و دستمزد، خلق و عرفان، مسائل اجتماعی-سیاسی و تعبیر و تفسیر قرآن.

قصه راستان، حماسه حسینی، عدل الهی، سرویس ها متقابل اسلام و جمهوری اسلامی ایران، اصول فلسفه و طرز رئالیسم و سیری در نهج البلاغه برای مثال اثرها وی می‌باشند. برخی از اثرها مطهری به ۳۰ گویش ترجمه گردیده‌اند.[۶۳] راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی نیز قابل انعطاف‌افزارهای گروه اثر ها[۶۴] و یادداشت‌های مطهری[۶۵] را ساخت و ساز نموده است.

امام خمینی، مطهری را حمایت کننده‌ای سفت و درختی ثمربخش برای منطقههای فقاهتی، علمی و اسلامی دانسته[۶۶] که کلیه آثارش عالی میباشد.[۶۷] آیت‌الله خامنه‌ای اثرها اورا از مبانی فکری نظام کشور‌ایران برشمرده میباشد.[۶۸]

همینطور دسته چهل‌جلدی «چلچراغ حکمت» کارایی نموده است تفکرات مطهری را به طور موضوعی و تفکیک گردیده ارائه نماید.[۶۹]

بازه: 58 ثانیه0:58
تعریف مرتضی مطهری از لهجه علامه طباطبایی
اثراتی درباره شهید مطهری
درباره مرتضی مطهری و فکر‌هایش بیش تر از ۳۰۰ تیتر کتاب، ۲۰۰۰ نوشته‌علمی علمی و تحلیلی و ۵۰ تیتر نقطه پايان‌طومار به تصویب رسیده میباشد. انتشارات ندای فطرت با مقصود تکثیر اثر ها پژوهشی مربوط به تامل‌های مطهری تأسیس شد‌ه‌است.[۷۰]

دسته چلچراغ حکمت
همایش‌ها
تا به امروز همایش‌ها و مراسم بزرگداشت زیادی برای معرفی مطهری برگزار گردیده‌است. مهم ترین این همایش‌ها همایش حکمت مطهر میباشد که از سوی مؤسسه صدرا و سیمای کشور‌ایران برگزار شد‌ه‌است.[۷۱]

شهیدشدن
مطهری در شب ۱۱ اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ش به دست تیم فرقان به شهیدشدن رسید و درپی شهیدشدن وی امام خمینی سه روز عزای همگانی در کشور ایران گفت و او‌را نتیجه ها قدمت خویش دانست.[۷۲] لاشه پس از تشییع در طهران به قم منتقل شد و آیت‌الله گلپایگانی بر پیکرش نماز خواند و در مسجد بالاسر در بقعه حضرت معصومه(س) به خاک ودیعت شد.[۷۳] به مناسبت شهیدشدن مطهری روز ۱۲ اردیبهشت ماه تحت عنوان روز استاد نامگذاری گردیده است.[۷۴]

منزل یادبود مطهری
شهید مطهری در سال ۱۳۴۶ش به منزل‌ای در قلهک در طهران نقل جای کرد که در حین ۹ سال سکونتش بیشترین اثرها خویش را نوشتن کرد. این منزل در سال ۱۳۸۶ش به موزه شهید مطهری تبدیل شد و اثر ها، دست‌نوشته‌ها و کتاب‌هایش به اکران درآمده میباشد. این موزه فضایی مطلوب برای دانشمندان و برگزاری گردهمایی‌های مربوط به اثرها مدرس مهیا نموده است.[۷۵]

پانویس
مطهری، گروه اثر ها، ۱۳۹۰ش، ج۱، پیشگفتار، شیت خیر.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و استیناف‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و استیناف‌های سیاسی.
«حکمت مطهَّر (ویژه سالروز شهید شدن معلم مرتضی مطهری)»، گلبرگ، اردیبهشت ماه ۱۳۸۳، شماره۵۰
سیری در زندگانی مدرس مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۱-۵۰.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تحقیق‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۱-۵۰.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و رسیدگی‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۵۵.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و بازرسی‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش معلم شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تفحص‌های سیاسی.
«گاه شمار معاش مدرس شهید مطهری»، موسسه مطالعات و تحقیق‌های سیاسی.
سیری در زندگانی معلم مطهری، ۱۳۷۶ش، ص۷۲.

پیامبر جعفریان (متولد ۱۳۴۳ش) متفحص و تالیف کننده حوزه تاریخ و شیخ شیعه میباشد. وی مثلا تاریخ‌ پژوهان‌تاریخ اسلام میباشد که نگاهی ویژه به تاریخ تشیع دارااست. نگاه روشمند او به تاریخ و بررسی رویدادها تاریخی به عنوان مثال خصوصیت‌های تاریخ‌نگاری وی دانسته تشریفات مشهد گردیده است.

جعفریان، اثر ها زیادی داراست که کل اثرها تألیفی و ترجمه‌اش به بیشتراز ۱۴۰ تاثیر می رسد. اثرها وی آیتم اعتنا مجامع علمی بوده و بعضی از آثارش به‌تیتر منابع درسی فن تاریخ گزینه به کار گیری میباشد. وی توانسته محرک کتاب سال و فستیوال فارابی را استحصال نماید.

جعفریان اینک از اعضای هیئت علمی دانش کده طهران و عضو فرهنگستان علم ها کشور ایران میباشد و سر گروهی کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و کشور‌ایران را برعهده داراست. عضویت هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشکده و سر کردگی بر کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه مرکزی کالج طهران نیز از سابقه علمی اجرایی اوست.

مخالفت با نگاه بلندمرتبه‌بینانه به دیرینه فرهنگ و تمدن اسلامی و علم ها اسلامی، اعتنا بر خودداری از تأثیر پیش مورد‌های سیاسی اجتماعی در رسیدگی‌های تاریخی، غلط بودن تطبیق مصداقی احادیث مرتبط با علائم ظهور و مخالفت با چاپ و تکثیر کاغذی و رواج چاپ دیجیتال مثلا نظرها اوست.

برخی جعفریان را در نگرش رسیدگی درست و بینش صدق که به تاریخ دارااست، ثنا می‌نمایند و در مقابل، گردآوری‌ای او‌را متأثر از فضای فکری، اعتقادی و سیاسی در آنالیز‌های تاریخی میدانند.

زندگینامه علمی
پیامبر جعفریان ۹ تیر ۱۳۴۳ش در خوراسگان اصفهان به‌عالم آمد.[۱] عصر ابتدایی را در زادگاهش طی کرد و برای ادامه علم آموزی در عصر ارشادوراهنمایی به اصفهان رفت.[۲] وی در سال ۱۳۵۵ش برای علم آموزی علم ها فقاهتی به مکتب علمیه ذوالفقار اصفهان رفته و دروس مکتب را به‌شکل شبانه خاطر نشان نمود.[۳] پس از دوسال، حوزه علمیه قم را برای ادامه علم آموزی گزینش کرد.[۴] بعداز ورود به قم در مکتب خان و مکتب رسالت به علم آموزی پرداخت و از محضر اساتیدی همانند عبدالله جوادی آملی، محمدتقی مصباح یزدی، حسن ممدوحی، محمدعلی گرامی و نیز سید جعفر مرتضی عاملی استفاده کرد.[۵] سال ۱۳۶۰ش با مؤسسه در روش حق ذیل احاطه مصباح یزدی و اثرها او آشنا گردیده و در کلاس‌ها و عصر آموزشی آن مؤسسه کمپانی کرد.[۶] او استارت مطالعات تاریخی خویش را ازسال ۱۳۶۱ش می داند و تکثیر او‌لین اثرش با تیتر «پیش درآمدی بر آشنایی تاریخ اسلام» را در سال ۱۳۶۴ش تیتر می‌نماید.[۷]

به اذعان خودش بعداز بازگشایی کالج‌ها از سال ۱۳۶۲ش به درس دادن دروس معارف در کالج‌ها پرداخته میباشد.[۸]

فرستاده جعفریان در گردهمایی «عیب گیری و تحقیق تاریخ‌نگاری" سید جعفر مرتضی عاملی"» دانشکده طهران ۱۸ آذر ۱۳۹۸ش.
شغل‌ها و مناصب
جعفریان از سال ۱۳۷۹ش تحت عنوان عضو هیئت علمی در پژوهشگاه حوزه و کالج درگیر به‌شغل گردیده[۹] و در سال ۱۳۸۵ش به دانشکده طهران منتقل شد.[۱۰] هم‌در حال حاضر او استادتمام مجموعه تاریخ دانش گاه ادبیات و علم ها انسانی دانش گاه طهران میباشد.[۱۱] همینطور از سال ۱۳۹۶ش تا ۱۴۰۰ش سر کردگی کتابخانه مرکزی و راس سندها این دانش کده را بر ذمه داشته میباشد.[۱۲][۱۳] جعفریان در دی ماه ۱۴۰۳ش، توشه دیگر به‌تیتر مدیریت کتابخانه مرکزی، راءس اوراق و حفاظت منابع علمی کالج طهران منصوب شد.[۱۴]
جعفریان در سال ۱۳۷۴ش با دفاع سیدجواد شهرستانی، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و جمهوری اسلامی ایران را تأسیس کرده و هم‌در حال حاضر مدیر آن را برعهده داراست.[۱۵] داده های عددی کتاب ها این کتابخانه در سال ۱۳۹۸ش بیش تر از ۲۲۴هزار جلد کتاب تیتر گردیده است.[۱۶] به‌شکل آپ دیت داده های عددی این کتاب ها به ۲۶۲۳۶۴ تیتر کتاب در ۱۰۶ زمینه و ۶۳۵۰۱ ورژن دیجیتال می رسد.[۱۷]
جعفریان در سال ۱۳۸۷ش مدیر کتابخانه مجلس شورای اسلامی شد[۱۸] و در سال ۱۳۹۱ش از این سمت استعفا بخشید. برهان استعفایش را در طومار‌ای خطاب به سر گروهی وقت مجلس، بیماری و مشغله فراوان تیتر نموده است.[۱۹] برخی معتقدند فرستاده جعفریان یک کدام از شخصیت‌های نادری میباشد که در زمانه مدیر خویش بر کتابخانه و انتشارات مجلس، خاطره مدیران فرهنگی را زنده کرد.[۲۰] کارهایی زیرا تولید فضای گشوده در کتابخانه مجلس برای دانشمندان، تهیه و تنظیم ورژن دیجیتال از نشریات اساسی و صدها ورژن خطی اختصاصی این کتابخانه، احداث نشریات تخصصی و کارسپاری به جوان ها برای مثال اقدامات مهم جعفریان در روزگار مدیریتش بر کتابخانه مجلس تیتر شد‌ه‌است.[۲۱]
همینطور جعفریان عضو پیوسته مجموعه علم ها اسلامی در فرهنگستان علم ها کشور ایران میباشد.[۲۲] جعفریان در کنار شغل های تألیفی و تحقیقی، متخصص شرعی سریال‌های همانند سریال امام علی(ع) و سریال مختارنامه نیز بوده میباشد.[۲۳]
کار در فضای مجازی
بعضا جعفریان را برای مثال کسانی شناخته‌گردیده در عرصه فضای مجازی میدانند.[۲۴] او گفتگوهای زنده در فضای مجازی برگزار نموده است.[۲۵] جعفریان در کنار انتشار اثر ها مکتوب، مدافع انتشار دیجیتال[۲۶] و همینطور تشویق و رواج‌کننده آنلاین شدن کتاب و کتابخانه‌هاست.[۲۷]