امام جمعه، پیشنمازِ نماز آدینه. بر شالوده فتواهای فقیهان، عدل و داد، حلالزادگی، ایمان، بلوغ و مردبودن از وضعیت تصدی امامت آدینه میباشد. مطابق گزارشهای تاریخی، فرستاده اسلام(ص) و امام علی(ع) خویش نماز آدینه را میخواندند یا این که عده ای را برای اقامه آن گزینش تشریفات مشهد میکردند.
در حکومتهای اسلامی، امامت آدینه منصبی حکومتی هم بود. ازاینرو حاکمان خویش نماز آدینه را اقامه میکردند یا این که امامان آدینه را منصوب میکردند. مثلا در حکومتهای امویان، عباسیان، عثمانیان و صفویان امامان آدینه را حاکمان منصوب میکردند.
در کشورایران، «شورای سیاستگذاری ائمه آدینه» که اعضای آن را رهبر منصوب مینماید، کارها نماز آدینه شهرها را مدیر مینماید.
اقامه اول نماز آدینه طهران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ش در کالج طهران به امامت سید محمود طالقانی در ۵ مرداد ۱۳۵۸ش
حالت و احکام امام آدینه
گفتهاند امام آدینه کسی میباشد که نماز آدینه را امامت مینماید[۱] اما سید محمد صدر این قید را افزوده میباشد که امام آدینه کسی میباشد که با فرمان وی نماز آدینه واجب می گردد.[۲] حالت امام آدینه به عبارتی موقعیت امام جماعت میباشد.[۳] در منابع شرعی عقل،[۴] بلوغ،[۵] ایمان،[۶] عدل و داد[۷] و حلالزادگی[۸] از حالت امام جماعت شمرده گردیدهاست.[۹] مَردبودن از سایر حالت امام آدینه میباشد و امامت آدینه زن حتی برای زنان درست وجود ندارد.[۱۰]
بهفتوای فقیهان، مستحب میباشد امام آدینه رسا و فصیح حرف نماید، بر تایم ها نماز مواظبت داشته باشد، به سخنان خویش کار نماید،[۱۱] حین خطبه عمامه بر رمز داشته باشد، به عصا یا این که اسلحه توکل نماید و رو به نمازگزاران بایستد.[۱۲]
امامت آدینه، منصبی حکومتی
به گفته فرستاده جعفریان، تاریخپژوه شیعه، امامت آدینه مدام منصبی حکومتی بوده میباشد.[۱۳] در ابتدا اسلام، نماز آدینه به امامت فرستاده(ص)،[۱۴] امام علی(ع) و یا این که کسانی از طرف آنان امامت میشد.[۱۵] همینطور در حکومتهای امویان، عباسیان و عثمانیان، خویش خلفا یا این که کارگزارانشان نماز آدینه را اقامه میکردند. خلفا امامان آدینهٔ راس خلافت را منصوب میکردند و گزینش ائمه آدینهٔ شهرهای دیگر برعهده والیان و امیران بود.[۱۶]
در جمهوری اسلامی ایرانِ زمان صفویه (۹۰۷-۱۱۳۵ق)، شاهان امامان آدینه را منصوب میکردند.[۱۷] دراین عصر، معمولاً روضه خوانالاسلام هر شهر، این منصب را برعهده داشت؛ البته گاه عالمانی که روضه خوانالاسلام نبودند، مانند ملامحسن نتیجه کاشانی، بهدرخواست پاد شاه، امامت آدینه را برعهده میگرفتند.[۱۸] پژوهشگر کرکی، روضه خوان بهایی، میرداماد، محمدتقی مجلسی، علامه مجلسی، محمدباقر سبزواری و لطفالله اصفهانی از امامان آدینه درین زمان بودند.[۱۹] در عصر قاجار، (۱۲۱۰ـ۱۳۴۴ق) منصب امامت آدینه بیشتر جنبه ارثی یافته بود و بستگانهای خاتونآبادی و مجلسی در طهران و اصفهان امامت آدینه را برعهده داشتند.[۲۰]
منصب امامت آدینه در جمهوری اسلامی
حکم انتصاب آیتالله خامنهای به امامت آدینه طهران
«بسم الله الرحمن الرحیم
سرویس جناب مستطاب سیدالاعلام و حجتالاسلام آقای حاج سید علی خامنهای ـ دامت افاضاته زیرا حضور جناب مستطاب حجتالاسلام و المسلمین آقای منتظری دامت افاضاته در حوزه مقدسه قم مایحتاج بود و وی انصراف خودشان را از امامت آدینه طهران اعلام نمودند، جنابعالی که بحمدالله به حُسن سوابق موصوف و در دانش و فعالیت سزاوار میباشید به امامت آدینه طهران منصوب می باشید. از خدا متعال موفقیت جنابعالی را در ارشادوراهنمایی و هدایت عموم خواستارم.»
تاریخ آرشیو، امام خمینی، صحیفه امام، مؤسسه تهیه و تکثیر اثر ها امام خمینی، ج۱۲، ص۱۱۶.
از لحاظ امام خمینی، تصدّی منصب امامت آدینه در حکومت اسلامی مشروط به اِذن البتهفقید میباشد.[۲۱] در کشور ایران، شورای سیاستگذاری ائمه آدینه که اعضایش با حکم البته عالم منصوب می شوند، کارها مرتبط با نماز آدینه را برعهده داراست.[۲۲]
سید محمود طالقانی اول امام آدینه طهران بعداز انقلاب اسلامی بوده میباشد.[۲۳] وی در ۵ مرداد ۱۳۵۸ش، اولی نماز آدینه طهران در جمهوری اسلامی را امامت کرد.[۲۴] دومین امام آدینه طهران حسینعلی منتظری بود و بعداز او سید علی حسینی خامنهای، رهبر ایران هم در ۲۴ دی ۱۳۵۸ش به وسیله امام خمینی تحت عنوان امام آدینه طهران منصوب شد.[۲۵]
امام جمعه، پیشنمازِ نماز آدینه. بر شالوده فتواهای فقیهان، عدل و داد، حلالزادگی، ایمان، بلوغ و مردبودن از وضعیت تصدی امامت آدینه میباشد. مطابق گزارشهای تاریخی، فرستاده اسلام(ص) و امام علی(ع) خویش نماز آدینه را میخواندند یا این که عده ای را برای اقامه آن گزینش تشریفات مشهد میکردند.
در حکومتهای اسلامی، امامت آدینه منصبی حکومتی هم بود. ازاینرو حاکمان خویش نماز آدینه را اقامه میکردند یا این که امامان آدینه را منصوب میکردند. مثلا در حکومتهای امویان، عباسیان، عثمانیان و صفویان امامان آدینه را حاکمان منصوب میکردند.
در کشورایران، «شورای سیاستگذاری ائمه آدینه» که اعضای آن را رهبر منصوب مینماید، کارها نماز آدینه شهرها را مدیر مینماید.
اقامه اول نماز آدینه طهران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ش در کالج طهران به امامت سید محمود طالقانی در ۵ مرداد ۱۳۵۸ش
حالت و احکام امام آدینه
گفتهاند امام آدینه کسی میباشد که نماز آدینه را امامت مینماید[۱] اما سید محمد صدر این قید را افزوده میباشد که امام آدینه کسی میباشد که با فرمان وی نماز آدینه واجب می گردد.[۲] حالت امام آدینه به عبارتی موقعیت امام جماعت میباشد.[۳] در منابع شرعی عقل،[۴] بلوغ،[۵] ایمان،[۶] عدل و داد[۷] و حلالزادگی[۸] از حالت امام جماعت شمرده گردیدهاست.[۹] مَردبودن از سایر حالت امام آدینه میباشد و امامت آدینه زن حتی برای زنان درست وجود ندارد.[۱۰]
بهفتوای فقیهان، مستحب میباشد امام آدینه رسا و فصیح حرف نماید، بر تایم ها نماز مواظبت داشته باشد، به سخنان خویش کار نماید،[۱۱] حین خطبه عمامه بر رمز داشته باشد، به عصا یا این که اسلحه توکل نماید و رو به نمازگزاران بایستد.[۱۲]
امامت آدینه، منصبی حکومتی
به گفته فرستاده جعفریان، تاریخپژوه شیعه، امامت آدینه مدام منصبی حکومتی بوده میباشد.[۱۳] در ابتدا اسلام، نماز آدینه به امامت فرستاده(ص)،[۱۴] امام علی(ع) و یا این که کسانی از طرف آنان امامت میشد.[۱۵] همینطور در حکومتهای امویان، عباسیان و عثمانیان، خویش خلفا یا این که کارگزارانشان نماز آدینه را اقامه میکردند. خلفا امامان آدینهٔ راس خلافت را منصوب میکردند و گزینش ائمه آدینهٔ شهرهای دیگر برعهده والیان و امیران بود.[۱۶]
در جمهوری اسلامی ایرانِ زمان صفویه (۹۰۷-۱۱۳۵ق)، شاهان امامان آدینه را منصوب میکردند.[۱۷] دراین عصر، معمولاً روضه خوانالاسلام هر شهر، این منصب را برعهده داشت؛ البته گاه عالمانی که روضه خوانالاسلام نبودند، مانند ملامحسن نتیجه کاشانی، بهدرخواست پاد شاه، امامت آدینه را برعهده میگرفتند.[۱۸] پژوهشگر کرکی، روضه خوان بهایی، میرداماد، محمدتقی مجلسی، علامه مجلسی، محمدباقر سبزواری و لطفالله اصفهانی از امامان آدینه درین زمان بودند.[۱۹] در عصر قاجار، (۱۲۱۰ـ۱۳۴۴ق) منصب امامت آدینه بیشتر جنبه ارثی یافته بود و بستگانهای خاتونآبادی و مجلسی در طهران و اصفهان امامت آدینه را برعهده داشتند.[۲۰]
منصب امامت آدینه در جمهوری اسلامی
حکم انتصاب آیتالله خامنهای به امامت آدینه طهران
«بسم الله الرحمن الرحیم
سرویس جناب مستطاب سیدالاعلام و حجتالاسلام آقای حاج سید علی خامنهای ـ دامت افاضاته زیرا حضور جناب مستطاب حجتالاسلام و المسلمین آقای منتظری دامت افاضاته در حوزه مقدسه قم مایحتاج بود و وی انصراف خودشان را از امامت آدینه طهران اعلام نمودند، جنابعالی که بحمدالله به حُسن سوابق موصوف و در دانش و فعالیت سزاوار میباشید به امامت آدینه طهران منصوب می باشید. از خدا متعال موفقیت جنابعالی را در ارشادوراهنمایی و هدایت عموم خواستارم.»
تاریخ آرشیو، امام خمینی، صحیفه امام، مؤسسه تهیه و تکثیر اثر ها امام خمینی، ج۱۲، ص۱۱۶.
از لحاظ امام خمینی، تصدّی منصب امامت آدینه در حکومت اسلامی مشروط به اِذن البتهفقید میباشد.[۲۱] در کشور ایران، شورای سیاستگذاری ائمه آدینه که اعضایش با حکم البته عالم منصوب می شوند، کارها مرتبط با نماز آدینه را برعهده داراست.[۲۲]
سید محمود طالقانی اول امام آدینه طهران بعداز انقلاب اسلامی بوده میباشد.[۲۳] وی در ۵ مرداد ۱۳۵۸ش، اولی نماز آدینه طهران در جمهوری اسلامی را امامت کرد.[۲۴] دومین امام آدینه طهران حسینعلی منتظری بود و بعداز او سید علی حسینی خامنهای، رهبر ایران هم در ۲۴ دی ۱۳۵۸ش به وسیله امام خمینی تحت عنوان امام آدینه طهران منصوب شد.[۲۵]
تشریفات عقد و نامزدی در مشهد؛ از انتخاب مکان تا طراحی و پذیرایی