جَگرایش بن دَرّاج، (زنده تا سال ۱۸۳ قمری) راوی، محدّث و فقید شیعه در قرن دوم هجری و از اصحاب اجماع که حدود ۳۰۰ حدیث از امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان نموده است. جمیل بن دراج از حدود ۵۰ راوی مثلا زراره بن اعین و محمد بن مسلم حدیث نقل کرده و بیشتراز ۴۰ بدن به عنوان مثال بعضی از اصحاب اجماع مانند بزنطی از وی ماجرا کردهاند. احادیث جمیل بیشتر درباره عقاید، کردار، آداب و فقه میباشد. رجالیان شیعه اورا تشریفات مشهد توثیق کردهاند.
اسم جمیل در شمار اصحاب امام رضا(ع) نیز آمده میباشد. وی بعداز شهید شدن امام کاظم(ع)، برای مقطع کوتاهی به واقفیه پیوست، آنگاه از آنها غیروابسته شد و امامت امام رضا(ع) را به عهده گرفت.
نسب و وفات
از تاریخ به دنیاآمدن جمیل بن دراج اطلاعی در مشت وجود ندارد. لقب وی، ابوعلی یا این که ابومحمد بود.[۱] فامیل وی مقیم کوفه بودند و با قوم نَخَع لینک ولاء (تعلق حمایتی) داشتند، به همین سبب ساز اورا نَخَعی[۲] یا این که مَوْلیالنَّخَع[۳] نیز خواندهاند.
پدرش، ابوالصَبیح درّاج،[۴] بقالی میکرد[۵] و اخوی خردترش، نوح بن درّاج، از راویان ثقه و حکم دهنده آن دیار و در برههای حکم کننده نصیب شرقی بغداد بود.[۶] جمیل در اواخر قدمت نابینا شد و در زمانه امام رضا(ع) درگذشت.[۷]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
وثاقت
جمیلبن درّاج آیتم توثیق رجالیان میباشد[۸] و اورا با عناوینی زیرا ثقه، روضه خوان و وجهالطائفه ستودهاند.[۹] کَشّی جمیل بن دراج را در زمره ۱۸ بدن فقیهی بیان نموده است که اصحاب امامیه بر درستی احادیث آنان اجماع دارا هستند.[۱۰] اورا موثقترین و عالمترین شخص از اصحاب اجماع فی مابین راویان مشترک از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع) دانستهاند.[۱۱]
احادیث
اسم جمیل در ۵۷۰ ماجرا، در کتاب ها اربعه، به طور جمیلبن درّاج[۱۲] و دهها توشه با اسم جمیل[۱۳] در سندها حافظه شدهاست. زیرا اسم جمیل، دربین جمیل بن درّاج و جمیل بن پارسا، از اصحاب امام راست گو(ع)، مشترک میباشد، او مطابق طبقه و اسم قبلی و آنگاه در سلسله مدرک، شناسایی می شود.[۱۴]
خصوصیتهای احادیث جمیل
احادیث جمیل بن درّاج در کتاب ها حدیثی، بیشتر درباره عقاید، خوی، آداب، و ابواب گوناگون فقه میباشد. وی مجاورت ۳۰۰ حدیث را مستقیماً از امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان کرده که احادیث وی از امام درست گو(ع) بیشتر میباشد.[۱۵] همینطور از بیشتراز ۵۰ راوی، حدیث نقل کرده که غالباً از اصحاب امام درستگو(ع) بودهاند.[۱۶] بیشترین احادیث با واسطه وی، به ترتیب فراوانی، ابتدا از زرارة بن اعین (با ۹۲ ماجرا) [۱۷] و آنگاه از محمد بن مسلم (با ۵۵ قصه) [۱۸] میباشد.
جمیل بن دراج از حاملان روایات خاص امامان محسوب می شد. امام راست گو (ع) اورا از نقل این روایات خاص ـ که همگی شیعه ها از آن آگاه نبودند و یا این که جزو اسرار شیعه به اکانت میآمدند ـ برحذر میداشت.[۱۹]
راویان از جمیل
بیش تر از ۴۰ بدن از جمیل داستان کردهاند[۲۰] راویان ذیل به ترتیب بیشترین ماجرا را از وی نقل کردهاند؛
محمد بن اَبی عُمَیرِ اَزْدی
علی بن حدید بن حکیم
احمد بن محمد بن اَبی نَصْر بَزَنْطی
فضالة بن ایوب
صفوان بن یحیی[۲۱]
صحابی امام رضا
جمیل از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد.[۲۲] وی بعد از شهید شدن امام کاظم (ع)، تا مدتی در امامت امام رضا(ع) تردید داشت، از اینرو جزء واقفیه به شمار میآمد.[۲۳] جمیل بعداز مراعات شواهد دالّ بر امامت امام رضا(ع)[۲۴]، به یاروهمدم عده ای از اصحاب امام کاظم(ع)، همانند احمد بن محمد بَزَنْطی و یونس بن یعقوب، از این حیث بازگشت و به امام رضا(ع) پیوست.[۲۵]
تألیفات
از جمیل سه تألیف گزارش گردیده است: یک کدام از به طور جداگانه، دیگری مشترک با مُرازم بن حکیم اَزْدی مدائنی و سومین مشترک با محمد بن حُمران.[۲۶]
از تألیف غیروابسته وی گاهی با تفسیر اصل -که حاکی از اعتبار آن در تیم روایات شیعه میباشد- و گاهی با اسم کتاب خاطر گردیدهاست.[۲۷] این اختلاف تفسیر نباید موجب تصور دو تا بودن آنان گردد.
دو کتاب دیگر وی نیز راویان بسیار داراهستند. نجاشی، کتاب مشترکالتألیف جمیل بن درّاج و مرازم بن حکیم را، با یکسری واسطه از علی بن حدید، نقل نموده است.[۲۸]
جَگرایش بن دَرّاج، (زنده تا سال ۱۸۳ قمری) راوی، محدّث و فقید شیعه در قرن دوم هجری و از اصحاب اجماع که حدود ۳۰۰ حدیث از امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان نموده است. جمیل بن دراج از حدود ۵۰ راوی مثلا زراره بن اعین و محمد بن مسلم حدیث نقل کرده و بیشتراز ۴۰ بدن به عنوان مثال بعضی از اصحاب اجماع مانند بزنطی از وی ماجرا کردهاند. احادیث جمیل بیشتر درباره عقاید، کردار، آداب و فقه میباشد. رجالیان شیعه اورا تشریفات مشهد توثیق کردهاند.
اسم جمیل در شمار اصحاب امام رضا(ع) نیز آمده میباشد. وی بعداز شهید شدن امام کاظم(ع)، برای مقطع کوتاهی به واقفیه پیوست، آنگاه از آنها غیروابسته شد و امامت امام رضا(ع) را به عهده گرفت.
نسب و وفات
از تاریخ به دنیاآمدن جمیل بن دراج اطلاعی در مشت وجود ندارد. لقب وی، ابوعلی یا این که ابومحمد بود.[۱] فامیل وی مقیم کوفه بودند و با قوم نَخَع لینک ولاء (تعلق حمایتی) داشتند، به همین سبب ساز اورا نَخَعی[۲] یا این که مَوْلیالنَّخَع[۳] نیز خواندهاند.
پدرش، ابوالصَبیح درّاج،[۴] بقالی میکرد[۵] و اخوی خردترش، نوح بن درّاج، از راویان ثقه و حکم دهنده آن دیار و در برههای حکم کننده نصیب شرقی بغداد بود.[۶] جمیل در اواخر قدمت نابینا شد و در زمانه امام رضا(ع) درگذشت.[۷]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درستگو(ع)
۱ جَگرایش بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
وثاقت
جمیلبن درّاج آیتم توثیق رجالیان میباشد[۸] و اورا با عناوینی زیرا ثقه، روضه خوان و وجهالطائفه ستودهاند.[۹] کَشّی جمیل بن دراج را در زمره ۱۸ بدن فقیهی بیان نموده است که اصحاب امامیه بر درستی احادیث آنان اجماع دارا هستند.[۱۰] اورا موثقترین و عالمترین شخص از اصحاب اجماع فی مابین راویان مشترک از امام درستگو(ع) و امام کاظم(ع) دانستهاند.[۱۱]
احادیث
اسم جمیل در ۵۷۰ ماجرا، در کتاب ها اربعه، به طور جمیلبن درّاج[۱۲] و دهها توشه با اسم جمیل[۱۳] در سندها حافظه شدهاست. زیرا اسم جمیل، دربین جمیل بن درّاج و جمیل بن پارسا، از اصحاب امام راست گو(ع)، مشترک میباشد، او مطابق طبقه و اسم قبلی و آنگاه در سلسله مدرک، شناسایی می شود.[۱۴]
خصوصیتهای احادیث جمیل
احادیث جمیل بن درّاج در کتاب ها حدیثی، بیشتر درباره عقاید، خوی، آداب، و ابواب گوناگون فقه میباشد. وی مجاورت ۳۰۰ حدیث را مستقیماً از امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع) داستان کرده که احادیث وی از امام درست گو(ع) بیشتر میباشد.[۱۵] همینطور از بیشتراز ۵۰ راوی، حدیث نقل کرده که غالباً از اصحاب امام درستگو(ع) بودهاند.[۱۶] بیشترین احادیث با واسطه وی، به ترتیب فراوانی، ابتدا از زرارة بن اعین (با ۹۲ ماجرا) [۱۷] و آنگاه از محمد بن مسلم (با ۵۵ قصه) [۱۸] میباشد.
جمیل بن دراج از حاملان روایات خاص امامان محسوب می شد. امام راست گو (ع) اورا از نقل این روایات خاص ـ که همگی شیعه ها از آن آگاه نبودند و یا این که جزو اسرار شیعه به اکانت میآمدند ـ برحذر میداشت.[۱۹]
راویان از جمیل
بیش تر از ۴۰ بدن از جمیل داستان کردهاند[۲۰] راویان ذیل به ترتیب بیشترین ماجرا را از وی نقل کردهاند؛
محمد بن اَبی عُمَیرِ اَزْدی
علی بن حدید بن حکیم
احمد بن محمد بن اَبی نَصْر بَزَنْطی
فضالة بن ایوب
صفوان بن یحیی[۲۱]
صحابی امام رضا
جمیل از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد.[۲۲] وی بعد از شهید شدن امام کاظم (ع)، تا مدتی در امامت امام رضا(ع) تردید داشت، از اینرو جزء واقفیه به شمار میآمد.[۲۳] جمیل بعداز مراعات شواهد دالّ بر امامت امام رضا(ع)[۲۴]، به یاروهمدم عده ای از اصحاب امام کاظم(ع)، همانند احمد بن محمد بَزَنْطی و یونس بن یعقوب، از این حیث بازگشت و به امام رضا(ع) پیوست.[۲۵]
تألیفات
از جمیل سه تألیف گزارش گردیده است: یک کدام از به طور جداگانه، دیگری مشترک با مُرازم بن حکیم اَزْدی مدائنی و سومین مشترک با محمد بن حُمران.[۲۶]
از تألیف غیروابسته وی گاهی با تفسیر اصل -که حاکی از اعتبار آن در تیم روایات شیعه میباشد- و گاهی با اسم کتاب خاطر گردیدهاست.[۲۷] این اختلاف تفسیر نباید موجب تصور دو تا بودن آنان گردد.
دو کتاب دیگر وی نیز راویان بسیار داراهستند. نجاشی، کتاب مشترکالتألیف جمیل بن درّاج و مرازم بن حکیم را، با یکسری واسطه از علی بن حدید، نقل نموده است.[۲۸]
تشریفات عقد و نامزدی در مشهد؛ از انتخاب مکان تا طراحی و پذیرایی