???? ???? ???????

انفاق یعنی عفو از چیزی که آدم در چنگ دارااست و میتواند به دیگر افراد بدهد. این چیز می تواند دانش باشد، یا این که جنس و گنج و یا این که حتی انفاق محبت و همدلی و همدردی با دیگرافراد.

به نقل از مشرق، خدا در کنار نماز به انفاق اعتنا میدهد تا بها و مداقه آن تشریفات مشهد را تبیین نماید. ولی پرسش این میباشد که شایسته ترین مصارفی که برای انفاقات مالی میباشد، کدام میباشد؟ شایسته ترین‌های مالی خودمان را در کجاها و برای چه عده ای صرف کنیم؟ تالیف کننده با مراجعه به آموزه‌های قرآنی بدین سوال جواب داده میباشد.
***
چیستی انفاق
انفاق از ریشه نفق در لغت به معنای اخراج متاع از ملک (مجمع‌البیان، ج 2-1، ص121) و در فرهنگ و تمدن و اصطلاح قرآنی، اعطای چیزی از متاع و غیر فرآورده و از واجب و غیرواجب میباشد. (مفردات لفظ ها قرآن کریم و مهربان، راغب اصفهانی، زیر واژه و کلمه نفق) در قرآن این معنا افزون بر کلمه و واژه «انفاق»، با کلمه‌های دیگری چو «اعطی»، «ایتاء حق»، «ایتاء محصول» و «صدقات» آورده شده میباشد.

می بایست دقت داشت این کلمه اصولا به معنای شکاف‌هایی میباشد که جانورانی زیرا موش صحرایی حفر می‌نمایند و با تولید تونل‌های متعدد شیوه های فرارو گریز و نیز جنبش خویش را در جاهای مختلف مهیا می آورند و خویش را محصور به رفت و آمد از یک مسیر یا این که رویه نمیکنند. اینگونه روشی به آنها قابلیت و امکان میدهد تا هر سیرتکامل که بخواهند در تکان و آمد و شد باشند و از دست معاندان بگریزند بی‌آنکه در دام آنان بیفتند. از همین رو به صورت مجازی در پوسته واژه و کلمه نفاق به معنی خدعه و دسیسه و توطئه و ریا به شغل رفته میباشد؛ چون این طرز، زمان تکان در جهات متعدد و همینطور فراروگریز را برای این تیم از اشخاص مهیا می‌نماید.

پس کلمه و واژه نفق و مشتقات آن در معانی مثبت و منفی به عمل می‌رود؛ چون هر که انفاق به معنای عطا و رحمت دارااست، با دادن نفقه راهی را خیر صرفا برای دیگری برای عبور از نقص‌ آماده میاورد، بلکه راهی برای خویش نیز گشوده می‌نماید تا در حین مطلوب از آن منفعت‌مند خواهد شد. در واقعیت فرد با انفاق مالی و غیرمالی، راه و روش‌هایی را برای عبور خویش از چالش و اشتباهات آتی بوجود می آورد تا به آسانی از هر راهی از ایراد برهد و در دام نیفتد.

در نشانه‌ها قرآن نفاق به معنای منفی و انفاق به معنای مثبت آیتم به کار گیری قرار گرفته میباشد. درین کتاب آسمانی از منافقی کلام به فی مابین آمده که با خدعه و نیرنگ، خویش را مسلمان علامت میدهد تا از تجهیزات جامعه به ویژه امنیت و وقار و آسایش آن سود گیرد و در مورد ها نیاز در سرویس معاند بیرونی و کافران باشد؛ از این روست که‌این گروه تحت عنوان معاند دشوار‌خیس از کافران در موضع پست‌خیس در جهنم قرار می گیرند. (نساء، آیه 145)

مداقه و قیمت انفاق
انفاق به معنای اخراج چیزی و رحمت به دیگری، می تواند مالی و غیرمالی باشد. این عفو و بخشش قادر است در جهت صحیح و غلط نیز قرار گیرد؛ چون افرادی میباشند که محصول و گنج یا این که دانش و علم خود را برای پیشبرد شغل های زشت و نابهنجار و یا این که قتل و هلاکت عموم و طبیعت هزینه می‌نمایند و با دست و دلبازی برای هلاکت آدم و ابداع سلاح‌های مرگبار، از خویش و متاع و جان خود مایه می گذارند؛ به این ترتیب، نمی‌اقتدار هرگونه انفاقی را مثبت تحلیل کرد؛ بلکه صرفا انفاقی مثبت و تولید کننده میباشد که برای پیشبرد هدف ها انسانی - الهی باشد و موجب کمالی در آدم و طبیعت گردد. امیرالمومنین(ع) میفرماید: بی‌شک انفاق متاع در طاعت آفریدگار وسیع ترین نعمت و هزینه کردنش در معاصی وسیع ترین مصیبت میباشد. (غررالحکم: 376، حدیث 8463)

پس آن انفاقی، مثبت و متبوع قرآن میباشد که در راستای کمالات الهی باشد. قرآن به‌این سیرتکامل انفاقات چه مالی و چه غیرمالی، قیمت و اهمیتی قائل گردیده و آن را در کنار نماز و عبادت خالص قرار داده و موجب رستگاری آدم دانسته میباشد. (بقره، ‌آیه 3).

اثر ها انفاق
برای اینکه التفات و قیمت انفاق به معنای اخراج فرآورده از ملک خویش و عفو را بدانیم بایستی به اثراتی اشاره کنیم که خدا در قرآن برای انفاق مثبت و خالق ذکر نموده است.

از مهم ترین اثراتی که قرآن برای انفاق در کارها نه و نیک ذکر کرده می‌اقتدار به دستیابی امنیت اجتماعی با انفاق در راستای تقویت بنیه نظامی و دفاعی (انفال، آیه 60؛ بقره، آیه 195)، رفع خطاها اقتصادی عموم و جامعه (روشنایی، آیه 22)، ادب درونی و دیوانه (بقره، آیه‌ها 267 و 268؛ آل عمران، آیه‌ها 134 و 136؛ مائده آیه 12؛ انفاق، آیه‌ها 3 و 4)، دست‌یابی به جایگاه صالحان (منافقون، آیه 10)، منزلت محسنان و نیکوکاران (آل‌عمران، آیه 134)، منفعت‌مندی از امدادهای خاص الهی (بقره، آیه 270)، برخورداری از بهره (بقره، آیه 272؛ محمد، آیه 38؛ تغابن، آیه 16)، سود‌مندی از برکت الهی (بقره، آیه ها 245 و 261 و 265)، تزکیه و خودسازی (لیل، نشانه‌ها 18 و 20)، بیزنس زوال‌ناپذیر باایمان (فاطر، آیه 29)، منفعت‌مندی از شکر الهی در پوسته انباشته شدن نام‌و‌نشان وجودی (فاطر، نشانه‌ها 29 و 30؛ تغابن، آیه 17)، دست‌یابی به تقوای الهی (بقره، آیه 177؛ لیل، آیه ها 17 و 18)، تکامل و پرورش معنوی و هویتی (بقره، آیه‌ها 261 و 265)، ره بار مهاجرت آخرت (بقره، آیه 254؛ ابراهیم، آیه 31؛ منافقون، آیه 10)، جبران ما انفاقی از سوی آفریدگار (سبا، آیه 39)، جلب دعای خاص فرستاده (توبه، آیه 99)، عفووبخشش الهی (توبه، آیه 99)، فلاح و رستگاری (بقره، آیه‌ها 3 و 5؛ تغابن، آیه 16)، صداقت (بقره، آیه 177)، فرجام نیک (رعد، آیه 22)، محبت خداوند (بقره، آیه 195؛ آل عمران، آیه 134)، جایگاه ابرار (آل‌عمران، آیه 92)، منزلت مخبتین (حج، آیه ها 34 و 35)، هدایت (بقره، آیه 3 و 5) و مانند آن ها اشاره نمود.

در احادیث نیز به اثر ها انفاق در معاش مادی و اخروی و نیزمادی و معنوی آدم اشاره شد‌ه‌است. تحت عنوان مثال فرستاده معبود(ص) فرموده میباشد: ارض القیامه نار ما نبود ظلل المومن؛ فان صدقته تظله؛ زمین قیامت یکپارچه حریق میباشد، مگر سایبان بازهد، چون صدقه زاهد اورا در سایه خویش می‌پوشاند. (کافی؛ ج 4، ص 3، باب ادب الصدقه، حدیث 6؛ اجر الاعمال: ص 140؛ بحار الانوار، ج 7، ص 291، باب 15، حدیث 2)

حضرت امام راستگو(ع) درباره نقش پرورش و نمو انفاق با آنکه ظواهر انفاق به عبارتی اخراج متاع میباشد، فرموده میباشد: انفق و ایقن بالخلف؛ از متاع خویش را در شیوه خداوند هزینه کن و اعتقاد داشته باش که آنچه را هزینه کرده‌ای جایگزین داراست. (جامع‌الاخبار، ص 178، الفصل الحادی و الاربعون؛ بحار الانوار، ج 93، ص 130، باب 14، حدیث 57).

رخنه‌ انفاق و بخل در این باره نیز اثر ها بدی دارااست که مثلا آن پیامدی میباشد که امام راست گو(ع) در روایتی میفرماید: لعنت شده لعنت شده اینجانب وهب‌الله له مالا فلم یتصدق منه بشیء؛ از عفو پروردگار به دور میباشد هر که آفریدگار مالی به وی بخشیده و وی چیزی از آن را صدقه نداده میباشد. (وسائل الشیعه، ج 16، ص 280، باب 41، حدیث 21555).

بشر می بایست مالش را در کارها نه و نیک صرف نماید تا از تبعات بد عدم انفاق در حمایت ماند. به عنوان مثال اثرها بد شکاف انفاق می‌قدرت به‌این نکته اشاره نمود که نبی پروردگار(ص) فرموده میباشد: اینجانب ممانعت ماله اینجانب الاخیار اختیارا صرف الله ماله الی الاشرار اضطرارا؛ هر کس از هزینه کردن مالش به سپردن خویش برای خوبان امتناع نماید، پروردگار مالش را به مجبور مصرف بدان خواهد کرد.(هدایه العلم: ص 70).

انفاق یعنی عفو از چیزی که آدم در چنگ دارااست و میتواند به دیگر افراد بدهد. این چیز می تواند دانش باشد، یا این که جنس و گنج و یا این که حتی انفاق محبت و همدلی و همدردی با دیگرافراد.

به نقل از مشرق، خدا در کنار نماز به انفاق اعتنا میدهد تا بها و مداقه آن تشریفات مشهد را تبیین نماید. ولی پرسش این میباشد که شایسته ترین مصارفی که برای انفاقات مالی میباشد، کدام میباشد؟ شایسته ترین‌های مالی خودمان را در کجاها و برای چه عده ای صرف کنیم؟ تالیف کننده با مراجعه به آموزه‌های قرآنی بدین سوال جواب داده میباشد.
***
چیستی انفاق
انفاق از ریشه نفق در لغت به معنای اخراج متاع از ملک (مجمع‌البیان، ج 2-1، ص121) و در فرهنگ و تمدن و اصطلاح قرآنی، اعطای چیزی از متاع و غیر فرآورده و از واجب و غیرواجب میباشد. (مفردات لفظ ها قرآن کریم و مهربان، راغب اصفهانی، زیر واژه و کلمه نفق) در قرآن این معنا افزون بر کلمه و واژه «انفاق»، با کلمه‌های دیگری چو «اعطی»، «ایتاء حق»، «ایتاء محصول» و «صدقات» آورده شده میباشد.

می بایست دقت داشت این کلمه اصولا به معنای شکاف‌هایی میباشد که جانورانی زیرا موش صحرایی حفر می‌نمایند و با تولید تونل‌های متعدد شیوه های فرارو گریز و نیز جنبش خویش را در جاهای مختلف مهیا می آورند و خویش را محصور به رفت و آمد از یک مسیر یا این که رویه نمیکنند. اینگونه روشی به آنها قابلیت و امکان میدهد تا هر سیرتکامل که بخواهند در تکان و آمد و شد باشند و از دست معاندان بگریزند بی‌آنکه در دام آنان بیفتند. از همین رو به صورت مجازی در پوسته واژه و کلمه نفاق به معنی خدعه و دسیسه و توطئه و ریا به شغل رفته میباشد؛ چون این طرز، زمان تکان در جهات متعدد و همینطور فراروگریز را برای این تیم از اشخاص مهیا می‌نماید.

پس کلمه و واژه نفق و مشتقات آن در معانی مثبت و منفی به عمل می‌رود؛ چون هر که انفاق به معنای عطا و رحمت دارااست، با دادن نفقه راهی را خیر صرفا برای دیگری برای عبور از نقص‌ آماده میاورد، بلکه راهی برای خویش نیز گشوده می‌نماید تا در حین مطلوب از آن منفعت‌مند خواهد شد. در واقعیت فرد با انفاق مالی و غیرمالی، راه و روش‌هایی را برای عبور خویش از چالش و اشتباهات آتی بوجود می آورد تا به آسانی از هر راهی از ایراد برهد و در دام نیفتد.

در نشانه‌ها قرآن نفاق به معنای منفی و انفاق به معنای مثبت آیتم به کار گیری قرار گرفته میباشد. درین کتاب آسمانی از منافقی کلام به فی مابین آمده که با خدعه و نیرنگ، خویش را مسلمان علامت میدهد تا از تجهیزات جامعه به ویژه امنیت و وقار و آسایش آن سود گیرد و در مورد ها نیاز در سرویس معاند بیرونی و کافران باشد؛ از این روست که‌این گروه تحت عنوان معاند دشوار‌خیس از کافران در موضع پست‌خیس در جهنم قرار می گیرند. (نساء، آیه 145)

مداقه و قیمت انفاق
انفاق به معنای اخراج چیزی و رحمت به دیگری، می تواند مالی و غیرمالی باشد. این عفو و بخشش قادر است در جهت صحیح و غلط نیز قرار گیرد؛ چون افرادی میباشند که محصول و گنج یا این که دانش و علم خود را برای پیشبرد شغل های زشت و نابهنجار و یا این که قتل و هلاکت عموم و طبیعت هزینه می‌نمایند و با دست و دلبازی برای هلاکت آدم و ابداع سلاح‌های مرگبار، از خویش و متاع و جان خود مایه می گذارند؛ به این ترتیب، نمی‌اقتدار هرگونه انفاقی را مثبت تحلیل کرد؛ بلکه صرفا انفاقی مثبت و تولید کننده میباشد که برای پیشبرد هدف ها انسانی - الهی باشد و موجب کمالی در آدم و طبیعت گردد. امیرالمومنین(ع) میفرماید: بی‌شک انفاق متاع در طاعت آفریدگار وسیع ترین نعمت و هزینه کردنش در معاصی وسیع ترین مصیبت میباشد. (غررالحکم: 376، حدیث 8463)

پس آن انفاقی، مثبت و متبوع قرآن میباشد که در راستای کمالات الهی باشد. قرآن به‌این سیرتکامل انفاقات چه مالی و چه غیرمالی، قیمت و اهمیتی قائل گردیده و آن را در کنار نماز و عبادت خالص قرار داده و موجب رستگاری آدم دانسته میباشد. (بقره، ‌آیه 3).

اثر ها انفاق
برای اینکه التفات و قیمت انفاق به معنای اخراج فرآورده از ملک خویش و عفو را بدانیم بایستی به اثراتی اشاره کنیم که خدا در قرآن برای انفاق مثبت و خالق ذکر نموده است.

از مهم ترین اثراتی که قرآن برای انفاق در کارها نه و نیک ذکر کرده می‌اقتدار به دستیابی امنیت اجتماعی با انفاق در راستای تقویت بنیه نظامی و دفاعی (انفال، آیه 60؛ بقره، آیه 195)، رفع خطاها اقتصادی عموم و جامعه (روشنایی، آیه 22)، ادب درونی و دیوانه (بقره، آیه‌ها 267 و 268؛ آل عمران، آیه‌ها 134 و 136؛ مائده آیه 12؛ انفاق، آیه‌ها 3 و 4)، دست‌یابی به جایگاه صالحان (منافقون، آیه 10)، منزلت محسنان و نیکوکاران (آل‌عمران، آیه 134)، منفعت‌مندی از امدادهای خاص الهی (بقره، آیه 270)، برخورداری از بهره (بقره، آیه 272؛ محمد، آیه 38؛ تغابن، آیه 16)، سود‌مندی از برکت الهی (بقره، آیه ها 245 و 261 و 265)، تزکیه و خودسازی (لیل، نشانه‌ها 18 و 20)، بیزنس زوال‌ناپذیر باایمان (فاطر، آیه 29)، منفعت‌مندی از شکر الهی در پوسته انباشته شدن نام‌و‌نشان وجودی (فاطر، نشانه‌ها 29 و 30؛ تغابن، آیه 17)، دست‌یابی به تقوای الهی (بقره، آیه 177؛ لیل، آیه ها 17 و 18)، تکامل و پرورش معنوی و هویتی (بقره، آیه‌ها 261 و 265)، ره بار مهاجرت آخرت (بقره، آیه 254؛ ابراهیم، آیه 31؛ منافقون، آیه 10)، جبران ما انفاقی از سوی آفریدگار (سبا، آیه 39)، جلب دعای خاص فرستاده (توبه، آیه 99)، عفووبخشش الهی (توبه، آیه 99)، فلاح و رستگاری (بقره، آیه‌ها 3 و 5؛ تغابن، آیه 16)، صداقت (بقره، آیه 177)، فرجام نیک (رعد، آیه 22)، محبت خداوند (بقره، آیه 195؛ آل عمران، آیه 134)، جایگاه ابرار (آل‌عمران، آیه 92)، منزلت مخبتین (حج، آیه ها 34 و 35)، هدایت (بقره، آیه 3 و 5) و مانند آن ها اشاره نمود.

در احادیث نیز به اثر ها انفاق در معاش مادی و اخروی و نیزمادی و معنوی آدم اشاره شد‌ه‌است. تحت عنوان مثال فرستاده معبود(ص) فرموده میباشد: ارض القیامه نار ما نبود ظلل المومن؛ فان صدقته تظله؛ زمین قیامت یکپارچه حریق میباشد، مگر سایبان بازهد، چون صدقه زاهد اورا در سایه خویش می‌پوشاند. (کافی؛ ج 4، ص 3، باب ادب الصدقه، حدیث 6؛ اجر الاعمال: ص 140؛ بحار الانوار، ج 7، ص 291، باب 15، حدیث 2)

حضرت امام راستگو(ع) درباره نقش پرورش و نمو انفاق با آنکه ظواهر انفاق به عبارتی اخراج متاع میباشد، فرموده میباشد: انفق و ایقن بالخلف؛ از متاع خویش را در شیوه خداوند هزینه کن و اعتقاد داشته باش که آنچه را هزینه کرده‌ای جایگزین داراست. (جامع‌الاخبار، ص 178، الفصل الحادی و الاربعون؛ بحار الانوار، ج 93، ص 130، باب 14، حدیث 57).

رخنه‌ انفاق و بخل در این باره نیز اثر ها بدی دارااست که مثلا آن پیامدی میباشد که امام راست گو(ع) در روایتی میفرماید: لعنت شده لعنت شده اینجانب وهب‌الله له مالا فلم یتصدق منه بشیء؛ از عفو پروردگار به دور میباشد هر که آفریدگار مالی به وی بخشیده و وی چیزی از آن را صدقه نداده میباشد. (وسائل الشیعه، ج 16، ص 280، باب 41، حدیث 21555).

بشر می بایست مالش را در کارها نه و نیک صرف نماید تا از تبعات بد عدم انفاق در حمایت ماند. به عنوان مثال اثرها بد شکاف انفاق می‌قدرت به‌این نکته اشاره نمود که نبی پروردگار(ص) فرموده میباشد: اینجانب ممانعت ماله اینجانب الاخیار اختیارا صرف الله ماله الی الاشرار اضطرارا؛ هر کس از هزینه کردن مالش به سپردن خویش برای خوبان امتناع نماید، پروردگار مالش را به مجبور مصرف بدان خواهد کرد.(هدایه العلم: ص 70).