???? ???? ???????

ارگ علیشاه یا ارگ تبریز از مشهور‌ترین بناهای این شهر تاریخی‌ست که قدمت آن تشریفات مشهد به فرصت ایلخانی بازمی‌خواهد شد و امروزه به عنوان یکی‌از نمادهای تبریز بین مردم شناخته میشود. البته آنچه که در حال حاضر در تبریز دیده میشود، فقط بازمانده‌های ایوان جنوبی سازه اصلی ارگ علیشاه می‌باشد که با 33/5 متر ارتفاع، فقط گوشه‌ای از عظمت بنای اولیه را نشان میدهد. روایت‌های متفاوتی از هدف تشکیل داد ارگ علیشاه وجود دارد؛ برخی دلیل ایجاد کرد آن را تولید مسجدی والا به امر تاج الدین علیشاه گیلانی (وزیر مقتدر سلطان محمد خدابنده الجایتو) در طول ایلخانی میدانند؛ ولی بعضا مطابق تحقیقات دیگر می گویند سازه کنونی ارگ نه یک مسجد که یک آرامگاه است. ارگ علیشاه بلندترین بنای آجری شهر تبریز هست که عرض دهانه حیاط آن به 30 متر می‌رسد و دیواره‌هایی با عرض 10.5 متر دارد. مهمترین ویژگی ارگ علیشاه که با نام‌های طاق علیشاه، مسجد علیشاه، ارگ تبریز و یا ارک علیشاه نیز شناخته می‌گردد، طاق گران قدر آن هست که عرضی بیشتر از طاق کسری (1) دارااست و آن را از دیگر بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران متمایز کرده است. در پانزدهم دی ماه 1310 خورشیدی، ارگ تبریز و محوطه باستانی آن با شماره 170 و با عنوان مسجد علیشاه وارد فهرست اثر ها تاریخی ملی ایران گردیده‌است. رارگ علیشاه در زمان سلطنت هشتمین پادشاه ایلخانی، پادشاه محمد خدابنده الجایتو، سلطان مقتدر ایلخانیان ساخته شد. در طول سلطنت او دو فرد بسیار مقتدر و رند هم زمان با هم به رده وزارت رسیدند که میان آن ها چشم و هم‌چشمی بسیاری وجود داشت و هر دو طرف برای جلب توجه سلطان و همچنین ثبت کردن نام خود در تاریخ، کارهای فراوانی انجام دادند. یک کدام از این افراد خواجه رشیدالدین بود که از بی‌نظیرترین شخصیت‌های علمی تاریخ ایران به حساب می‌آید و به عنوان بانی ساخت دانش گاه مشهور ربع رشیدی در تبریز نیز شناخته میشود. فرد دیگر خواجه علیشاه گیلانی بود که در ابتدا تاجری مشهور و قادر به حساب می‌آمد و بعدا به مقام وزارت در دربار ایلخانی رسید. او بعداز ساخت دانش گاه ربع رشیدی به وسیله خواجه رشیدالدین، تصمیم به تشکیل داد ساختمانی بزرگتر از این دانشکده گرفت و امر کرد تا سازه‌ای بسیار گسترده در شهر بسازند. به این صورت در نزدیکی تاریخ 715 تا 739 هجری قمری (حدود 694 هجری شمسی تا 717 هجری شمسی)، علیشاه امر ایجاد کرد بنایی را صادر کرد که دنیا پیش از آن نظیرش را ندیده باشد. بنایی که از تک تک نقاط تبریز دیده خواهد شد و هلالی بزرگتر از ایوان مدائن داشته باشد. برای این شغل معمار گرانقدر، استاد فلکی تبریزی به کار گرفته شد تا مسجدی در خور شآن تبریز بسازد. متاسفانه به دلیل عجله خواجه علیشاه سازه اولیه چندان مستحکم ساخته نشد و در هنگام ساخت اولیه، بخشی از گنبد و سقف آن فرو سرازیرشد. ساخت بنا بعد از این واقعه ادامه یافت؛ ولی با مرگ خواجه رشیدالدین، علیشاه دیگر انگیزه‌ای برای نقطه پايان کار مسجد خود نداشت و توجه زیادی به ایجاد کرد آن نکرد و بنا را به صورت نیمه کاره رها کرد. در برخی منابع آمده هست که پس از مرگ علیشاه، شغل متوقف و بدن او پس از مرگ، در کنار بنای ارگ علیشاه دفن شد.

ارگ علیشاه یا ارگ تبریز از مشهور‌ترین بناهای این شهر تاریخی‌ست که قدمت آن تشریفات مشهد به فرصت ایلخانی بازمی‌خواهد شد و امروزه به عنوان یکی‌از نمادهای تبریز بین مردم شناخته میشود. البته آنچه که در حال حاضر در تبریز دیده میشود، فقط بازمانده‌های ایوان جنوبی سازه اصلی ارگ علیشاه می‌باشد که با 33/5 متر ارتفاع، فقط گوشه‌ای از عظمت بنای اولیه را نشان میدهد. روایت‌های متفاوتی از هدف تشکیل داد ارگ علیشاه وجود دارد؛ برخی دلیل ایجاد کرد آن را تولید مسجدی والا به امر تاج الدین علیشاه گیلانی (وزیر مقتدر سلطان محمد خدابنده الجایتو) در طول ایلخانی میدانند؛ ولی بعضا مطابق تحقیقات دیگر می گویند سازه کنونی ارگ نه یک مسجد که یک آرامگاه است. ارگ علیشاه بلندترین بنای آجری شهر تبریز هست که عرض دهانه حیاط آن به 30 متر می‌رسد و دیواره‌هایی با عرض 10.5 متر دارد. مهمترین ویژگی ارگ علیشاه که با نام‌های طاق علیشاه، مسجد علیشاه، ارگ تبریز و یا ارک علیشاه نیز شناخته می‌گردد، طاق گران قدر آن هست که عرضی بیشتر از طاق کسری (1) دارااست و آن را از دیگر بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران متمایز کرده است. در پانزدهم دی ماه 1310 خورشیدی، ارگ تبریز و محوطه باستانی آن با شماره 170 و با عنوان مسجد علیشاه وارد فهرست اثر ها تاریخی ملی ایران گردیده‌است. رارگ علیشاه در زمان سلطنت هشتمین پادشاه ایلخانی، پادشاه محمد خدابنده الجایتو، سلطان مقتدر ایلخانیان ساخته شد. در طول سلطنت او دو فرد بسیار مقتدر و رند هم زمان با هم به رده وزارت رسیدند که میان آن ها چشم و هم‌چشمی بسیاری وجود داشت و هر دو طرف برای جلب توجه سلطان و همچنین ثبت کردن نام خود در تاریخ، کارهای فراوانی انجام دادند. یک کدام از این افراد خواجه رشیدالدین بود که از بی‌نظیرترین شخصیت‌های علمی تاریخ ایران به حساب می‌آید و به عنوان بانی ساخت دانش گاه مشهور ربع رشیدی در تبریز نیز شناخته میشود. فرد دیگر خواجه علیشاه گیلانی بود که در ابتدا تاجری مشهور و قادر به حساب می‌آمد و بعدا به مقام وزارت در دربار ایلخانی رسید. او بعداز ساخت دانش گاه ربع رشیدی به وسیله خواجه رشیدالدین، تصمیم به تشکیل داد ساختمانی بزرگتر از این دانشکده گرفت و امر کرد تا سازه‌ای بسیار گسترده در شهر بسازند. به این صورت در نزدیکی تاریخ 715 تا 739 هجری قمری (حدود 694 هجری شمسی تا 717 هجری شمسی)، علیشاه امر ایجاد کرد بنایی را صادر کرد که دنیا پیش از آن نظیرش را ندیده باشد. بنایی که از تک تک نقاط تبریز دیده خواهد شد و هلالی بزرگتر از ایوان مدائن داشته باشد. برای این شغل معمار گرانقدر، استاد فلکی تبریزی به کار گرفته شد تا مسجدی در خور شآن تبریز بسازد. متاسفانه به دلیل عجله خواجه علیشاه سازه اولیه چندان مستحکم ساخته نشد و در هنگام ساخت اولیه، بخشی از گنبد و سقف آن فرو سرازیرشد. ساخت بنا بعد از این واقعه ادامه یافت؛ ولی با مرگ خواجه رشیدالدین، علیشاه دیگر انگیزه‌ای برای نقطه پايان کار مسجد خود نداشت و توجه زیادی به ایجاد کرد آن نکرد و بنا را به صورت نیمه کاره رها کرد. در برخی منابع آمده هست که پس از مرگ علیشاه، شغل متوقف و بدن او پس از مرگ، در کنار بنای ارگ علیشاه دفن شد.