???? ???? ???????

بینش مکتبی
طریقه سوم طریقه قرآن، سنت نبوی و سیره ی معصومین میباشد و بر طبق تشریفات مشهد عقیده سیاست و دولت فقاهتی میباشد. که جامعه، دولت و سیاست می بایست در چهار چوب آیین تکان نماید. شالوده این طریقه بر عدم تفکیک آیین از سیاست میباشد. به همین عامل، مطلوب میباشد که‌این طریقه را طریقه مکتبی بنامیم.پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) پس از مسافرت به مدینه اولیه بنایی که ساخت مسجد بود و تا پایان قدمت کلیه کارها مسلمان‌ها را از مسجد اداره میکرد. در‌این طریقه مساجد تحت عنوان مرکز ها رئیس فقاهتی و سیاسی جامعه و ناظر بر شغل کرد تمامی اشخاص جامعه و هم اینگونه ناظر بر کار کرد حاکمان میباشد. کل انبیا و پیشوایان شرعی تلاش شان بر این بوده اند که جامعه و سیاست می بایست تابع بها های شرعی و اخلاقی باشد.

رئیس مسجد مطابق نگرش های متعدد صورت ها و جهت های به طور کامل متفاوتی به خویش می گیرد. از اولیه قرن بیستم نگرش سکولاری و بینش دولتی در اکثری از کشورها عملاً مساجد را به بهره خود مدیر کرده و تا توانسته مساجد را از حیات اجتماعی عموم بدور نگهدارد، البته با بیداری اسلامی که با انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران به نقطع ی عطف خویش رسید، مساجد دو باره به حیات اجتماعی بازگشته اند. آن چه اینک لزوم دارااست، تداوم و تعمیق نقش و حضور مسجد در حیات سیاسی و اجتماعی جامعه ها اسلامی میباشد. هدف و مقصود اساسی از رئیس مسجد این میباشد که مسجد به رده حقیقی وواقعی و مهم خویش در دولت ها اسلامی رسد و یا این که حد اقل به آن سو تکان نماید. غرض پایانی از رئیس مسجد در واقعیت مدیر فقهی جامعه میباشد. شاید اکثری اینگونه گمان نمایند که مسجد جایی میباشد تنها برای نماز تلاوت. این تصوری میباشد که با نگرش سکولاری از آیین مطابقت و همخوانی داراست، که کمترین نقش را برای مساجد در لحاظ میگرد. نگرش مکتبی دیدگاهی میباشد که هدف ها و هدف های مهم آیین و قرآن را مد لحاظ داراست. بر طبق نگرش مکتبی، مسجد در عین این که مکانی میباشد برای اجرا انجام فقهی، مکانی برای رئیس جامعه هم میباشد . درین بینش تحقق هدف ها آیین در جامعه اصل و شالوده رئیس مسجد میباشد. این نگرش روح قرآن و سیره پیشوایان اسلام میباشد. سیره فرستاده معبود (صلی الله علیه و آله وسلم) و ائمه هدی (علیه السلام) تبلور این طریقه میباشد. امام حسین(علیه السلام) در طومار اش به عموم کوفه که به دست مسلم بن عقیل ارسال کرد، در باره وظیفه حکومت میگوید :

فلعمری ما الامام إلا الحاکم بالکتاب، القائم بالقسط، الدائن به این الحق، الحابس نفسه على ذات الله، والسلام "([2])

به جانم قسم و سوگند که لایق امامت وجود ندارد مگر آن که بر طبق کتاب معبود دستور براند و به عدل و داد پابند و به آئین حق ملتزم باشد و خودش را وقف خدای نموده باشد.

در‌این حرف امام چهار نکته اصلی در باره حکومت فقهی مطرح گردیده‌است : در آغاز این که تنها کسی لایق ی خلافت پیامبر الله «(صلی الله علیه و آله وسلم) یا این که حکومت فقهی میباشد که مبنی بر کتاب معبود حکومت نماید ؛ دوم این که به عدل و داد اخلاق نماید ؛ سوم این که آیین ملتزم باشد و چهارم این که خویش را در مسیر الی الله وقف نماید. سازه بر این مشروعیت حکومت در دسته شغل به آیین حق میباشد.

از نگاه قرآن مسجد صرفا یک جای تعظیم و تکریم آفریدگار وجود ندارد که در آن همچون دیر و کلیسا صرفا خدای متعال عبادت گردد و در معاش و مادی شخصی تأثیری نداشته باشد ؛ بلکه خدای متعال مسجد را منزل برای عموم نامیده میباشد. هر یک سری در عرف عموم مسجد، خانۀ آفریدگار خوانده می‌گردد، همانگونه که کعبه را بیت الله الحرام میگویند. زیرا خدای متعال، درآیات زیادی کعبه را منزل خویش «بیتی»([3] )خوانده میباشد. در عین حالا در آیاتی، کعبه را اولی منزل ای که برای مرده سازه شد‌ه‌است نامیده میباشد

«اِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَکَّةَ مُبَارَکاً وَ هُدًى لِّلْعَلَمِینَ»([4])

اولیه منزل‏ای که برای عموم (و نیایش آفریدگار) قرار داده شد، به عبارتی خاه ایی میباشد که در مرزو بوم مکه میباشد) که مالامال برکت، و مایه هدایت جهانیان میباشد.

هر یک سری این آیه در باره مسجد الحرام میباشد. ولی مشی جملۀ «او‌لین منزل ای که برای عموم ساخته شد» حاکی از این میباشد که فلسفه ساخت و بنای مساجد، برای عموم بودن میباشد. ومقصود از برای عموم بودن هم، برای هدایت عموم میباشد. در آیه دیگری آمده میباشد

اِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ یَصدُّونَ عَن سبِیلِ اللَّهِ وَ الْمَسجِدِ الْحَرَامِ الَّذِى جَعَلْنَهُ لِلنَّاسِ سوَاءً الْعَکِف فِیهِ وَ الْبَادِ وَ مَن یُرِدْ فِیهِ بِإِلْحَادِ بِظلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ. ([5])

افرادی که کافر شدند، و مؤمنان را از رویکرد آفریدگار بازداشتند، و (همینطور) از مسجد الحرام‏» که آن را برای همگی عموم قرار دادیم که چه اشخاصی که در آنرا معاش می‏کردند، و چه اشخاصی از نقاط بدور وارد می‏شوند، در آن برابرند و کسی که بخواهد درین میهن از رویکرد حق گم راه شود و دست به ستم زند ما از عذاب دردناک به وی می‏ چشنانیم.

در آیه تعبیروتفسیر «وُضع» آمده میباشد که نشانه میدهد فلسفه تولید مسجد برای فایده رساندن به عموم میباشد و در آیه تعبیبر «جعلنه للناس»، حکایت از این دارااست که غرض اساسی از بنای این منزل این بوده که برای عموم باشد. هدف از برای عموم بودن، برای هدایت بودن عموم میباشد، سازه بر این هدایت عموم، غرض اساسی ایجاد کرد و بنای مسجد میباشد. هدف از هدایت، هدایت به سوی خدای متعال و خدایی کردن بشر ها میباشد، این دستور صرفا در سایه عبادت و بندگی خدای میسر میباشد. از حضرت علی (علیه السلام) قصه گردیده که فرمود : پیش از کعبه هم منزل بود، اما کعبه او‌لین منزل ای میباشد که برای عبادت خدا اوضاع و احوال شد‌ه‌است. «کانت البیوت قبله و لکنه أول بیت اوضاع لعبادة اللّه.» ([6]) سازه بر این قرآن و ادیان الهی تمامی آدم ها را به عبادت خدای دعوت می نماید، این مقصود یک مقصود شخصی وجود ندارد، بلکه یک هدفی جمعی میباشد که خطاب به کلیه انسانها میباشد و عبادت آفریدگار هم در حالتی‌که متفحص می‌شود که آدم در آحاد جوانب معاش تسلیم امرها آفریدگار باشد. از حیث قرآن واقعیت آیین، تسلیم ذات آدم در مقابل پروردگار میباشد یعنی این که بشر در کلیه رفتارهای فردی و اجتماعی اش، خویش را تابع خواست و فرمان الهی بداند.

[7]

آیین در نزد خداوند، اسلام (و تسلیم بودن در قبال حق) میباشد. و اشخاصی که کتاب آسمانیت به آن‌ها، داده شد، اختلافی (در آن) ساخت‌و‌ساز نکردند، مگر پس از تدبیر) و دانش، آن هم به خیال و خاطر ظلم و ستمشان و کسی که به آیه ها پروردگار بی دینی ورزد، (آفریدگار به اکانت وی می‏دهد.» چون) آفریدگار، سریع الحساب میباشد.

بینش مکتبی
طریقه سوم طریقه قرآن، سنت نبوی و سیره ی معصومین میباشد و بر طبق تشریفات مشهد عقیده سیاست و دولت فقاهتی میباشد. که جامعه، دولت و سیاست می بایست در چهار چوب آیین تکان نماید. شالوده این طریقه بر عدم تفکیک آیین از سیاست میباشد. به همین عامل، مطلوب میباشد که‌این طریقه را طریقه مکتبی بنامیم.پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) پس از مسافرت به مدینه اولیه بنایی که ساخت مسجد بود و تا پایان قدمت کلیه کارها مسلمان‌ها را از مسجد اداره میکرد. در‌این طریقه مساجد تحت عنوان مرکز ها رئیس فقاهتی و سیاسی جامعه و ناظر بر شغل کرد تمامی اشخاص جامعه و هم اینگونه ناظر بر کار کرد حاکمان میباشد. کل انبیا و پیشوایان شرعی تلاش شان بر این بوده اند که جامعه و سیاست می بایست تابع بها های شرعی و اخلاقی باشد.

رئیس مسجد مطابق نگرش های متعدد صورت ها و جهت های به طور کامل متفاوتی به خویش می گیرد. از اولیه قرن بیستم نگرش سکولاری و بینش دولتی در اکثری از کشورها عملاً مساجد را به بهره خود مدیر کرده و تا توانسته مساجد را از حیات اجتماعی عموم بدور نگهدارد، البته با بیداری اسلامی که با انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران به نقطع ی عطف خویش رسید، مساجد دو باره به حیات اجتماعی بازگشته اند. آن چه اینک لزوم دارااست، تداوم و تعمیق نقش و حضور مسجد در حیات سیاسی و اجتماعی جامعه ها اسلامی میباشد. هدف و مقصود اساسی از رئیس مسجد این میباشد که مسجد به رده حقیقی وواقعی و مهم خویش در دولت ها اسلامی رسد و یا این که حد اقل به آن سو تکان نماید. غرض پایانی از رئیس مسجد در واقعیت مدیر فقهی جامعه میباشد. شاید اکثری اینگونه گمان نمایند که مسجد جایی میباشد تنها برای نماز تلاوت. این تصوری میباشد که با نگرش سکولاری از آیین مطابقت و همخوانی داراست، که کمترین نقش را برای مساجد در لحاظ میگرد. نگرش مکتبی دیدگاهی میباشد که هدف ها و هدف های مهم آیین و قرآن را مد لحاظ داراست. بر طبق نگرش مکتبی، مسجد در عین این که مکانی میباشد برای اجرا انجام فقهی، مکانی برای رئیس جامعه هم میباشد . درین بینش تحقق هدف ها آیین در جامعه اصل و شالوده رئیس مسجد میباشد. این نگرش روح قرآن و سیره پیشوایان اسلام میباشد. سیره فرستاده معبود (صلی الله علیه و آله وسلم) و ائمه هدی (علیه السلام) تبلور این طریقه میباشد. امام حسین(علیه السلام) در طومار اش به عموم کوفه که به دست مسلم بن عقیل ارسال کرد، در باره وظیفه حکومت میگوید :

فلعمری ما الامام إلا الحاکم بالکتاب، القائم بالقسط، الدائن به این الحق، الحابس نفسه على ذات الله، والسلام "([2])

به جانم قسم و سوگند که لایق امامت وجود ندارد مگر آن که بر طبق کتاب معبود دستور براند و به عدل و داد پابند و به آئین حق ملتزم باشد و خودش را وقف خدای نموده باشد.

در‌این حرف امام چهار نکته اصلی در باره حکومت فقهی مطرح گردیده‌است : در آغاز این که تنها کسی لایق ی خلافت پیامبر الله «(صلی الله علیه و آله وسلم) یا این که حکومت فقهی میباشد که مبنی بر کتاب معبود حکومت نماید ؛ دوم این که به عدل و داد اخلاق نماید ؛ سوم این که آیین ملتزم باشد و چهارم این که خویش را در مسیر الی الله وقف نماید. سازه بر این مشروعیت حکومت در دسته شغل به آیین حق میباشد.

از نگاه قرآن مسجد صرفا یک جای تعظیم و تکریم آفریدگار وجود ندارد که در آن همچون دیر و کلیسا صرفا خدای متعال عبادت گردد و در معاش و مادی شخصی تأثیری نداشته باشد ؛ بلکه خدای متعال مسجد را منزل برای عموم نامیده میباشد. هر یک سری در عرف عموم مسجد، خانۀ آفریدگار خوانده می‌گردد، همانگونه که کعبه را بیت الله الحرام میگویند. زیرا خدای متعال، درآیات زیادی کعبه را منزل خویش «بیتی»([3] )خوانده میباشد. در عین حالا در آیاتی، کعبه را اولی منزل ای که برای مرده سازه شد‌ه‌است نامیده میباشد

«اِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَکَّةَ مُبَارَکاً وَ هُدًى لِّلْعَلَمِینَ»([4])

اولیه منزل‏ای که برای عموم (و نیایش آفریدگار) قرار داده شد، به عبارتی خاه ایی میباشد که در مرزو بوم مکه میباشد) که مالامال برکت، و مایه هدایت جهانیان میباشد.

هر یک سری این آیه در باره مسجد الحرام میباشد. ولی مشی جملۀ «او‌لین منزل ای که برای عموم ساخته شد» حاکی از این میباشد که فلسفه ساخت و بنای مساجد، برای عموم بودن میباشد. ومقصود از برای عموم بودن هم، برای هدایت عموم میباشد. در آیه دیگری آمده میباشد

اِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ یَصدُّونَ عَن سبِیلِ اللَّهِ وَ الْمَسجِدِ الْحَرَامِ الَّذِى جَعَلْنَهُ لِلنَّاسِ سوَاءً الْعَکِف فِیهِ وَ الْبَادِ وَ مَن یُرِدْ فِیهِ بِإِلْحَادِ بِظلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ. ([5])

افرادی که کافر شدند، و مؤمنان را از رویکرد آفریدگار بازداشتند، و (همینطور) از مسجد الحرام‏» که آن را برای همگی عموم قرار دادیم که چه اشخاصی که در آنرا معاش می‏کردند، و چه اشخاصی از نقاط بدور وارد می‏شوند، در آن برابرند و کسی که بخواهد درین میهن از رویکرد حق گم راه شود و دست به ستم زند ما از عذاب دردناک به وی می‏ چشنانیم.

در آیه تعبیروتفسیر «وُضع» آمده میباشد که نشانه میدهد فلسفه تولید مسجد برای فایده رساندن به عموم میباشد و در آیه تعبیبر «جعلنه للناس»، حکایت از این دارااست که غرض اساسی از بنای این منزل این بوده که برای عموم باشد. هدف از برای عموم بودن، برای هدایت بودن عموم میباشد، سازه بر این هدایت عموم، غرض اساسی ایجاد کرد و بنای مسجد میباشد. هدف از هدایت، هدایت به سوی خدای متعال و خدایی کردن بشر ها میباشد، این دستور صرفا در سایه عبادت و بندگی خدای میسر میباشد. از حضرت علی (علیه السلام) قصه گردیده که فرمود : پیش از کعبه هم منزل بود، اما کعبه او‌لین منزل ای میباشد که برای عبادت خدا اوضاع و احوال شد‌ه‌است. «کانت البیوت قبله و لکنه أول بیت اوضاع لعبادة اللّه.» ([6]) سازه بر این قرآن و ادیان الهی تمامی آدم ها را به عبادت خدای دعوت می نماید، این مقصود یک مقصود شخصی وجود ندارد، بلکه یک هدفی جمعی میباشد که خطاب به کلیه انسانها میباشد و عبادت آفریدگار هم در حالتی‌که متفحص می‌شود که آدم در آحاد جوانب معاش تسلیم امرها آفریدگار باشد. از حیث قرآن واقعیت آیین، تسلیم ذات آدم در مقابل پروردگار میباشد یعنی این که بشر در کلیه رفتارهای فردی و اجتماعی اش، خویش را تابع خواست و فرمان الهی بداند.

[7]

آیین در نزد خداوند، اسلام (و تسلیم بودن در قبال حق) میباشد. و اشخاصی که کتاب آسمانیت به آن‌ها، داده شد، اختلافی (در آن) ساخت‌و‌ساز نکردند، مگر پس از تدبیر) و دانش، آن هم به خیال و خاطر ظلم و ستمشان و کسی که به آیه ها پروردگار بی دینی ورزد، (آفریدگار به اکانت وی می‏دهد.» چون) آفریدگار، سریع الحساب میباشد.