???? ???? ???????

اثر ها و برکات
احادیث بخش اعظمی درباره فضیلت و برکات صدقه نقل و فواید و اثر ها زیاد برای آن نقل شده میباشد، به عنوان مثال آنهاست:[۲۸]

هجران از بلا و مرگ بد
رفع بلا، هجران از مرگ سوء و... از اثرها انفاق میباشد. امام باقر(ع) میفرماید: «صدقه هفتاد بلا را از آدم بدور می‌نماید و نیز مرگ سوء را از بشر بدور می‌کند؛ به دلیل آنکه صاحب و مالک صدقه هیچ زمان با مرگ سوء از جهان تشریفات مشهد نمی‌رود».[۲۹][۳۰]

امام باقر(ع)
اَلبِرُّ وَ الصَّدَقَةُ ینفیانِ الفَقرَ وَ یزیدانِ فِی العُمرِ وَ یدفَعانِ عَن صاحِبِهِما سَبعینَ میتَةَ سوءٍ (ترجمه: عمل نه و صدقه، فقر را می‌بَباهوش، بر قدمت میافزایند و هفتاد مرگ بد(دل‌خراش) را از مالک خویش به دور می‌نمایند.)

اینجانب لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۶، ح ۱۷۲۹.

ارتفاع قدمت
فرستاده اکرم(ص) می فرماید: «صدقه و صله رحم شهرها را آباد می‌نماید و بر عمرها میافزاید.»[۳۱]

شفای بیمار
از سایر اثر ها اساسی صدقه و انفاق، شفای بیمار میباشد. در حدیثی از معصومان(ع) آمده میباشد: «بیمارانِ خویش را بوسیله صدقه معالجه نمایید». و در حدیث دیگری میخوانیم که مستحب میباشد بیمار با دست خویش صدقه بدهد.[۳۲]

دورکننده فقر
از امام باقر(ع) نقل گردیده است که میفرماید: «خوبی و صدقه نهفته فقر را بدور می‌نماید...» [۳۳]

اثر ها معنوی صدقه
از نگاه قرآن صدقه در رویکرد آفریدگار، تجارتی پرسود و معامله‌ای پر ارزش میباشد که موجب جلب جایزه‌های وسیع و وصال به پردیس الهی گردیده، بشر را از هول و خوف قیامت ایمن نموده و موجب نجات از عذاب دردناک الهی می شود.[۳۴]

دفع نحوست
نبی(ص) می فرماید: هرگاه شب را به صبح آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن روز را از تو بدور نماید و هرگاه روز را به شب آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن شب را از تو بدور نماید.[۳۵]

استدلال عبور از صراط
امام راست گو(ع) میفرماید: در طلب گذر از صراط بودم پس آن را در صدقه دادن یافتم.[۳۶]

مایه تضمین پردیس
امیرالمؤمنین (ع) می فرماید: برای شش دسته فردوس را تضمین میکنم. یکی‌از مردی که صدقه‌ای را کنار بگذارد که بدهد، البته بمیرد؛ پس وی اهل پردیس میباشد. پنج تیم دیگر اینان‌اند: عیادت‌کننده از مریض، جهادگر، حج‌گزار، راهی نماز آدینه و راهی مراسم‌تدفین که بمیرند و به منزل گشوده نگردند.[۳۷]

کتاب شناسی صدقه
چهل حدیث صدقه جاریه نوشته جواد محدثی به لهجه عربی ، فارسی، قم انتشار دارای اسم و رسم ۱۳۷۸ش.
الإنافة فيما جاء في الصدقة و الضيافة نوشته ابن حجر هیتمی (درگذشت: ۹۷۴ق) به لهجه عربی و دارنده پیشگفتار و چهار باب و خاتمه میباشد.
هم‌اینگونه مشاهده کنید کتاب شناسی صدقه ، موسسه پژوهش ها و انتشار معارف اهل البیت علیهم السلام.
صله رحم
صِلِۀ رَحِم رابطه و دیدار با فامیل و امداد به آنان میباشد. صله رحم از آموزه‌های اخلاقی اسلام میباشد که تأکید متعددی بر اعمال آن گردیده تا جایی که قرآن، شکاف‌کنندگان آن را در شمار ضرر‌کاران و لعنت‌شدگان معرفی می‌نماید. در احادیث، صله رحم تحت عنوان شایسته ترین شغل بعداز ایمان، او‌لین سخنگوی قیامت، شایسته ترین خصلت مؤمن و مهمترین دلیل وقت گیر شدن عُمر معرفی گردیده‌است. بنابر حدیث قدسی، صله رحم از عفو وبخشش خداست و هر که آن را رخنه‌ نماید، از بخشش وی محروم خواهد ماند.

صله رحم گاهی واجب و گاهی مستحب میباشد. جدا رحم یعنی شکاف صله رحم و عدم رابطه مایحتاج با خویشاوندان، یکی‌از گناهان کبیره میباشد و حتی درباره خویشان بدخُلق یا این که گناه کار نیز مُجاز وجود ندارد.

در فرهنگ وتمدن ایرانیان، صله رحم رده ویژه‌ای داشته و به مناسبت‌های مختلفی مانند نوروز، ماه رمضان و عیدهای ملی یا این که مذهبی نمود بیشتری داراست.

معنا‌شناسی
صله رحم از دو کلمه «صِلِه» و «رَحِم» تشکیل‌شده میباشد. «صله» به معنای پیوستن دو چیز میباشد[۱] و «رَحِم» در معنای مکان بچه در شکم مامان میباشد.[۲] واژه و کلمه رحم، در «صله رحم» استعاره برای قرابت و خویشاوندی میباشد.[۳]

صله رحم را به معنای رابطه و دیدار با فامیل و یاری به آن ها دانسته‌اند.[۴] بعضا نیز صرفا آن را به معنای احسان و نیکوکاری به بستگان دانسته‌اند.[۵] از صله رحم در مباحثی زیرا کادو، تزویج و شهیدشدن دادن (در دادگاه) و... صحبت به در میان آمده میباشد.[۶]

بعضا از اسم‌ها و صفات پروردگار مانند رحمان و رحیم از حیث واژگانی و معنایی با «رَحِم»، هم‌ریشه‌اند. در یک حدیث قدسی آمده میباشد: «اینجانب خدای رحمان هستم؛ رَحِم را رفتار کردم و اسم آن را از اسم خویش گرفتم؛ پس هر که صله رحم نماید اورا به عفووبخشش خود متصل سازم و کسی که جدا رحم نماید، او‌را از عفووبخشش خود به دور نمایم».[۷]

محدوده خویشان
امام رضا(ع)
ما برای زیاد شدن قدمت، وسیله‌ای جز صله رحم نمی‌شناسیم. صله رحم به‌اندازه‌ای در زیاد شدن قدمت مؤثر میباشد که فردی که از عمرش سه سال ما‌نده میباشد، پروردگار به سبب ساز صله رحم سی سال به عمرش میافزاید که جمعاً سی و سه سال میشود و هر کس از عمرش سی و سه سال کل باقی‌مانده میباشد، آفریدگار به سبب ساز جدا رحم سی سال از عمرش برمی‌داراست و آن را به سه سال کاهش می دهد.[۸]

اصول کافی، ج۲، ص۱۵۲، ح۱۷.

از حیث عرفی، خویشاوندی دو سیرتکامل میباشد:

خویشاوندی نَسَبی که از روش رابطه خون و رحم پیدا میشود، مانند بابا، مامان، فرزندان، اخوی، خواهر، عمو، عمه، خان دایی، خاله، پدربزرگ و مادربزرگ و فرزندان همۀ اشخاصی که آن ها را فامیل نسبی و اَرحام می‌نامند.[۹] صله رحم با این دسته واجب میباشد و در‌صورتی‌که کادو‌ای داده گردد، باز پس گرفتن آن روا وجود ندارد.
خویشاوندی سببی که از روش وصلت به وجود می آید؛ مانند خویشاوندی فی مابین زن و شوهر و قوم دو طرف. درباره اینکه آیا وجوب صله رحم دربرگیرنده این دسته هم میشود یا این که نه،‌ اختلاف حیث وجود داراست.[مستلزم منبع][۱۰]
بین همگی قوم، منزلت والدین در قرآن بسیار پررنگ‌خیس میباشد و خدا بعداز فرمان به پرستش و ایمان به یگانگی خویش، به احسان به پدر و مادر دستور می دهد: وَقَضَیٰ رَ بُّک أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیاهُ وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا یبْلُغَنَّ عِندَک الْکبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ تک تکَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْ هُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا کرِ یمًا (ترجمه:خداوند تو مقرر کرد که جز او‌را نپرستید و به والدین خویش احسان فرمایید. در صورتی یکی‌از آن دو یا این که هر دو در کنار تو به سالخوردگی رسیدند، به آن‌ها (حتی) اُف مگو و پرخاش نکن و با آن‌ها به آمادگی حرف بگو.)[اسراء–۲۳][۱۱]

اثر ها و برکات
احادیث بخش اعظمی درباره فضیلت و برکات صدقه نقل و فواید و اثر ها زیاد برای آن نقل شده میباشد، به عنوان مثال آنهاست:[۲۸]

هجران از بلا و مرگ بد
رفع بلا، هجران از مرگ سوء و... از اثرها انفاق میباشد. امام باقر(ع) میفرماید: «صدقه هفتاد بلا را از آدم بدور می‌نماید و نیز مرگ سوء را از بشر بدور می‌کند؛ به دلیل آنکه صاحب و مالک صدقه هیچ زمان با مرگ سوء از جهان تشریفات مشهد نمی‌رود».[۲۹][۳۰]

امام باقر(ع)
اَلبِرُّ وَ الصَّدَقَةُ ینفیانِ الفَقرَ وَ یزیدانِ فِی العُمرِ وَ یدفَعانِ عَن صاحِبِهِما سَبعینَ میتَةَ سوءٍ (ترجمه: عمل نه و صدقه، فقر را می‌بَباهوش، بر قدمت میافزایند و هفتاد مرگ بد(دل‌خراش) را از مالک خویش به دور می‌نمایند.)

اینجانب لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۶۶، ح ۱۷۲۹.

ارتفاع قدمت
فرستاده اکرم(ص) می فرماید: «صدقه و صله رحم شهرها را آباد می‌نماید و بر عمرها میافزاید.»[۳۱]

شفای بیمار
از سایر اثر ها اساسی صدقه و انفاق، شفای بیمار میباشد. در حدیثی از معصومان(ع) آمده میباشد: «بیمارانِ خویش را بوسیله صدقه معالجه نمایید». و در حدیث دیگری میخوانیم که مستحب میباشد بیمار با دست خویش صدقه بدهد.[۳۲]

دورکننده فقر
از امام باقر(ع) نقل گردیده است که میفرماید: «خوبی و صدقه نهفته فقر را بدور می‌نماید...» [۳۳]

اثر ها معنوی صدقه
از نگاه قرآن صدقه در رویکرد آفریدگار، تجارتی پرسود و معامله‌ای پر ارزش میباشد که موجب جلب جایزه‌های وسیع و وصال به پردیس الهی گردیده، بشر را از هول و خوف قیامت ایمن نموده و موجب نجات از عذاب دردناک الهی می شود.[۳۴]

دفع نحوست
نبی(ص) می فرماید: هرگاه شب را به صبح آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن روز را از تو بدور نماید و هرگاه روز را به شب آوردی، صدقه‌ای بده تا نحسی آن شب را از تو بدور نماید.[۳۵]

استدلال عبور از صراط
امام راست گو(ع) میفرماید: در طلب گذر از صراط بودم پس آن را در صدقه دادن یافتم.[۳۶]

مایه تضمین پردیس
امیرالمؤمنین (ع) می فرماید: برای شش دسته فردوس را تضمین میکنم. یکی‌از مردی که صدقه‌ای را کنار بگذارد که بدهد، البته بمیرد؛ پس وی اهل پردیس میباشد. پنج تیم دیگر اینان‌اند: عیادت‌کننده از مریض، جهادگر، حج‌گزار، راهی نماز آدینه و راهی مراسم‌تدفین که بمیرند و به منزل گشوده نگردند.[۳۷]

کتاب شناسی صدقه
چهل حدیث صدقه جاریه نوشته جواد محدثی به لهجه عربی ، فارسی، قم انتشار دارای اسم و رسم ۱۳۷۸ش.
الإنافة فيما جاء في الصدقة و الضيافة نوشته ابن حجر هیتمی (درگذشت: ۹۷۴ق) به لهجه عربی و دارنده پیشگفتار و چهار باب و خاتمه میباشد.
هم‌اینگونه مشاهده کنید کتاب شناسی صدقه ، موسسه پژوهش ها و انتشار معارف اهل البیت علیهم السلام.
صله رحم
صِلِۀ رَحِم رابطه و دیدار با فامیل و امداد به آنان میباشد. صله رحم از آموزه‌های اخلاقی اسلام میباشد که تأکید متعددی بر اعمال آن گردیده تا جایی که قرآن، شکاف‌کنندگان آن را در شمار ضرر‌کاران و لعنت‌شدگان معرفی می‌نماید. در احادیث، صله رحم تحت عنوان شایسته ترین شغل بعداز ایمان، او‌لین سخنگوی قیامت، شایسته ترین خصلت مؤمن و مهمترین دلیل وقت گیر شدن عُمر معرفی گردیده‌است. بنابر حدیث قدسی، صله رحم از عفو وبخشش خداست و هر که آن را رخنه‌ نماید، از بخشش وی محروم خواهد ماند.

صله رحم گاهی واجب و گاهی مستحب میباشد. جدا رحم یعنی شکاف صله رحم و عدم رابطه مایحتاج با خویشاوندان، یکی‌از گناهان کبیره میباشد و حتی درباره خویشان بدخُلق یا این که گناه کار نیز مُجاز وجود ندارد.

در فرهنگ وتمدن ایرانیان، صله رحم رده ویژه‌ای داشته و به مناسبت‌های مختلفی مانند نوروز، ماه رمضان و عیدهای ملی یا این که مذهبی نمود بیشتری داراست.

معنا‌شناسی
صله رحم از دو کلمه «صِلِه» و «رَحِم» تشکیل‌شده میباشد. «صله» به معنای پیوستن دو چیز میباشد[۱] و «رَحِم» در معنای مکان بچه در شکم مامان میباشد.[۲] واژه و کلمه رحم، در «صله رحم» استعاره برای قرابت و خویشاوندی میباشد.[۳]

صله رحم را به معنای رابطه و دیدار با فامیل و یاری به آن ها دانسته‌اند.[۴] بعضا نیز صرفا آن را به معنای احسان و نیکوکاری به بستگان دانسته‌اند.[۵] از صله رحم در مباحثی زیرا کادو، تزویج و شهیدشدن دادن (در دادگاه) و... صحبت به در میان آمده میباشد.[۶]

بعضا از اسم‌ها و صفات پروردگار مانند رحمان و رحیم از حیث واژگانی و معنایی با «رَحِم»، هم‌ریشه‌اند. در یک حدیث قدسی آمده میباشد: «اینجانب خدای رحمان هستم؛ رَحِم را رفتار کردم و اسم آن را از اسم خویش گرفتم؛ پس هر که صله رحم نماید اورا به عفووبخشش خود متصل سازم و کسی که جدا رحم نماید، او‌را از عفووبخشش خود به دور نمایم».[۷]

محدوده خویشان
امام رضا(ع)
ما برای زیاد شدن قدمت، وسیله‌ای جز صله رحم نمی‌شناسیم. صله رحم به‌اندازه‌ای در زیاد شدن قدمت مؤثر میباشد که فردی که از عمرش سه سال ما‌نده میباشد، پروردگار به سبب ساز صله رحم سی سال به عمرش میافزاید که جمعاً سی و سه سال میشود و هر کس از عمرش سی و سه سال کل باقی‌مانده میباشد، آفریدگار به سبب ساز جدا رحم سی سال از عمرش برمی‌داراست و آن را به سه سال کاهش می دهد.[۸]

اصول کافی، ج۲، ص۱۵۲، ح۱۷.

از حیث عرفی، خویشاوندی دو سیرتکامل میباشد:

خویشاوندی نَسَبی که از روش رابطه خون و رحم پیدا میشود، مانند بابا، مامان، فرزندان، اخوی، خواهر، عمو، عمه، خان دایی، خاله، پدربزرگ و مادربزرگ و فرزندان همۀ اشخاصی که آن ها را فامیل نسبی و اَرحام می‌نامند.[۹] صله رحم با این دسته واجب میباشد و در‌صورتی‌که کادو‌ای داده گردد، باز پس گرفتن آن روا وجود ندارد.
خویشاوندی سببی که از روش وصلت به وجود می آید؛ مانند خویشاوندی فی مابین زن و شوهر و قوم دو طرف. درباره اینکه آیا وجوب صله رحم دربرگیرنده این دسته هم میشود یا این که نه،‌ اختلاف حیث وجود داراست.[مستلزم منبع][۱۰]
بین همگی قوم، منزلت والدین در قرآن بسیار پررنگ‌خیس میباشد و خدا بعداز فرمان به پرستش و ایمان به یگانگی خویش، به احسان به پدر و مادر دستور می دهد: وَقَضَیٰ رَ بُّک أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیاهُ وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا یبْلُغَنَّ عِندَک الْکبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ تک تکَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْ هُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا کرِ یمًا (ترجمه:خداوند تو مقرر کرد که جز او‌را نپرستید و به والدین خویش احسان فرمایید. در صورتی یکی‌از آن دو یا این که هر دو در کنار تو به سالخوردگی رسیدند، به آن‌ها (حتی) اُف مگو و پرخاش نکن و با آن‌ها به آمادگی حرف بگو.)[اسراء–۲۳][۱۱]