???? ???? ???????

بر بالای صخره چشمه هینورد کوهی بنام بانک وجود داراست که در بالای تشریفات مشهد آن غار بانک راهه قرار گرفته میباشد. بر پایه ی گفته هم محلی روستا، این غاری دست ساخته میباشد که در انتهای آن چاهی قراردارد؛ این غار در قبلی جایی مانند یک پناهگاه بوده میباشد. از نکات جذاب درباره این غار صخره‌ای مشابه صورتک در آنجاست. در حوالی روستا غار دیگری به اسم ییجت یا این که معصوم وجود دارااست که وجود استلاگتیت و استلاگمیت از خصوصیت‌های بارز آن شمرده می‌گردد. بهارگاه بهارگاه دره‌ای دیگر در جنوب‌غربی روستاست که با چشمه‌های گوناگون و آبشار جذاب دیده هر بیننده‌ای را خیره می‌نماید. در اولِ این دره و در سمت چپ آن قطعه زمینی به طور تقریب 40 هکتاری و تپه ماهوری به نامموسو وجود داراست که یک سری سال پیش به انگیزه رانش شدید زمین همه گلشن‌ها، منزل‌ها و درختان کهنسال آن در دل خاک فرو رفت.برای اقامت در روستای اسفیدان بجنورد خوب میباشد در یکی شهرهای گوشه و کنار مانند بجنورد که در مسافت 45.7 کیلومتری و یا این که شیروان که در مسافت 47.6 کیلومتری از روستا قرار دارا هستند مستقر گردید و یا این که اقامت در اقامتگاه بومگردی روستا را تعیین فرمائید. از آن جا که این روستا در حوزه‌‌ای کوهستانی جای دارد شایسته ترین فصل هجرت به آن بهار و اوایل تیر ماه میباشد. فصل بهار و فصل تابستان: در بهار زیبایی‌های روستا جلوه بیشتری پیدا می‌نماید و چشمه‌های زلال و روان و طبیعت دیده‌نواز آن بسیار دلنشین خواهد بود. در اوایل فصل تابستان می توانید مزه دل‌انگیز میوه‌ها را بچشید و رایحه آنان را در فضای روستا استشمام نمایید. فصل‌پاییز و فصل‌زمستان: فصل پاییز هزار رنگ و فصل زمستان برفی اگرچه جلوه‌ای مختلف به روستا میبخشد البته سوز سوز‌و‌سرما در کنار این جذابیت‌ها مهمان روستا خواهد بود. عموم در‌این روستا به باغداری، دامداری و زراعت سرگرم‌اند، همینطور به زنبورداری و رشد ماهی نیز میپردازند. بافت فرش‌های دست‌بافت خوشگل با نقش‌ورنگ‌های اهل ایران و محلی، فرش‌های گل ابریشم طرح نائین و خیمه شب‌دوزی بعضا از صنعت های‌دستی این حوزه‌ به شمار می‌رود. همسایه روستا به فارسی مسلط می باشند، ولی با گویش ترکی خراسانی با یکدیگر کلام می گویند؛ این لهجه در فهرست ارثیه یونسکو از لهجه‌های میباشد که در خطر انقراض جای‌دارد. مردمان اسفیدان یقین بسیار متعددی به امامزاده این روستا دارا‌هستند و با اینکه منزل‌هایشان در معرض خطر سقوط صخره‌ها و تخته‌سنگ‌ها جای‌دارد با این اکنون معتقدند که وجود امامزاده آنها را از بلا و جراحت مراقبت خواهد کرد. در‌این روستا خلال درخت‌های صندلی که وجود داشت و نابود شد، درخت کهنسال چناری نیز در راس شهر بود که علی‌رغم مخالفت هم محلی آن هم به عاقبت درختان کفش تابستانی در گیر و جدا شد. معماری پله‌پله روستا خصوصیت و جذابیت متفاوتی به آن بخشیده میباشد. در‌این نوع معماری منزل‌ها بر دوش یکدیگر ساخته میگردد و پشت‌بام منزل‌ پایینی تراس اهل یک محل بالایی و محل گذر عابران میباشد. این نوع ساختار به نوعی همبستگی فی مابین همسایه را نماد می دهد.

این پل معلق دارای هیجان بر روی پارک جنگلی مشگین‌شهر واقع شده و بخشی از این پارک نیز محسوب می شود. این پارک تشریفات مشهد با وسعت ۳۰۰ هکتار در کناره غربی رود خیاوچایی و به موازات آن در ابتدا دست رودخانه قرار گرفته و شکلی تقریبا بیضوی به طول ۵ کیلومتر داراست. وجود تفرجگاه، شهربازی، زمین اسکیت و آبشار مصنوعی در ورودی پارک زیبایی و جذابیت آن را دوچندان کرده و گردشگران در اکثر فصول سال در آن مشاهده میگردند. یکی تفریحات این پارک، سوار شدن بر ماشین های قدیم و گشت و گذار می‌باشد که اعتنا بعضا گردشگران را به خود جلب می کند. پل معلق مشگین شهر به یاروهمدم امکانات اطراف آن در زمینی به مساحت ۱۳۰ هکتار و با هزینه‌ای بالغ بر ۴۰۰ میلیارد ریال احداث گردیده‌است. دکل پل ۲۱ متر ارتفاع دارد و عمق فونداسیون کابل ۱۲ متر با کابل های ۷۰ میلی‌متری فولادی می باشد. برای ساخت عرشه پل از مواد پلیمری و کامپوزیتی طرح چوب استفاده شده که در مقابل رطوبت، حریق، ضربه و فشار مقاومت بالایی دارا هستند. صاعقه‌گیر، بادسنج، سنسورهای در اختیار گرفتن حرکتی و دمپرهای خنثی‌کننده رزونانس نیز در‌این پل به عمل رفته اند تا ایمنی آن تا حد قابل توجهی افزایش یابد. این پل با جابه‌جایی افقی ۲ متر درست شده و منظره پارک جنگلی در تحت دست و قله سبلان در صدر دست زیبایی و هیجان قدم زدن بر روی آن را دوچندان می کند. امنیت این پل با استانداردهای جهانی تطبیق یافته و مقاومت بالایی دارد؛ به نحوی که در روزهای تعطیل ۳ هزار نفر نیز میتوانند از آن عبور کنند. اجرای سازه این پل حاصل کارایی کارشناسان داخلی و مهندسان حیطه می‌باشد و دو مهندس به نام‌های محمود گنجعلی بیک و علی گنجعلی بیک با پشت گرمی بر دانش ساخت بومی، در دوران ۹ ماه آن را ساخته اند. زیبایی های این پل و ویژگی های منحصربه‌فرد سازه آن سبب شده تا نامش دربین 10 سازه برتر معماری در حوزه گردشگری کشور ایران قرار گیرد و به عنوان یک افتخار بومی از آن خیال و خاطر گردد.

گول‌آخور یکی روستاهای قشنگ و بکر آذربایجان شرقی با آب و هوایی ییلاقی می‌باشد که یک آبشار زیبا با نام گول‌استبل را در خود جای داده می‌باشد. این آبشار تشریفات مشهد با ارتفاعی حدود 12 متر از 3 چشمه پرآب و خنک از کوه‌های شمالی این روستا سرچشمه گرفته و با شدت به سمت زیر سرازیر میشود. عالی می‌باشد بدانید که این آبشار در حدود 70 کیلومتری غرب ورزقان قرار گرفته می باشد و دسترسی راحتی دارد؛ به گونه ای که با ماشین می‌توانید تا نزدیکی آن بروید. مسیری هم که باید به صورت پیاده طی نمایید تا به آبشار برسید تا حدی مناسب‌سازی گردیده‌است. در نیمه اول سال می‌توانید از مناظر قشنگ و آب خنک این آبشار نهایت لذت را ببرید و به تفریحاتی مانند عکاسی، روستاگردی، آب‌تنی، پیک‌نیک و ... بپردازید. در بازدید از این آبشار نباید انتظار امکانات زیادی را داشته باشید؛ یک‌سری آلاچیق، بوفه و توالت تنها امکاناتی هست که به آن‌ها دسترسی دارید. برای رفتن به‌این آبشار باید با گذر از ورزقان به طرف خاروانا جنبش نمائید و در سه راهی ارزیل، از طریق منش آسفالت به سمت روستای ارزیل بروید. درین مسیر رودخانه زیبای جای حاجیلار شما‌را ملازمت می‌کند. بعد از حدود 20 کیلومتر به روستای زیبای گول طویله می‌رسید. هم اکنون بایستی از خودرو پیاده شوید و طرز را پیاده طی نمایید.دسته خانقاه و حرم روضه خوان صفی الدین اردبیلی بنایی نادر از معماری اسلامی در قرنها وسطاست که صرفا اثر ثبت جهانی شده اردبیل به شمار می رود. این بنا همان طور که از نامش بر میاید خانقاه و عبادتگاه بوده و بعدها پیکر بنیانگذار دسته و چندین تن از بزرگان صفوی را نیز در خود داده می باشد. به جز روحانی صفی الدین اردبیلی -جد سلاطین صفویه و بنیانگذار خانقاه-، تعدادی تن از بزرگان، مشایخ و سلاطین بعدازظهر صفوی همچون شاه اسماعیل اول (اول سلطان صفویه)، همسر پاد شاه اسماعیل (مادر سلطان تهماسب) و کشته شدگان جنگ های شیروان و چالدران (1) نیز در این مجموعه به خاک سپرده شده اند. این شرکت در کنار به نمایش گذاشتن معماری ایرانی، جلوه‌گاه زیباترین و چشم نوازترین نوع کاشی کاری معرق و مقرنس، گچ‌بری، کتیبه های قشنگ و باارزش اثر خطاطان نامدار بعدازظهر صفوی همچون میر عماد، میر قوام الدین و محمد اسماعیل، منبت های بی بدیل، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و... نیز است و از شاخص ترین بناهای تاریخی ایران به شمار می رود.ویژگی های مخصوص این بنا سبب ساز شد تا در تاریخ 15 دی ماه سال 1310 با شماره 64 در فهرست آثار ملی کشور ایران قرار گیرد. همچنین این اثر ارزشمند توانست نظر کارشناسان از سراسر دانا را نیز به خود جلب کند و در سال 2010 در فهرست به جا مانده جهانی یونسکو ثبت خواهد شد.شیخ صفی‌الدین اردبیلی از عرفای دارای اسم و رسم کشور‌ایران و جد تبارک دودمان صفویان بود که از سادات ساکن اردبیل به شمار میرفت. وی در سال 631 خورشیدی چشم به جهان گشود و در 713 خورشیدی چشم از جهان فرو بست. از او با عنوان مبنا گذار خانقاه صفوی در اردبیل خیال می کنند که با گذر زمان توانست مردم بسیاری را در ادامه خود کند. بیشتر مورخان، اجداد او‌را سُنیِ شافعی مذهب و هاشمی تبار و از مهاجران حجاز به کردستان کشور ایران دانسته‌اند. روضه خوان صفی از پیروان روضه خوان زاهد گیلانی بود و با دایر کردن خانقاه صفوی (محل زندگی، یادگرفتن و فعالیت درویشان و صوفیان) در اردبیل توانست پیروان بخش اعظمی را به دست آورد. وی در این خانقاه به اطعام فقرا و امان دادن به ضعفا و مسکینان می پرداخت و به آنها کمک می کرد. وی در ادبیات نیز دستی داشته و اشعاری را به زبان مادری خود، آذری، در کتاب صفوه الصفا و سلسله النسب سروده‌ می باشد.

این روستا در حیطه سردسیر و در طول 1700 متر از سطح دریا واقع گردیده‌است و حدود 6 ماه از سال را در تشریفات مشهد یخ بندان سپری می‌نماید. وسط فصل بهار تا اوایل فصل‌پاییز شایسته ترین فرصت برای مسافرت به زنوزق محسوب میشود. فصل‌تابستان با آب و هوای معتدل و کاغذ‌های خوشمزه شایسته ترین فصل برای رفتن به زنوزق به شمار می‌رود. فصل بهار: این فصل شکوفه بارانی را در روستا به خط مش می‌اندازد. در اردیبهشت به جهت فزونی آب چشمه‌ها و سرسبزی دشت‌ها زنوزق به بهشتی تماشایی تبدیل می‌گردد. فصل‌تابستان: میوه‌های سیب و زردآلو و گردو بر درختان روستا جلوه‌گری می‌نمایند و پهن شدن سینی‌های آکنده از زردآلو بر پشت بام‌ها تصویری رنگین را به روستا می بخشد. فصل پاییز: این فصل شکوه هزار رنگی را در ناحیه به اکران می گذارد. فصل زمستان: در نقطه پايان هر سال با جامه سفید و سرد خویش از راه و روش میرسد و ظاهری مختلف را در روستا ساخت و ساز می‌نماید.در شرایطی که قصد مهاجرت به روستای زنوزق را دارید راهی آذربایجان شرقی گردید و به سوی جاده تبریز- مرند بروید. بعداز گذر از مرند و ورود به جاده مرند - هادیشهر به خروجی جاده زنوز می سید. در وسط رویکرد زنوز دیده‌تان به گلشن‌های میوه خواهد خورد که نشانه از مجاورت شدن به روستا را داراست. بعداز گذر از زنوز به امداد تابلوهای راهنما به سوی روستا بروید. مسیر منتهی به روستا آسفالت و مطلوب میباشد؛ البته برای تماشای روستا می بایست ماشین خویش را پارک فرمائید و پیاده به گشت و گذار بپردازید. اولی کار عموم روستا کشاورزی میباشد و گلشن‌های سیب و زردآلو و گردو در هر مکان روستا به دیده میخورند. در شرایطی که در فصل تابستان راهی این روستا شدید می توانید از کشاورزان تولید ها گلشن‌های‌شان را خریداری نمائید. در چهار فصل سال بازار فروش کاغذ‌های زردآلو و لواشک و خشکبار در زنوزق گرم میباشد پس آن را از دست ندهید. بعضی از عموم نیز گله‌های گوسفندی دارا هستند و محصول ها دامی تنظیم می‌نمایند که می توانند سوغات شما از مهاجرت باشند. وجود کندوهای زنبور عسل در کنار باغ ها روستا نیز خبر از اشاعه کار زنبورداری در بین عموم روستا میدهد که در معنای قابلیت تنظیم عسل از این روستاست. سبزی‌های کوهی همانند غازیاقی و سیر وحشی کوهستان و دیگر خوراکی‌های محلی را هم تحت عنوان سوغات در حیث داشته باشید. گلیم، قالی، جاجیم‌ و جوراب‌های دستبافت که نتیجه ها دستان هنرمند زنان روستاست را هم میتوانید تنظیم فرمایید. در پی دکان و مغازه صنعت های دستی درین روستا نباشید؛ زنان روستا دست بافته‌های‌شان را برای مصرف فردی صحیح می‌نمایند البته میتوانید از آن ها بخواهید که محصول ها‌شان را به شما بفروشند.

در تالار زیرزمین موزه آذربایجان مجموعه ای جالب و تماشایی از آثار هنری یکی‌از هنرمندان مجسمه ساز تبریزی تشریفات مشهد به نام احد حسینی به نمایش گذاشته شده است. مسئله و مفهوم این مجسمه های گچی، معنی و مفهوم اجتماعی در جامعه بشری امروزی هست. این مجسمه ها روئت کرد عمیق و تاثیرگذاری از سرگذشت و رفتار انسان در زمان قرون به ویژه قرن بیستم می دهند. جدیدترین بخشی که سال 1386 به موزه آذربایجان اضافه شد، قسمت سنگ نگاره های آن هست. سنگ مزارهای تاریخی، پیکره های سنگی، پیکره های انسانی، سنگ گورها، و سنگ های کتیبه دار و قوچ های سنگی این نصیب به شعور بخشی از تاریخ کشور ایران کمک شایانی می کنند. در‌این نصیب به مرورِ آثار و اشیای مهمی که در موزه آذربایجان به نمایش درآمده هست می پردازیم. 1- آثار طبقه همکف در طبقه همکف می توانید آثار تاریخی و هنری که مربوط به سال های قبل از ورود اسلام به جمهوری اسلامی ایران و روزگار اسلامی میباشند را ببینید. *از جمله مهمترینِ این آثار می توان به سفال هایی با قدمت هفت هزار سال مربوط به تپه اسماعیل آباد اشاره کرد. این سفال ها تاریخی ترین اشیای موزه هستند؛ سفال هایی نپخته و نپخته و دست‌ساز که بدون کمک چرخ سفال گری یا کوره ساخته و در مقابل آفتاب،‌ خشک شده اند. *سنگ های معدنی سِرپانتین که در شهر جیرفت یافت شده اند و قدمتی به درازای زمان پیش از تاریخ دارا هستند. این سنگ های معدنی با تصاویری از گیاهان و حیوانات متفاوت تزیین شده اند. *مجسمه سه هزار ساله الهه زن که در رستم آباد گیلان یافت شده نیز در این طبقه قرار دارد. این مجسمه ارزش زن در زمان ایران باستان را به نمایش میگذارد. *ریتون های دو تا سه هزار ساله نیز در قفسه های شیشه ای این موزه به چشم می خورند و نشانی از تاریخ دیرین و غنی کشور ایران را در خود دارا هستند. ریتون ها پیاله هایی با ترکیبی از نیم تنه یک حیوان و لیوان شربت خوری می باشند که بیشتر در مراسم آیینی مورد به کارگیری قرار می گرفتند. *یکی از معروفترین اثرها موزه آذربایجان سنگ بسم الله ساخته دست محمدعلی قوچانی‌ست که در انتهای سالن طبقه همکف قرار گرفته است. چهار قسمت از این سنگ پنج قسمتی، قاب آن را تشکیل می‌دهند و یک قسمت دیگر آن متن سنگ است. این تابلو در طی ناصرالدین پاد شاه ساخته شد و هنر دست آفریننده خود محمد علی قوچانی پر اسم و رسم به میرزا سنگلاخ را به نمایش می گذاشت. او که کارش حجاری روی سنگ بود،‌ نیت می کند این سنگ مرمر را که سه تن وزن داشته به طور امروزی خود در بیاورد تا آن را به مزار فرستاده در مدینه هدیه کند. این سنگ در 8 سال تکمیل و به سه لهجه ترکی استانبولی،‌ عربی و فارسی آیات قرآن بر روی آن حجاری شد. *از دیگر جذابیت های موزه آذربایجان جسد زن و مردی‌ست که در سال 1378 در جریان حفاری از محوطه مسجد کبود و موزه عصر آهن به دست آمد. در واقع این اسکلت ها در گورستانی دیرین مدفون شده بودند. *در کنار اینها آثاری مانند ظروف سفالی و چشم تصنعی و مصنوعی از شهر سوخته سیستان، آثار سنگی از جیرفت،‌ شی ءها مفرغی از شهر خداآفرین،‌ مجسمه هایی از رستم آباد گیلان نیز درین موزه در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته اند. در حیاط موزه نیز اثر ها و مجسمه‌‏های سنگی نگهداری می‌‏شود.

ارگ علیشاه یا ارگ تبریز از مشهور‌ترین بناهای این شهر تاریخی‌ست که قدمت آن تشریفات مشهد به فرصت ایلخانی بازمی‌خواهد شد و امروزه به عنوان یکی‌از نمادهای تبریز بین مردم شناخته میشود. البته آنچه که در حال حاضر در تبریز دیده میشود، فقط بازمانده‌های ایوان جنوبی سازه اصلی ارگ علیشاه می‌باشد که با 33/5 متر ارتفاع، فقط گوشه‌ای از عظمت بنای اولیه را نشان میدهد. روایت‌های متفاوتی از هدف تشکیل داد ارگ علیشاه وجود دارد؛ برخی دلیل ایجاد کرد آن را تولید مسجدی والا به امر تاج الدین علیشاه گیلانی (وزیر مقتدر سلطان محمد خدابنده الجایتو) در طول ایلخانی میدانند؛ ولی بعضا مطابق تحقیقات دیگر می گویند سازه کنونی ارگ نه یک مسجد که یک آرامگاه است. ارگ علیشاه بلندترین بنای آجری شهر تبریز هست که عرض دهانه حیاط آن به 30 متر می‌رسد و دیواره‌هایی با عرض 10.5 متر دارد. مهمترین ویژگی ارگ علیشاه که با نام‌های طاق علیشاه، مسجد علیشاه، ارگ تبریز و یا ارک علیشاه نیز شناخته می‌گردد، طاق گران قدر آن هست که عرضی بیشتر از طاق کسری (1) دارااست و آن را از دیگر بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران متمایز کرده است. در پانزدهم دی ماه 1310 خورشیدی، ارگ تبریز و محوطه باستانی آن با شماره 170 و با عنوان مسجد علیشاه وارد فهرست اثر ها تاریخی ملی ایران گردیده‌است. رارگ علیشاه در زمان سلطنت هشتمین پادشاه ایلخانی، پادشاه محمد خدابنده الجایتو، سلطان مقتدر ایلخانیان ساخته شد. در طول سلطنت او دو فرد بسیار مقتدر و رند هم زمان با هم به رده وزارت رسیدند که میان آن ها چشم و هم‌چشمی بسیاری وجود داشت و هر دو طرف برای جلب توجه سلطان و همچنین ثبت کردن نام خود در تاریخ، کارهای فراوانی انجام دادند. یک کدام از این افراد خواجه رشیدالدین بود که از بی‌نظیرترین شخصیت‌های علمی تاریخ ایران به حساب می‌آید و به عنوان بانی ساخت دانش گاه مشهور ربع رشیدی در تبریز نیز شناخته میشود. فرد دیگر خواجه علیشاه گیلانی بود که در ابتدا تاجری مشهور و قادر به حساب می‌آمد و بعدا به مقام وزارت در دربار ایلخانی رسید. او بعداز ساخت دانش گاه ربع رشیدی به وسیله خواجه رشیدالدین، تصمیم به تشکیل داد ساختمانی بزرگتر از این دانشکده گرفت و امر کرد تا سازه‌ای بسیار گسترده در شهر بسازند. به این صورت در نزدیکی تاریخ 715 تا 739 هجری قمری (حدود 694 هجری شمسی تا 717 هجری شمسی)، علیشاه امر ایجاد کرد بنایی را صادر کرد که دنیا پیش از آن نظیرش را ندیده باشد. بنایی که از تک تک نقاط تبریز دیده خواهد شد و هلالی بزرگتر از ایوان مدائن داشته باشد. برای این شغل معمار گرانقدر، استاد فلکی تبریزی به کار گرفته شد تا مسجدی در خور شآن تبریز بسازد. متاسفانه به دلیل عجله خواجه علیشاه سازه اولیه چندان مستحکم ساخته نشد و در هنگام ساخت اولیه، بخشی از گنبد و سقف آن فرو سرازیرشد. ساخت بنا بعد از این واقعه ادامه یافت؛ ولی با مرگ خواجه رشیدالدین، علیشاه دیگر انگیزه‌ای برای نقطه پايان کار مسجد خود نداشت و توجه زیادی به ایجاد کرد آن نکرد و بنا را به صورت نیمه کاره رها کرد. در برخی منابع آمده هست که پس از مرگ علیشاه، شغل متوقف و بدن او پس از مرگ، در کنار بنای ارگ علیشاه دفن شد.

بافت اساسی بازار تبریز از دو راسته سرپوشیده شمالی-جنوبی و شرقی-غربی تشکیل‌شده هست. عرض بازار در میان 4 تا 5 و بلندی سقف تشریفات مشهد آن در بین 5 تا 6 متر هست. سقف راسته‌ها با گنبدهای ضربی و آجری شکل تشکیل‌شده‌اند که با آب و هوای سرد تبریز تناسب بسیار خیر داراست. در بالای این سقف‌ها روزنه‌هایی مشاهده می شود که نوروروشنایی از درون آن ها وارد فضا بازار میشود و حالت فروغ یکسانی را در محیط ساخت و ساز می‌کند. این روزنه‌ها همچنین برای تهویه هوای بازار نیز مناسبند. زمانی که معماری بازار تبریز را آیتم تحقیق قرار می‌دهیم متوجه می‌شویم که کل بازار به صورت مدون به وجود نیامده بلکه معماران و طراحان به مرور بخش‌هایی را به آن اضافه کرده‌اند5 راسته، 35 سرا، 19 دالان، 24 کاروانسرا، 2 چهارسو (چهارسوق)، 1 میدان، 31 بازار، 7 بازارچه، 20 دسته یا تیمچه، 3 بقعه، 29 مسجد، 4 مدرسه، 6 خزینه، 1 زورخانه، 1 فریزر، 2 پل بازار، 2 گذر، 5 موزه، 1 خانه، 8 دروازه و 2 کتابخانه نصیب‌های متفاوت بازار را تشکیل می دهند. درپی به معرفی تعدادی از مهمترین دیدنی‌های بازار می‌پردازیم: تیمچه مظفریه از مشهور‌ترین و زیباترین تیمچه‌هایی بازار تبریز به حساب می آید. تیمچه مظفریه از مهم‌ترین مرکزها کسب و کار فرش و قالی در استان آذربایجان شرقی ست و با ارزش‌ترین و زیباترین فرش‌های دستباف تبریز را می‌توان اینجا پیدا کرد. ولی در‌این قسمت از بازار، حجره‌دارها به غیر از خریدوفروش قالی به شغل طراحی و مرمت انواع فرش‌ها و تابلوفرش‌ها نیز مشغول می باشند. سرای امیر از کبیر‌ترین سراهای بازار به حساب میآید و در گوشه شرقی و نیمه جنوبی تیم بازار قرار دارد. دورتادور سرای امیر با حجره هایی دو طبقه اشراف گردیده است و در میان آن صحنی مستطیلی شکل با ابعاد پنجاه در هفتاد متر دیده می‌گردد. مسجد جامع تبریز از بناهای تاریخی و زیبای تبریز محسوب میشود. از این مسجد در کتاب های دیرین با عنوان جامع کبیری یاد کرده اند و از نخستینِ تاسیس به عنوان مسجد جامع شهر تبریز شناخته شده است. مسجد جامع تبریز در انتهای بازار قرار گرفته و گفته می شود قدمت آن به مجال سلجوقیان باز میشود. هر چند این مسجد در طول زلزله بزرگ 1193 ه.ق تخریب و در بعد از ظهر قاجار تجدید بنا شد. برای رسیدن به مسجد جامع بایستی خود را به انتهای بازار و ضلع جنوبی مدرسه طالبیه برسانید. مدرسه طالبیه مدرسه علمیه طالبیه مشهورترین مدرسه بازار تبریز می باشد و بزرگانی مانند علامه امینی، علامه طباطبایی، علامه جعفری، جعفر سبحانی و ... در این مدرسه تحصیل کرده اند. برای رسیدن به مدرسه طالبیه بایستی خود را به مسجد جامع برسانید؛ به دلیل آنکه این مدرسه در مجاورت این مسجد قرار گرفته می باشد. کتابخانه مدرسه طالبیه از مشهورترین کتابخانه های تبریز می باشد و بیشتراز ۳۰ هزار جلد کتاب مرجع و ۳۵۰ جلد کتاب خطی، سنگی و سربی در آن محافظت میگردد.

منزل مشروطه تبریز، بنایی در بافت تاریخی شهر و در محدوده بازار تبریز میباشد که از زمان قاجار ارثیه و برای تشریفات مشهد بازه زمانی‌ها، محل اجتماع مشروطه‌خواستار تبریز بود. منزل‌ای که در سال 1247 شمسی، به امر حاج مهدی کوزه‌کنانی ساخته و به محل رفت و آمد اشخاص اصلی و مشروطه‌خواستار تبدیل شد. این اشخاص بیشتراز 100 سال پیش برای تصمیم‌گیری و همفکری راجع به مشروطه در‌این منزل گرد هم می‌آمدند و شغل‌های خویش را از این جای سازماندهی می‌کردند. موضوعی که سبب شد این منزل تاریخی در سال 1375 تحت عنوان منزل مشروطه تبریز اسم‌گذاری گردد و با برپایی موزه مشروطه تبریز در آن، اوراق و اثرها این زمان از تاریخ جمهوری اسلامی ایران به اکران درآید. شما با بازدید از این جای تاریخی می توانید با اکنون و هوای مشروطه و مدارک و ورقه ها مربوط به آن آشنا گردید. منزل مشروطه تبریز در سال 1247 شمسی، به فرمان حاج مهدی کوزه‌کنانی -از تاجران و بازاریان دارای اعتبار تبریز- تحت عنوان منزل فردی او ساخته شد. وی در نقطع ی عطف مشروطه‌خواهی در تبریز، عضوی از مشروطه‌خواستار شد و گنج خویش را برای پناه مالی از انقلاب مشروطه تخصیص بخشید. بعداز آنکه محمدعلی فرمان روا قاجار در سال 1287 شمسی مجلس شورای ملی را به توپ بست، بزرگان آذربایجان در‌پی جایی برای توده شدن و برگزاری جلسات بودند. درین مجال حاج مهدی کوزه کنانی منزل‌اش را در مشت بزرگان و مشروطه‌خواستار جای‌دارد تا گرد هم آیی سران و چاپ و پخش اعلامیه های ضد قاجار در آن صورت بپذیرد. منزل او خیر فقط تحت عنوان مکانی برای تشکیل گرد هم آیی‌های انجمن تبریز گزینه به کار گیری قرار گرفت بلکه راس فرماندهی مجاهدان در حین محاصره ۱۱ ماهه تبریز نیز بود و تصمیم تحت‌آوردن درفش‌های تسلیم در قبال پاد شاه قاجار نیز در همین جای دریافت شد. چه افرادی به منزل مشروطه رفت و آمد داشتند؟ اشخاص متعددی به‌این منزل می‌رفتند و در جلسات کمپانی می‌کردند که از فی مابین آن‌ها به جز خویش حاج مهدی کوزه‌کنانی می شود به این مفاد اشاره نمود: ستارخان باقرخان ثقةالاسلام تبریزی | از علمای آذربایجان و کشته‌شدگان تکان مشروطه حاجی میرزا آقا فرشی | تاجر، از مشروطه خواستار آذربایجان و نماینده مجلس شورای ملی در زمان قاجار و پهلوی عاقبت این منزل بعداز مشروطه چه شد؟ این منزل در دهه 1320 و بعد از نبرد دوم جهانی و اشغال آذربایجان بوسیله ارتش سرخ شوروی در ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ شمسی، تحت عنوان راس اجلاس سران فرقه دمکرات آذربایجان آیتم به کار گیری قرار گرفت. در سال 1354 این سازه به تصویب ملی رسید و در سال 1367 زیر مالکیت ارثیه فرهنگی قرار گرفت. در سال 1375 این جای را به موزه مشروطه تبدیل کردند و امروزه آیتم بازدید گردشگران قرار میگیرد.

در شمال شرقی ایوان نخستین می‌توانید چاه آب قلعه را مشاهده کنید که در پشت یک طاق نمای بلند قراردارد. این چاه تحت عنوان عمیق ترین تشریفات مشهد چاه دستکند کشور‌ایران آوازه دارااست. حفره هایی به طور قرینه و در روبروی یکدیگر در بدنه چاه مشهود است که برای بالا رفتن از چاه و ساخت داربست از آن به کارگیری می کرده اند. ساکنان قبل قلعه از آب این چاه استعمال می کردند و هنوز هم آب آن قابل به کار گیری میباشد. این چاه با برش صخره به سرچشمه آب گلستان مرتبط گردیده و عمقش نزدیک به 40 متر میباشد. چشمه گلستان، تیتر چشمه ای میباشد که در تحت تپه قلعه جریان داراست و یاور با استخر و پارک دور و بر قلعه، زیبایی گوشه و کنار را دوچندان می نماید. نکته دیدنی راجع‌به این چاه به کشف سلاح در آن گشوده می‌گردد. کارشناسان در تحقیق این چاه به پوششی روی نصیب آبی رنگ چاه برخوردند که چوب ها و آهن هایی بر روی آن وجود داشت. بعداز پژوهش ها معین شد تمامی این شی ءها، گونه های اسلحه دربرگیرنده برنو، سه تیر، ساچمه ای و ... میباشند که در طول خلع سلاح عشایر لرستان در طول رضاشاه پهلوی از عموم گرفته اند.در ضلع شمالی ایوان اولیه و در حوالی چاه قلعه بخشی موسوم به گرمابه سابق وجود داشته و تا اواخر عصر قاجار آیتم به کار گیری بوده میباشد. اثراتی از آن مانند تنبوشه‌های سفالی، نقش‌های آهک بری و شبکه‌های پایین زمینی صرفا بازمانده های کنونی این خزینه میباشند. در جنوب ساختمان اواسط قلعه، راهرویی قرینه به ارتفاع 22 متر را میبینید که شمارا به ایوان دوم میرساند. حیاطی در جهت شرقی، غربی و 29 در 21 متر که به تراس دوم آوازه داراست. در حوالی این تراس هم 4 ساختمان بلند دیده میشود و 16 اتاق و 11 کفش‌کن قسمت های دیگر آن را تشکیل میدهند. اتاق ها در چهار جهت این ایوان قرار دارا هستند که به یکدیگر مرتبط میباشند و امروزه تحت عنوان موزه از آن ها به کارگیری می گردد. یکی جذابیت های قلعه فلک الافلاک، وجود موزه های جالب در تراس دوم آن میباشد.؛ موزه عموم‌شناسی و باستان‌شناسی. قسمت موزه قلعه با اکران بعضا مدارک فرهنگی در زمان پهلوی استارت به عمل کرد؛ ولی بعد از انقلاب ۱۳۵۷ برای مدتی بسته شد. بعداز نبرد جمهوری اسلامی ایران و عراق و در سال ۱۳۶7، موزه مجدد جان گرفت و پذیرای بازدیدکنندگان شد. در موزه باستان شناسی ۱۲ ویترین وجود دارااست که در هر مورد ۵۰ تاثیر تاریخی از اثر ها کشف گردیده در استان لرستان را می‌بینید. گفته می‌گردد در طی حمله اسکندر مقدونی به کشور‌ایران، حاکمان حیطه، برای نگهداری اشیای طلا و جواهرات و نقره، آن ها را مخفی کردند تا به دست غارتگران نیفتند. دو هزار سال آن‌گاه دزدان، این شی ها را به طور تصادفی پیدا کردند و امروزه در موزه قلعه تنی چند از آن‌ها‌را می‌توانید ملاحظه کنید. مهمترین اشیای این موزه اشیای کشف گردیده در غار کلماکره لرستان میباشند که عمر آن‌ها به زمان هخامنشی و قبل از آن میرسد. درین قسمت از موزه ابزار و وسایل چیده گردیده جلوه ای از تمدن دیرین لرستان به شمار میروند. نصیب عموم‌شناسی از سال ۱۳۸۱ فعال میباشد و در 12 تالار جلوه هایی از اعتقاد، آداب و رسوم و خصوصیت های فرهنگی عموم لرستان را با استعمال از ماکت ها به بازدیدکنندگان آرم میدهد.

کلیسای بیت لحم یکی‌از کلیساهای والا اصفهان به‌حساب می‌آید که با اسم کلیسای بدخِهم یا این که بتقِحِم یا این که بتلهم تشریفات مشهد مقدس نیز شناخته می گردد. این کلیسا در طول حکومت صفویه و بوسیله تاجر پر اسم و رسم آن زمان به اسم خواجه پطرس ولیجانیان سازه شد. آرامگاه او و یکسری بدن از اعضای خانواده اش در ایوان کلیسا جای‌دارد و به احترام وی یکی خیابان های محله جلفای اصفهان هم به اسم خواجه پطرس اسم‌گذاری شد‌ه‌است. بیت لحم از آجر و خشت ایجاد شده است و اصلی ترین گنبد را فی مابین کلیساهای جلفای اصفهان داراست. یکی‌از درباریان سلطان سلیمان و فرمانروا پادشاه حسین صفوی به اسم حاج علیقلی آقا، مقارن با سلطنت پادشاه پاد شاه حسین، تیم ای متشکل از مسجد، بازار، کاروان سرا و چهارسوق را سازه کرد و بعداز اتمام فعالیت تشکیل داد، اسم خویش را بر آن بنیان. مسجد علیقلی آقا یک کدام از بناهای این شرکت میباشد که سردر، صحن، تراس و شبستان قسمت های متعدد آن را تشکیل میدهند. سردر سازه مزین به کاشی کاری و مقرنس کاری میباشد و کتیبه تاریخی، گلدسته‌های فوقانی و غرفه‌های جانبی نیز در آن دیده میشود. بر روی جرزهای سردر، نشانه‌ها و عباراتی به خط بنایی با کاشی زرد نقش بسته میباشد. صحن به صورت مستطیل، نسبتا خرد و فاقد آبگینه و مهتابی میباشد و در جنوب آن حیاط و محرابی جای دارد که سنگ مرمر و کاشی کاری معرق در آن‌ها به چشم میخورد. شبستانی با هشت ردیف سنگی در شرق صحن قرار گرفته میباشد که درِ چوبی خاتم دارااست. در طرف غرب صحن نیز شبستان دیگری در بعدها کوچکتر ایجاد شده است. این تاثیر از تاریخ 22 آذر 1313 با شماره 215 در فهرست اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران قراردارد. کلیسای میناس مقدس در سال ۱۶۵۵ تا ۱۶۵۹ میلادی بوسیله ارمنی هایی که به فرمان فرمانروا عباس دوم از محله شمس‌آباد (اصفهان) به محله جلفا آورده شدند سازه شد. در بالا به حافظه کلیسایی که در محله قبل آنان بود، اسم این کلیسا را نیز مریم مقدس نهادند البته این اسم بعد ها به میناس مقدس تغییر‌و تحول یافت. در ایجاد کرد کلیسا از خشت و آجر مستعمل و بر روی دیوارهای فرنگی آن فریم بندی هایی قشنگ با نمای آجری نمایان میباشد. دیوارهای داخلی فقط با گچ پوشانده گردیده اند و در نصیب هایی همانند گنبد و محراب نگارگری هایی مشاهده می شود. در بخش جنوبی کلیسا ساختمانی مرتبط با سال ۱۷۱۳ میلادی تحت عنوان یک نمازخانه خرد جای‌دارد که نامش مریم مقدس میباشد.