را بر هدفهای تمام سازمان پایدار سازد. مهارت انسانی، بضاعت و توان و اقتدار تشخیص در شغل کردن بـا مـردم و اجرا شغل به وسـیلۀ آنها بوده که مشتمل بر ادراک و فهم و شعور انگیزش و به شغل بردن رهبری مؤثر میباشد. مهارت فنی، عبارت میباشد از توان نتیجه ها از تجربه، فراگیری و کارآموزی موردنیاز برای بهکارگیری علم، نحوهها، فوت و فن و امکانات ما یحتاج برای ایفا شغل های خـاص
3ـ ویـژگیهای شخصیتی: شخصیت عبارت میباشد از دسته الگوهای منحصربه شخص و نسبتاً اثبات رفتاری، احساساتی و فکری که انسانها از خویش بروز میدهند. بعضا از ویژگیهای شخصیتی عبارتند از: خودباوری، برونگرایی، شجاعت، مسؤولیتپذیری و خونسردی
4ـ بینش: موازین ارزشـی تـصمیم گیرنده، یکی عـملگرهای اساسی در صورتگیری تصمیم است. گروه بهاها یکیاز مهمترین عامل ها متمایز کنندۀ مدیران از یکدیگر میباشد. بعضی از این عامل ها عـبارتند از: اعتقادوباور به پاسخگویی در موازی آفریدگار، با شخصیت شمردن عموم، پایبندی به اخـلاق حـرفهای، امـید به دنیا آخرت، بینش به بشر، طریقه توحیدی.
بـ) بعدها اجتماعی استعداد
1ـ اعتبار ماهر: این مقوله به جـایگاه مـدیر در شبکۀ پیوندها ماهر برمیخواهد شد و عبارت میباشد از امکان برقراری رابطه با اشخاص مؤثر و درخـواست از آنـان بـا احتمال زیاد تایید.
2ـ اعتبار همگانی: این قضیه به منزلت غیرحرفهای یک مدیریت در اجتماع بر مـی خواهد شد (غفاریان، 1379).
دراین بخش، ویژگیهای یک رئیس و رهبر اسلامیِ لایق ذکر میشوند؛ تشریفات مشهد آن گاه ویـژگیهای مناسب یک امام جـماعت طـبق ادبیات نظری جان دار ارایه شود. برخی، خصوصیتهای یک رهبر اثربخش را در جامعه ها اسلامی اینسیرتکامل برشمردهاند: 1ـ تقوی 2ـ رفق و مدارا 3ـ الفت و محبت 4ـ دفع بدی با نیکی 5. سعۀ صدر (غالب و همکارانش، 1385). نبوی خصوصیتهای فـردی رهبر در نشانهها و احادیث را بهاین شکل ذکر میكند: 1ـ سعۀ صدر (حلم، ادب در شعفها، مقاومت در قبال مشكلات، تحمل افكار مخالف، دوری از مستی سر کردگی) 2ـ هوش 3ـ توانمندیهای علمی و فنی 4ـ تحمل افكار مخالف 5ـ تلاش و كوشش 6ـ پشـتكار 7ـ شـجاعت 8ـ آوازه 9ـ سخنرانی (تفهیم كلام و زیبایی كلام) (نبوی، 1385). موازی لحاظ مركز تفحص به کارها مساجد، خصوصیتهای مدیریت اسلامی عبارتند از: 1ـ ایمان و زهد و تقوا 2ـ عدل و داد و ودیعهداری 3ـ بضاعت و توان4. خلق و خوی و عکس العمل نیكو و خوشگل 5. سعۀ صدر و احاطه بر خـود 6ـ خـردورزی و تامل 7ـ تعادل 8ـ تواضع 9ـ جدیت و پرتلاش 10ـ صداقت و وفای به قول 11ـ خواستار علم تازه و آسمانهای نوین کار (مركز تفحص به کارها مساجد، 1386).
راءس یادشده، خصوصیت های امام جماعت را اینگونه برمیشمارد: امام جـماعت بـاید از دید علمی با قرآن و تعبیر و تفسیر، احادیث و سخنان ائمه(علیهمالسلام) آشنا باشد و قدرت پاسخگویی به سؤالات دینی و شک ها تازه كلامی را داشته باشد و از خبرها كشور و عالم با خبر باشد. از دید گفتاری بـاید از پرحـرفی و كلمـات بیهوده، غایب بودن و بدگویی دوری كنـد. از نـظر بـرخورد نیز بایستی گشادهرو و خوشعکس العمل باشد؛ شخصیت اشخاص را محافظت كند و از تحقیر و تمسخر و پوزخند جلوگیری كند.
امام جماعت دارنده چهار وظیفۀ اصلی میباشد: 1ـ اقـامۀ نـماز جـماعت 2ـ آموختن و تربیت و تکثیر معارف 3ـ رهبری و رئیس مسجد 4ـ بـرقراری ارتـباط
تاسی از سنت و سیرۀ رسول(ص) برای توفیق امام جماعت در مسؤولیت خویش بسی خطیر و اساسی میباشد. برخی از اصول سیرۀ شخصی و اجـتماعی پیـامبر(ص) عـبارتند از: نظافت، آراستگی ظواهر، معطر بودن، درود كردن، مصافحه، گشادگی صورت، بـرقراری رابطه دوستانه و احترام و وقار (مركز پژوهش به کارها مساجد، 1385).
زهد یکی ویژگیهای اساسی امام جماعت میباشد. ذات اقدس الهی در آیـۀ 34 سـورۀ انـفال، اولیا و سرپرست مسجدالحرام را صرفا متقین می داند: «اِنْ أوْلِیاؤُهُ اِلاّ الْمُتَّقُونَ». از طرفی در آیـۀ 18 سـوره توبه «انّما یعمر مساجد الله اینجانب آمن بالله و الیوم الآخر و اقام الصلوة و آینده الزکوة و لم یخش الّا الله فعسی اولئک ان یـکونوا اینجانبالمهتدین» قوانینی را برای تعمیرکنندگان و آبادکنندگان مساجد معرفی می نماید که عبارتند از: ایمان بـه خـدا، ایـمان به قیامت و روز رستاخیز، اقامۀ نماز، پرداخت زکات، شجاعت و خوف از خداوند. بهطور خلاصه، استعدادهای امـام جـماعت مـبتنی بر منابع و متن ها در تحت آمده میباشد:
آمادگیهای امـام جـماعت
[بعد ها، مؤلفهها و شاخصها، مـنابع حـمایتکننده از بناهای مطالعه]
ـ علم مهارتهای ادراكی: روءیت کرد كلان و تفكر راهبردی، درنگ تحلیلی، ادراک و تـشریح رسـالت، اهـداف و قیمتهای مسجد در اسلام.
ـ تفكر خلق کننده انسانی: رهبری، کاربرشناسی، اصلاح ذاتالبین، تشویق و امان، بهكارگیری افـراد، شـنود مؤثر، رابطه مؤثر با مخاطبان، رشته خطابه، آراستگی، ساختوساز مجموعهها.
ـ هدایت جلسات فـنی: دانـش دیـنی، علم روز، درایت سیاسی، علم رئیس، علم مشورت کردن و جاریشناسی، آشنایی خرده فرهنگ و تمدنها، خواندن درست نماز و قرآن (مـقام مـعظم رهبری، خرداد ماه 1375 ـ کتز، 1974 ـ فرهی، 1382 ـ نوبهار، 1386 ـ نور و روشنایی مسجد، ش3، ص 157 ـ غفاریان، 1379 ـ کریتنر، 1386 ـ هرسی و بلانچارد، 1375 ـ جـكسون و هـلند، 1998 ـ قـلیپور، 1386 ـ رضایی بیرجندی، 1382 ـ راس تفحص به کارها مساجد، 1386) گفتگو و مشاهده
ـ فضیلت ها اخلاقی و رفتاری: عدل و داد دینی و تـقوا ـ اجـتناب از گـناهان کبیره و عدم سماجت بر گناهان صغیره ـ صداقت و وفای به عهد و پیمان ـ ودیعتداری ـ خـلق نـیكو ـ سعۀ صدر (حلم و بردباری، تحمل ذهن ها متعدد، مقاومت در موازی اشتباهات، وقار در شادیها) ـ تواضع ـ شجاعت (و لم یخشَ الّا الله) ـ نـظم ـ خـودباوری (موسوی خمینی، ج1، ص8ـ436 ـ انفال، آیهي 34 ـ نوبهار، 1386 – نهج البلاغه، حکمت 176 ـ رضاییان، 1372 ـ مایکل و لاوتون، 2006 – قلی پور، 1386 ـ قـرائتی، ج5، ص33 ـ فـرقان، آیۀ 63 ـ رضایی بیرجندی، 1382 ـ مزحجی، 1376 ـ نبوی، 1387) گفتگو و مـشاهده
ـ تـمایل و انـگیزش: کوشش و پشتکار در مسجد ـ اهتمام به حل مـشکلات و امـور عموم ـ عملکرد برای حل اشتباهات عموم و غمخواری و دلسوزی برای آنها ـ انگیزۀ خودسازی و تـهذیب نـفس «یُحِبّونَ أن یُتَطَهّرُوا» (دوست دارا هستند کـه پاکـیزه شوند) – انـگیزۀ هـدایت دیـگران (دگرسازی). (ضایی بیرجندی، 1382 ـ نوبهار، 1386 ـ رضاییان، 1372 ـ نـبوی، 1387 ـ تـوبه، آیۀ 108 ـ طباطبایی، ج 18، ص 326 ـ هرسی و بلانچارد، 1375 ـ اتکینسون، 1968) گفتگو و مشاهده
* شايستگيهاي فعالان (کارگزاران)
موازی فـتوای بـیشخیس فقها در گزینه مسجد، واقف حق تـعیین کسی را بهتیتر متولی مـسجد نـدارد. براین اساس، این سؤال مطرح مـیخواهد شد کـه پس ادارۀ کارها مسجد به عهدۀ چه عده ای خواهد بود؟ در پاسخ می اقتدار خاطرنشان کرد: زیرا مـسجد از مـصادیق اوقاف عام میباشد و از لحاظ دینیً نـیز نـمی اقتدار بـرای آن متولی تـعیین کـرد؛ به این ترتیب، سرپرستی ادارۀ امـور آن در مـرتبۀ نخستین بر عهدۀ حکم کننده اسلامی میباشد یا این که نمایندۀ منصوب به وی وگرنه این مؤمنین عادل هـستند کـه بایستی سرپرستی ادارۀ کارها مسجد را بـه عـهده بگیرند. بـنابراین، رسـم امـروزی را که گردآوریای از مؤمنین بـهتیتر «هیئت امنا» حل و فصل کارها مساجد را بر ذمه می گیرند؛ ضمن اسلامی بودن، دارنده جنبههای مـردمی نـیز می باشد و لایق میباشد آن را محافظت نـمود (لطـفی، بـیتا).
فـعالان یـا کارگزاران یک مـسجد، عـلاوه بر ایفا کارها عملیاتی، همانند بازو و نائب رئیس امام جماعت کار مینمایند (خصوصاً اعضای هیئت امنا). از ایـن رو، از یـکسو ویـژگیهای شخصی این اشخاص مانند توانمندیهای آنان اهـمیت پیـدا مـینماید و از سـوی دیـگر، ویـژگیهای در بینشخصی (گروهی) آن ها حایز مداقه میباشد. در فیض، شايستگيهاي فعالان طبق این توضیحات در دو مؤلفه ویژگیهای شخصی و فی مابینشخصی طبقهبندی گردیدهاست. موادسازنده توانمندی فردی، فضیلت ها ایمانی ـ اخلاقی و انگیزش ایـن اشخاص (مشمول مهارت و علم، شجاعت، صداقت و وفای به قول، نیت سرویسگزاری، ودیعهداری و مسئولیتپذیری، سعۀ صدر و مدارا و عملکرد و پشتکار در مسجد) در مؤلفۀ «ویژگیهای شخصی» معرفی گردیدهاند. از آنجهت هم کهاین اشخاص، گـروه یـا تیمی از فعالان ادارۀ کارها مسجد را صورت میدهند، بعضی ویژگیهای موثر بر کارایی دسته مانند همبستگی، برادری و انسجام، وجهه یا این که اعتبار محلی، احترام و متکی بودن متقابل و الفت و محبت فی مابین قلوب آن ها بـهتیتر عده ای از مؤمنین در ویژگیهای میانشخصی مطرح گردیدهاند. انسجام مجموعه، حس ما بودن میباشد که اعضای یک دسته را به یکدیگر لینک و پیوند میدهد. پشت گرمی و ایمان مـتقابل بـه خلق و خوی و هدف های سایرافراد نیز، از جـمله عـوامل اصلی در خلق و خوی یک تیم میباشد.
نیت سرویس به خانۀ معبود، از شاخصهای اساسی این قسمت میباشد. بها امور به نیت اعمال آنهاست. در فضیلت سرویسگزاری به مـسجد، اشـاره بدین حدیث، مـناسب اسـت: «هر که مسجدی را جارو نماید، پروردگار برای وی اجر رهاکردن یک عبد و بنده را بنویسد و هر کس مسجد را غبارروبی نماید، خدای عزوجل او را از رحمتش دوچندان بهره مند گرداند.» بهطور خلاصه، استعدادهای فعالان مطابق مـنابع و مـتون در پایین ارایه گردیده است (شاکری و محمدی، 1381: 127).
را بر هدفهای تمام سازمان پایدار سازد. مهارت انسانی، بضاعت و توان و اقتدار تشخیص در شغل کردن بـا مـردم و اجرا شغل به وسـیلۀ آنها بوده که مشتمل بر ادراک و فهم و شعور انگیزش و به شغل بردن رهبری مؤثر میباشد. مهارت فنی، عبارت میباشد از توان نتیجه ها از تجربه، فراگیری و کارآموزی موردنیاز برای بهکارگیری علم، نحوهها، فوت و فن و امکانات ما یحتاج برای ایفا شغل های خـاص
3ـ ویـژگیهای شخصیتی: شخصیت عبارت میباشد از دسته الگوهای منحصربه شخص و نسبتاً اثبات رفتاری، احساساتی و فکری که انسانها از خویش بروز میدهند. بعضا از ویژگیهای شخصیتی عبارتند از: خودباوری، برونگرایی، شجاعت، مسؤولیتپذیری و خونسردی
4ـ بینش: موازین ارزشـی تـصمیم گیرنده، یکی عـملگرهای اساسی در صورتگیری تصمیم است. گروه بهاها یکیاز مهمترین عامل ها متمایز کنندۀ مدیران از یکدیگر میباشد. بعضی از این عامل ها عـبارتند از: اعتقادوباور به پاسخگویی در موازی آفریدگار، با شخصیت شمردن عموم، پایبندی به اخـلاق حـرفهای، امـید به دنیا آخرت، بینش به بشر، طریقه توحیدی.
بـ) بعدها اجتماعی استعداد
1ـ اعتبار ماهر: این مقوله به جـایگاه مـدیر در شبکۀ پیوندها ماهر برمیخواهد شد و عبارت میباشد از امکان برقراری رابطه با اشخاص مؤثر و درخـواست از آنـان بـا احتمال زیاد تایید.
2ـ اعتبار همگانی: این قضیه به منزلت غیرحرفهای یک مدیریت در اجتماع بر مـی خواهد شد (غفاریان، 1379).
دراین بخش، ویژگیهای یک رئیس و رهبر اسلامیِ لایق ذکر میشوند؛ تشریفات مشهد آن گاه ویـژگیهای مناسب یک امام جـماعت طـبق ادبیات نظری جان دار ارایه شود. برخی، خصوصیتهای یک رهبر اثربخش را در جامعه ها اسلامی اینسیرتکامل برشمردهاند: 1ـ تقوی 2ـ رفق و مدارا 3ـ الفت و محبت 4ـ دفع بدی با نیکی 5. سعۀ صدر (غالب و همکارانش، 1385). نبوی خصوصیتهای فـردی رهبر در نشانهها و احادیث را بهاین شکل ذکر میكند: 1ـ سعۀ صدر (حلم، ادب در شعفها، مقاومت در قبال مشكلات، تحمل افكار مخالف، دوری از مستی سر کردگی) 2ـ هوش 3ـ توانمندیهای علمی و فنی 4ـ تحمل افكار مخالف 5ـ تلاش و كوشش 6ـ پشـتكار 7ـ شـجاعت 8ـ آوازه 9ـ سخنرانی (تفهیم كلام و زیبایی كلام) (نبوی، 1385). موازی لحاظ مركز تفحص به کارها مساجد، خصوصیتهای مدیریت اسلامی عبارتند از: 1ـ ایمان و زهد و تقوا 2ـ عدل و داد و ودیعهداری 3ـ بضاعت و توان4. خلق و خوی و عکس العمل نیكو و خوشگل 5. سعۀ صدر و احاطه بر خـود 6ـ خـردورزی و تامل 7ـ تعادل 8ـ تواضع 9ـ جدیت و پرتلاش 10ـ صداقت و وفای به قول 11ـ خواستار علم تازه و آسمانهای نوین کار (مركز تفحص به کارها مساجد، 1386).
راءس یادشده، خصوصیت های امام جماعت را اینگونه برمیشمارد: امام جـماعت بـاید از دید علمی با قرآن و تعبیر و تفسیر، احادیث و سخنان ائمه(علیهمالسلام) آشنا باشد و قدرت پاسخگویی به سؤالات دینی و شک ها تازه كلامی را داشته باشد و از خبرها كشور و عالم با خبر باشد. از دید گفتاری بـاید از پرحـرفی و كلمـات بیهوده، غایب بودن و بدگویی دوری كنـد. از نـظر بـرخورد نیز بایستی گشادهرو و خوشعکس العمل باشد؛ شخصیت اشخاص را محافظت كند و از تحقیر و تمسخر و پوزخند جلوگیری كند.
امام جماعت دارنده چهار وظیفۀ اصلی میباشد: 1ـ اقـامۀ نـماز جـماعت 2ـ آموختن و تربیت و تکثیر معارف 3ـ رهبری و رئیس مسجد 4ـ بـرقراری ارتـباط
تاسی از سنت و سیرۀ رسول(ص) برای توفیق امام جماعت در مسؤولیت خویش بسی خطیر و اساسی میباشد. برخی از اصول سیرۀ شخصی و اجـتماعی پیـامبر(ص) عـبارتند از: نظافت، آراستگی ظواهر، معطر بودن، درود كردن، مصافحه، گشادگی صورت، بـرقراری رابطه دوستانه و احترام و وقار (مركز پژوهش به کارها مساجد، 1385).
زهد یکی ویژگیهای اساسی امام جماعت میباشد. ذات اقدس الهی در آیـۀ 34 سـورۀ انـفال، اولیا و سرپرست مسجدالحرام را صرفا متقین می داند: «اِنْ أوْلِیاؤُهُ اِلاّ الْمُتَّقُونَ». از طرفی در آیـۀ 18 سـوره توبه «انّما یعمر مساجد الله اینجانب آمن بالله و الیوم الآخر و اقام الصلوة و آینده الزکوة و لم یخش الّا الله فعسی اولئک ان یـکونوا اینجانبالمهتدین» قوانینی را برای تعمیرکنندگان و آبادکنندگان مساجد معرفی می نماید که عبارتند از: ایمان بـه خـدا، ایـمان به قیامت و روز رستاخیز، اقامۀ نماز، پرداخت زکات، شجاعت و خوف از خداوند. بهطور خلاصه، استعدادهای امـام جـماعت مـبتنی بر منابع و متن ها در تحت آمده میباشد:
آمادگیهای امـام جـماعت
[بعد ها، مؤلفهها و شاخصها، مـنابع حـمایتکننده از بناهای مطالعه]
ـ علم مهارتهای ادراكی: روءیت کرد كلان و تفكر راهبردی، درنگ تحلیلی، ادراک و تـشریح رسـالت، اهـداف و قیمتهای مسجد در اسلام.
ـ تفكر خلق کننده انسانی: رهبری، کاربرشناسی، اصلاح ذاتالبین، تشویق و امان، بهكارگیری افـراد، شـنود مؤثر، رابطه مؤثر با مخاطبان، رشته خطابه، آراستگی، ساختوساز مجموعهها.
ـ هدایت جلسات فـنی: دانـش دیـنی، علم روز، درایت سیاسی، علم رئیس، علم مشورت کردن و جاریشناسی، آشنایی خرده فرهنگ و تمدنها، خواندن درست نماز و قرآن (مـقام مـعظم رهبری، خرداد ماه 1375 ـ کتز، 1974 ـ فرهی، 1382 ـ نوبهار، 1386 ـ نور و روشنایی مسجد، ش3، ص 157 ـ غفاریان، 1379 ـ کریتنر، 1386 ـ هرسی و بلانچارد، 1375 ـ جـكسون و هـلند، 1998 ـ قـلیپور، 1386 ـ رضایی بیرجندی، 1382 ـ راس تفحص به کارها مساجد، 1386) گفتگو و مشاهده
ـ فضیلت ها اخلاقی و رفتاری: عدل و داد دینی و تـقوا ـ اجـتناب از گـناهان کبیره و عدم سماجت بر گناهان صغیره ـ صداقت و وفای به عهد و پیمان ـ ودیعتداری ـ خـلق نـیكو ـ سعۀ صدر (حلم و بردباری، تحمل ذهن ها متعدد، مقاومت در موازی اشتباهات، وقار در شادیها) ـ تواضع ـ شجاعت (و لم یخشَ الّا الله) ـ نـظم ـ خـودباوری (موسوی خمینی، ج1، ص8ـ436 ـ انفال، آیهي 34 ـ نوبهار، 1386 – نهج البلاغه، حکمت 176 ـ رضاییان، 1372 ـ مایکل و لاوتون، 2006 – قلی پور، 1386 ـ قـرائتی، ج5، ص33 ـ فـرقان، آیۀ 63 ـ رضایی بیرجندی، 1382 ـ مزحجی، 1376 ـ نبوی، 1387) گفتگو و مـشاهده
ـ تـمایل و انـگیزش: کوشش و پشتکار در مسجد ـ اهتمام به حل مـشکلات و امـور عموم ـ عملکرد برای حل اشتباهات عموم و غمخواری و دلسوزی برای آنها ـ انگیزۀ خودسازی و تـهذیب نـفس «یُحِبّونَ أن یُتَطَهّرُوا» (دوست دارا هستند کـه پاکـیزه شوند) – انـگیزۀ هـدایت دیـگران (دگرسازی). (ضایی بیرجندی، 1382 ـ نوبهار، 1386 ـ رضاییان، 1372 ـ نـبوی، 1387 ـ تـوبه، آیۀ 108 ـ طباطبایی، ج 18، ص 326 ـ هرسی و بلانچارد، 1375 ـ اتکینسون، 1968) گفتگو و مشاهده
* شايستگيهاي فعالان (کارگزاران)
موازی فـتوای بـیشخیس فقها در گزینه مسجد، واقف حق تـعیین کسی را بهتیتر متولی مـسجد نـدارد. براین اساس، این سؤال مطرح مـیخواهد شد کـه پس ادارۀ کارها مسجد به عهدۀ چه عده ای خواهد بود؟ در پاسخ می اقتدار خاطرنشان کرد: زیرا مـسجد از مـصادیق اوقاف عام میباشد و از لحاظ دینیً نـیز نـمی اقتدار بـرای آن متولی تـعیین کـرد؛ به این ترتیب، سرپرستی ادارۀ امـور آن در مـرتبۀ نخستین بر عهدۀ حکم کننده اسلامی میباشد یا این که نمایندۀ منصوب به وی وگرنه این مؤمنین عادل هـستند کـه بایستی سرپرستی ادارۀ کارها مسجد را بـه عـهده بگیرند. بـنابراین، رسـم امـروزی را که گردآوریای از مؤمنین بـهتیتر «هیئت امنا» حل و فصل کارها مساجد را بر ذمه می گیرند؛ ضمن اسلامی بودن، دارنده جنبههای مـردمی نـیز می باشد و لایق میباشد آن را محافظت نـمود (لطـفی، بـیتا).
فـعالان یـا کارگزاران یک مـسجد، عـلاوه بر ایفا کارها عملیاتی، همانند بازو و نائب رئیس امام جماعت کار مینمایند (خصوصاً اعضای هیئت امنا). از ایـن رو، از یـکسو ویـژگیهای شخصی این اشخاص مانند توانمندیهای آنان اهـمیت پیـدا مـینماید و از سـوی دیـگر، ویـژگیهای در بینشخصی (گروهی) آن ها حایز مداقه میباشد. در فیض، شايستگيهاي فعالان طبق این توضیحات در دو مؤلفه ویژگیهای شخصی و فی مابینشخصی طبقهبندی گردیدهاست. موادسازنده توانمندی فردی، فضیلت ها ایمانی ـ اخلاقی و انگیزش ایـن اشخاص (مشمول مهارت و علم، شجاعت، صداقت و وفای به قول، نیت سرویسگزاری، ودیعهداری و مسئولیتپذیری، سعۀ صدر و مدارا و عملکرد و پشتکار در مسجد) در مؤلفۀ «ویژگیهای شخصی» معرفی گردیدهاند. از آنجهت هم کهاین اشخاص، گـروه یـا تیمی از فعالان ادارۀ کارها مسجد را صورت میدهند، بعضی ویژگیهای موثر بر کارایی دسته مانند همبستگی، برادری و انسجام، وجهه یا این که اعتبار محلی، احترام و متکی بودن متقابل و الفت و محبت فی مابین قلوب آن ها بـهتیتر عده ای از مؤمنین در ویژگیهای میانشخصی مطرح گردیدهاند. انسجام مجموعه، حس ما بودن میباشد که اعضای یک دسته را به یکدیگر لینک و پیوند میدهد. پشت گرمی و ایمان مـتقابل بـه خلق و خوی و هدف های سایرافراد نیز، از جـمله عـوامل اصلی در خلق و خوی یک تیم میباشد.
نیت سرویس به خانۀ معبود، از شاخصهای اساسی این قسمت میباشد. بها امور به نیت اعمال آنهاست. در فضیلت سرویسگزاری به مـسجد، اشـاره بدین حدیث، مـناسب اسـت: «هر که مسجدی را جارو نماید، پروردگار برای وی اجر رهاکردن یک عبد و بنده را بنویسد و هر کس مسجد را غبارروبی نماید، خدای عزوجل او را از رحمتش دوچندان بهره مند گرداند.» بهطور خلاصه، استعدادهای فعالان مطابق مـنابع و مـتون در پایین ارایه گردیده است (شاکری و محمدی، 1381: 127).
چگونه یک مراسم منظم و بدون دغدغه برگزار کنیم؟