???? ???? ???????

احمد بن موسی بن جعفر ملقب به شاهچراغ و معروف به سید السادات الاعاظم، از فرزندان امام کاظم(ع) میباشد. وی از امامزادگان معروف در جمهوری اسلامی ایران میباشد که در حین خلافت مأمون به کشور‌ایران هجرت کرد و با شنیدن خبر شهیدشدن امام رضا(ع)، در شیراز ماند و در به عبارتی‌جا به شهیدشدن رسید. بقاع او در شیراز، برهه زمانی‌ها پنهان بود. بیان شده که احمد بن موسی(ع) کریم و مهربان بود و امام کاظم(ع) اورا بسیار دوست تشریفات مشهد می‌داشت.[۱]

روضه خوان اثر گذار نیز از احمد با بزرگی و عظمت حافظه کرده، میگوید: احمد بن موسی(ع) شخصی مهربان النفس، جلیل القدر و پرهیزکار بود که پدرش اورا دوست داشت و بر دیگر فرزندان مقدم می کرد. امام کاظم(ع) مزرعه خود را که به «‌یَسیره»[یادداشت ۱] پر اسم و رسم بود به وی داد و بیان شده که احمد بن موسی بن جعفر(ع) هزار مخلوق را آزاد کرد.[۲]

روضه خوان اثر گذار همینطور روایتی از اسماعیل بن موسی بن جعفر(ع) نقل می‌نماید: در سفری بیست نفر از خادمان پدرم با احمد بودند و اورا احترام می‌کردند. هرگاه احمد برمی خاست و می‌گردهمایی آن‌ها هم به احترامش بلند گردیده و می‌نشستند؛ پدرم همواره به احمد اهمیت داشت و از او غافل نمی‌شوید و دیده از وی بر نمی‌داشت و با کناره دیده نگاه‌های محبت‌آمیز به وی داشت بی آن که وی متوجه بشود.[۳]

کشی، احمد بن موسی را یکی فضلای بعدازظهر خویش مذکور، اورا در زمره محدثانی می‌شمارد که روایات متعددی از بابا و اجداد بزرگوارش نقل نموده است و می‌نویسد: احمد بن موسی به دست میمون خویش قرآن کریم و مهربان را نوشته میباشد.[۴]

به دنیاآمدن و نسب
تاریخ میلاد او مشخص و معلوم وجود ندارد. پدرش موسی بن جعفر(ع) ، امام هفتم شیعه‌ها و مامان وی به ام احمد آوازه داشت.[۵]

امامت بعد از شهیدشدن امام کاظم(ع)
هر تعدادی بعداز شهیدشدن امام هفتم، جمع‌ای به گمان امامت احمد بن موسی(ع) جلوی خانه اُم‌ِّاحمد(مامان احمد بن موسی و یکی‌از همسران امام کاظم) اجتماع کردند، احمد بن موسی با صراحت اظهار کرد:

آن چنان که شما در بیعت اینجانب می‌باشید، اینجانب در بیعت برادرم علی بن موسی الرضا هستم و وی البتهِّ پروردگار، پیشوا و جانشین بعد از پدرم میباشد.
بعد همگان با علی بن موسی(ع) بیعت کردند و امام رضا(ع) در حق برادرش دعا کرد.[۶] با این هم اکنون بعضا فرقه‌نویسان و کتاب ها ملل و نحل، از فرقه‌ای با تیتر «‌احمدیه‌» و رهروان احمد بن موسی(ع) مذکور که بعد از شهید شدن امام کاظم(ع) قائل به امامت او شدند.[۷]

قیام احمد بن موسی(ع)
برخی از منابع، به قیام احمد بن موسی(ع) بر ضد خلفای عباسی اشاره کرده، اما نسبت به جزئیات و کیفیت آن نپرداخته‌اند. این گزارش‌های تاریخی، حاکی از حضور احمد در قیام ابن طباطبا بوده میباشد.[۸]

مهاجرت به کشور ایران
احمد بن موسی(ع) همدم با کاروانی بزرگ که جمعیت آن تا پانزده هزار گزارش گردیده است به جمهوری اسلامی ایران مسافرت کرد،[۹] دو عامل برای این مهاجرت نام برده میباشد:

خون خواهی برادرش علی بن موسی(ع) که به دست مأمون به شهیدشدن رسید.[۱۰]
برای دیدار علی بن موسی الرضا(ع) که در وسط رویه از شهیدشدن اخوی درایت یافت.[۱۱]

نمایی از مقبره احمد بن موسی شاهچراغ در شیراز
شهید شدن احمد بن موسی(ع) و یاران
قُتلُغ خان، حکم کننده شیراز و برهان مأمون در خان زینان در هشت فرسخی شیراز با احمد بن موسی(ع) و کاروان همدم او ملاقات کرد و خبر شهیدشدن امام رضا(ع) را به آن ها رسانید. این خبر منجر تضعیف روحیه و پراکندگی آن ها شوید. احمد به همدم نزدیکان خویش راهی شیراز شد و در آنجا در جریان نزاع به شهیدشدن رسید.[۱۲]

آشکار شدن قبر
در منابع تاریخی، یکسری قسم متفاوت درباره یافته شدن مزار احمد بن موسی چشم می گردد:

تا اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم، نقلی مبتنی بر دوراندیشی از محل دفن احمد بن موسی در منابع نیست.[۱۳] برخی منابع مانند ریاض الانساب ملک الکتاب شیرازی و بحر الانساب تیموری، از کشف مزار احمد بن موسی در قرن چهارم و در حین عضدالدوله دیلمی (۳۷۲ – ۳۳۸) خبر داده‌اند. برخی از منابع مدعا گردیده‌اند که قبر احمد بن موسی تا سیصد سال نهفته بود تا آنکه در حین عضدالدوله دیلمی یافته شد.[۱۴]
بنابر نقل ملحقات انوار النعمانیه از لباب الانساب بیهقی، و نقل سید محسن امین از لب الانساب نیشابوری، آشکار شدن مدفن احمد بن موسی در شیراز، در اوایل قرن پنجم هجری صورت داده میباشد.
منابع دیگری مانند «شدّ الآزار»، سفرنامه ابن بطوطه و «نزهة القلوب»، که همه در قرن هشتم مندرج‌اند، پیدا شدن مدفن او‌را در قرن هفتم و هشتم آورده‌اند.[۱۵] برخی منابع گفته‌اند که آشکار شدن مزار احمد بن موسی، در حین امیر مقرب الدین از وزیر ها و نزدیکان اتابک ابوبکر (۶۵۸ – ۶۵۳) [۱۶] بوده میباشد و لاشه اورا از روی انگشتری او که نگینش به عبارت «‌العزّة لله احمد بن موسی‌» منقوش بود شناخته‌اند.[۱۷]

احمد بن موسی بن جعفر ملقب به شاهچراغ و معروف به سید السادات الاعاظم، از فرزندان امام کاظم(ع) میباشد. وی از امامزادگان معروف در جمهوری اسلامی ایران میباشد که در حین خلافت مأمون به کشور‌ایران هجرت کرد و با شنیدن خبر شهیدشدن امام رضا(ع)، در شیراز ماند و در به عبارتی‌جا به شهیدشدن رسید. بقاع او در شیراز، برهه زمانی‌ها پنهان بود. بیان شده که احمد بن موسی(ع) کریم و مهربان بود و امام کاظم(ع) اورا بسیار دوست تشریفات مشهد می‌داشت.[۱]

روضه خوان اثر گذار نیز از احمد با بزرگی و عظمت حافظه کرده، میگوید: احمد بن موسی(ع) شخصی مهربان النفس، جلیل القدر و پرهیزکار بود که پدرش اورا دوست داشت و بر دیگر فرزندان مقدم می کرد. امام کاظم(ع) مزرعه خود را که به «‌یَسیره»[یادداشت ۱] پر اسم و رسم بود به وی داد و بیان شده که احمد بن موسی بن جعفر(ع) هزار مخلوق را آزاد کرد.[۲]

روضه خوان اثر گذار همینطور روایتی از اسماعیل بن موسی بن جعفر(ع) نقل می‌نماید: در سفری بیست نفر از خادمان پدرم با احمد بودند و اورا احترام می‌کردند. هرگاه احمد برمی خاست و می‌گردهمایی آن‌ها هم به احترامش بلند گردیده و می‌نشستند؛ پدرم همواره به احمد اهمیت داشت و از او غافل نمی‌شوید و دیده از وی بر نمی‌داشت و با کناره دیده نگاه‌های محبت‌آمیز به وی داشت بی آن که وی متوجه بشود.[۳]

کشی، احمد بن موسی را یکی فضلای بعدازظهر خویش مذکور، اورا در زمره محدثانی می‌شمارد که روایات متعددی از بابا و اجداد بزرگوارش نقل نموده است و می‌نویسد: احمد بن موسی به دست میمون خویش قرآن کریم و مهربان را نوشته میباشد.[۴]

به دنیاآمدن و نسب
تاریخ میلاد او مشخص و معلوم وجود ندارد. پدرش موسی بن جعفر(ع) ، امام هفتم شیعه‌ها و مامان وی به ام احمد آوازه داشت.[۵]

امامت بعد از شهیدشدن امام کاظم(ع)
هر تعدادی بعداز شهیدشدن امام هفتم، جمع‌ای به گمان امامت احمد بن موسی(ع) جلوی خانه اُم‌ِّاحمد(مامان احمد بن موسی و یکی‌از همسران امام کاظم) اجتماع کردند، احمد بن موسی با صراحت اظهار کرد:

آن چنان که شما در بیعت اینجانب می‌باشید، اینجانب در بیعت برادرم علی بن موسی الرضا هستم و وی البتهِّ پروردگار، پیشوا و جانشین بعد از پدرم میباشد.
بعد همگان با علی بن موسی(ع) بیعت کردند و امام رضا(ع) در حق برادرش دعا کرد.[۶] با این هم اکنون بعضا فرقه‌نویسان و کتاب ها ملل و نحل، از فرقه‌ای با تیتر «‌احمدیه‌» و رهروان احمد بن موسی(ع) مذکور که بعد از شهید شدن امام کاظم(ع) قائل به امامت او شدند.[۷]

قیام احمد بن موسی(ع)
برخی از منابع، به قیام احمد بن موسی(ع) بر ضد خلفای عباسی اشاره کرده، اما نسبت به جزئیات و کیفیت آن نپرداخته‌اند. این گزارش‌های تاریخی، حاکی از حضور احمد در قیام ابن طباطبا بوده میباشد.[۸]

مهاجرت به کشور ایران
احمد بن موسی(ع) همدم با کاروانی بزرگ که جمعیت آن تا پانزده هزار گزارش گردیده است به جمهوری اسلامی ایران مسافرت کرد،[۹] دو عامل برای این مهاجرت نام برده میباشد:

خون خواهی برادرش علی بن موسی(ع) که به دست مأمون به شهیدشدن رسید.[۱۰]
برای دیدار علی بن موسی الرضا(ع) که در وسط رویه از شهیدشدن اخوی درایت یافت.[۱۱]

نمایی از مقبره احمد بن موسی شاهچراغ در شیراز
شهید شدن احمد بن موسی(ع) و یاران
قُتلُغ خان، حکم کننده شیراز و برهان مأمون در خان زینان در هشت فرسخی شیراز با احمد بن موسی(ع) و کاروان همدم او ملاقات کرد و خبر شهیدشدن امام رضا(ع) را به آن ها رسانید. این خبر منجر تضعیف روحیه و پراکندگی آن ها شوید. احمد به همدم نزدیکان خویش راهی شیراز شد و در آنجا در جریان نزاع به شهیدشدن رسید.[۱۲]

آشکار شدن قبر
در منابع تاریخی، یکسری قسم متفاوت درباره یافته شدن مزار احمد بن موسی چشم می گردد:

تا اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم، نقلی مبتنی بر دوراندیشی از محل دفن احمد بن موسی در منابع نیست.[۱۳] برخی منابع مانند ریاض الانساب ملک الکتاب شیرازی و بحر الانساب تیموری، از کشف مزار احمد بن موسی در قرن چهارم و در حین عضدالدوله دیلمی (۳۷۲ – ۳۳۸) خبر داده‌اند. برخی از منابع مدعا گردیده‌اند که قبر احمد بن موسی تا سیصد سال نهفته بود تا آنکه در حین عضدالدوله دیلمی یافته شد.[۱۴]
بنابر نقل ملحقات انوار النعمانیه از لباب الانساب بیهقی، و نقل سید محسن امین از لب الانساب نیشابوری، آشکار شدن مدفن احمد بن موسی در شیراز، در اوایل قرن پنجم هجری صورت داده میباشد.
منابع دیگری مانند «شدّ الآزار»، سفرنامه ابن بطوطه و «نزهة القلوب»، که همه در قرن هشتم مندرج‌اند، پیدا شدن مدفن او‌را در قرن هفتم و هشتم آورده‌اند.[۱۵] برخی منابع گفته‌اند که آشکار شدن مزار احمد بن موسی، در حین امیر مقرب الدین از وزیر ها و نزدیکان اتابک ابوبکر (۶۵۸ – ۶۵۳) [۱۶] بوده میباشد و لاشه اورا از روی انگشتری او که نگینش به عبارت «‌العزّة لله احمد بن موسی‌» منقوش بود شناخته‌اند.[۱۷]