???? ???? ???????

خلفای راشدین

گستره قلمروی اسلامی
در طول محمد (۶۲۲–۶۳۲)
در طی خلافت راشدین (۶۳۲–۶۶۱)
در حین بنی‌امیه (۶۶۱–۷۵۰)
نوشته ی علمی‌های اساسی: خلافت راشدین و خلفای تشریفات مشهد راشدین
با مرگ محمد، جامعه اسلامی برای گزینش جانشین وی در گیر اختلاف شد.[۱۰۳][۱۰۴] عده ای از مسلمان ها به عنوان مثال گروهی از انصار و مهاجرین در سقیفه بنی ساعده گرد هم آمدند تا خلیفه آینده را انتخاب نمایند. درین در بین انصار از سعد بن عباده حفاظت می‌کردند، ولی مهاجران این را نپذیرفتند و خویش را از نگاه خویشاوندی مجاورت‌خیس به محمد می‌دانستند.[۱۰۵] بین مهاجرین، توده‌ای نیز به رهبری علی بن ابی‌طالب معتقد بودند.[۱۰۶] این تعیین سبب ساز اختلاف در میان طرف داران ابوبکر و دوستداران علی شد. طرف داران علی قائل بودند که علی بوسیله فرد محمد به جانشینی منصوب شده است و بدین ترتیب رده خلافت بایستی از آن او باشد.[۱۰۷][۱۰۸] افزون بر آن، طبری در تاریخ خویش نقل کرده‌میباشد که گروهی از معارضان ابوبکر مثلا زبیر در منزلٔ فاطمه گرد آمدند و قدمت با ارعاب به حریق زدن منزل، آنها را خارج کشاند.[۱۰۹] لئورا وچا ولیری در دانشنامه اسلام این نظر را دارد که ماجرای رویدادهای منزل فاطمه زهرا، هرچند ممکن میباشد با توضیحات مازاد یاروهمدم باشد، البته از جهت وقوع تاریخی قابل انکار وجود ندارد.[۱۱۰] کم کم بنیان خلافت پدیدآمد که در سوا عالم اسلام معادلی نداشت. خلیفه از رده رهبری و حق تعیین زمامداران منتفع بود. انتصاب به خلافت نوعی تفاهم نامه بود که تعهدات متقابلی را فی مابین خلیفه و اتباع او پدیدمی‌آورد.[۱۱۱]

در غایت، اداره حکومت تعالی اسلامی که مشمول چند طایفه در حوزه‌ می شد، به دست افرادی از فی مابین صحابه محمد زمین‌خورد که خلیفه نبی اسلام تیتر گرفتند. درین عصر از زمان اسلامی که سه دهه زمان برد، ۴ بدن از صحابه به جایگاه خلافت رسیدند. این زمان نسبت به زمان‌های بعد از آن، به مجال محمد تشابه بیشتری داشت و خلافت هنوز به صورت ارثی در نیامده بود. ابوبکر او‌لین خلیفه از خلفای راشیدن بود که روزگار حکومت وی با دشواری‌هایی یار بود. بعد از مرگ محمد، کودتا‌هایی در بخش ها ذیل حکومت اسلام صورت گرفت که به پیکار‌های موسوم به مقام انجامید. به دنبال این نزاع‌ها، مسلمان‌ها با ساسانیان در مرزهای کشور ایران به نزاع پرداختند. ضمن تضارب‌ها در مرزهای کشور‌ایران، لشکری دیگر نیز به سوی شام روانه شد که با برد‌هایی یار و همدم بود. ابوبکر سرآخر در سال ۱۳ ه‍.ق درگذشت و قدمت بن خطاب را به جانشینی خویش برگزید. قدمت نیز به فتوحات زمانه ابوبکر، در شرق و غرب خاطر نشان نمود تا جایی که قسمت‌های وسیعی از شام، کشور‌ایران و مصر به سیطره مسلمان ها درآمد. اکثر بومیان کشور‌های فتح گردیده با وجود سیاست‌های پریشان زمامداران قبلی، اسلام را تحت عنوان شرعی نوین پذیرا بودند و همین فرمان باعث شد تا در فتح مملکت‌های متعدد به وسیله مسلمان ها، گسترش دیده‌گیری شکل بگیرد. قدمت نیز در سال ۲۳ ه‍.ق با سوء قصد یک اسیر اهل ایران به اسم ابولولو کشته شد. قدمت در بستر مرگ شورایی را متشکل از علی بن ابی‌طالب، عبدالرحمان بن عوف، عثمان بن عفان، سعد بن ابی‌وقاص، طلحه بن عبیدالله و زبیر بن عوام ایجاد کرد تا خلیفه آجل را معلوم کنند. آخر و عاقبت عثمان تحت عنوان خلیفه آجل معین شد. در زمان خلافت وی که تا سال ۳۵ ه‍.ق ادامه داشت، اختلاف طبقاتی منجر نارضایتی‌های همگانی شد این نارضایتی‌ها در غایت به کودتا و قتل خلیفه انجامید. با کشته شدن عثمان، علی بن ابی‌طالب به خلافت رسید. این زمانه اول پیکار داخلی مسلمان ها صورت گرفت که مبنی بر کودتا زبیر، طلحه و ملازمت و همراهی عایشه شکل گرفت و به نزاع جمل آوازه یافت. معاویه که بر شام حکمرانی داشت نیز حکومت خویش را در خطر روءیت کرد و به همین جهت به عذروبهانه خون‌خواهی عثمان، به نبرد با علی پرداخت و نزاع صفین را صورت بخشید. بعد از نقطه پايان نبرد، فتنه خوارج صورت گرفت که عاقبت به سوء قصد ابن ملجم مرادی یکی خوارج به علی بن ابی‌طالب انجامید که علی بر تاثیر به عبارتی سوء قصد کشته شد. با کشته شدن علی، فرزند بزرگش حسن به خلافت برگزیده شد و حسن نیز با جاری ساختن معاهده صلحی با معاویه، نزاع را به پایان رسانید و در ازای، معاویه به خلافت رسید و این آغازی بر حکمرانی ارثی در اسلام بود.[۱۱۲]

خلفای راشدین

گستره قلمروی اسلامی
در طول محمد (۶۲۲–۶۳۲)
در طی خلافت راشدین (۶۳۲–۶۶۱)
در حین بنی‌امیه (۶۶۱–۷۵۰)
نوشته ی علمی‌های اساسی: خلافت راشدین و خلفای تشریفات مشهد راشدین
با مرگ محمد، جامعه اسلامی برای گزینش جانشین وی در گیر اختلاف شد.[۱۰۳][۱۰۴] عده ای از مسلمان ها به عنوان مثال گروهی از انصار و مهاجرین در سقیفه بنی ساعده گرد هم آمدند تا خلیفه آینده را انتخاب نمایند. درین در بین انصار از سعد بن عباده حفاظت می‌کردند، ولی مهاجران این را نپذیرفتند و خویش را از نگاه خویشاوندی مجاورت‌خیس به محمد می‌دانستند.[۱۰۵] بین مهاجرین، توده‌ای نیز به رهبری علی بن ابی‌طالب معتقد بودند.[۱۰۶] این تعیین سبب ساز اختلاف در میان طرف داران ابوبکر و دوستداران علی شد. طرف داران علی قائل بودند که علی بوسیله فرد محمد به جانشینی منصوب شده است و بدین ترتیب رده خلافت بایستی از آن او باشد.[۱۰۷][۱۰۸] افزون بر آن، طبری در تاریخ خویش نقل کرده‌میباشد که گروهی از معارضان ابوبکر مثلا زبیر در منزلٔ فاطمه گرد آمدند و قدمت با ارعاب به حریق زدن منزل، آنها را خارج کشاند.[۱۰۹] لئورا وچا ولیری در دانشنامه اسلام این نظر را دارد که ماجرای رویدادهای منزل فاطمه زهرا، هرچند ممکن میباشد با توضیحات مازاد یاروهمدم باشد، البته از جهت وقوع تاریخی قابل انکار وجود ندارد.[۱۱۰] کم کم بنیان خلافت پدیدآمد که در سوا عالم اسلام معادلی نداشت. خلیفه از رده رهبری و حق تعیین زمامداران منتفع بود. انتصاب به خلافت نوعی تفاهم نامه بود که تعهدات متقابلی را فی مابین خلیفه و اتباع او پدیدمی‌آورد.[۱۱۱]

در غایت، اداره حکومت تعالی اسلامی که مشمول چند طایفه در حوزه‌ می شد، به دست افرادی از فی مابین صحابه محمد زمین‌خورد که خلیفه نبی اسلام تیتر گرفتند. درین عصر از زمان اسلامی که سه دهه زمان برد، ۴ بدن از صحابه به جایگاه خلافت رسیدند. این زمان نسبت به زمان‌های بعد از آن، به مجال محمد تشابه بیشتری داشت و خلافت هنوز به صورت ارثی در نیامده بود. ابوبکر او‌لین خلیفه از خلفای راشیدن بود که روزگار حکومت وی با دشواری‌هایی یار بود. بعد از مرگ محمد، کودتا‌هایی در بخش ها ذیل حکومت اسلام صورت گرفت که به پیکار‌های موسوم به مقام انجامید. به دنبال این نزاع‌ها، مسلمان‌ها با ساسانیان در مرزهای کشور ایران به نزاع پرداختند. ضمن تضارب‌ها در مرزهای کشور‌ایران، لشکری دیگر نیز به سوی شام روانه شد که با برد‌هایی یار و همدم بود. ابوبکر سرآخر در سال ۱۳ ه‍.ق درگذشت و قدمت بن خطاب را به جانشینی خویش برگزید. قدمت نیز به فتوحات زمانه ابوبکر، در شرق و غرب خاطر نشان نمود تا جایی که قسمت‌های وسیعی از شام، کشور‌ایران و مصر به سیطره مسلمان ها درآمد. اکثر بومیان کشور‌های فتح گردیده با وجود سیاست‌های پریشان زمامداران قبلی، اسلام را تحت عنوان شرعی نوین پذیرا بودند و همین فرمان باعث شد تا در فتح مملکت‌های متعدد به وسیله مسلمان ها، گسترش دیده‌گیری شکل بگیرد. قدمت نیز در سال ۲۳ ه‍.ق با سوء قصد یک اسیر اهل ایران به اسم ابولولو کشته شد. قدمت در بستر مرگ شورایی را متشکل از علی بن ابی‌طالب، عبدالرحمان بن عوف، عثمان بن عفان، سعد بن ابی‌وقاص، طلحه بن عبیدالله و زبیر بن عوام ایجاد کرد تا خلیفه آجل را معلوم کنند. آخر و عاقبت عثمان تحت عنوان خلیفه آجل معین شد. در زمان خلافت وی که تا سال ۳۵ ه‍.ق ادامه داشت، اختلاف طبقاتی منجر نارضایتی‌های همگانی شد این نارضایتی‌ها در غایت به کودتا و قتل خلیفه انجامید. با کشته شدن عثمان، علی بن ابی‌طالب به خلافت رسید. این زمانه اول پیکار داخلی مسلمان ها صورت گرفت که مبنی بر کودتا زبیر، طلحه و ملازمت و همراهی عایشه شکل گرفت و به نزاع جمل آوازه یافت. معاویه که بر شام حکمرانی داشت نیز حکومت خویش را در خطر روءیت کرد و به همین جهت به عذروبهانه خون‌خواهی عثمان، به نبرد با علی پرداخت و نزاع صفین را صورت بخشید. بعد از نقطه پايان نبرد، فتنه خوارج صورت گرفت که عاقبت به سوء قصد ابن ملجم مرادی یکی خوارج به علی بن ابی‌طالب انجامید که علی بر تاثیر به عبارتی سوء قصد کشته شد. با کشته شدن علی، فرزند بزرگش حسن به خلافت برگزیده شد و حسن نیز با جاری ساختن معاهده صلحی با معاویه، نزاع را به پایان رسانید و در ازای، معاویه به خلافت رسید و این آغازی بر حکمرانی ارثی در اسلام بود.[۱۱۲]