???? ???? ???????

فرق ايمان و اسلام چیست؟

واژه و کلمه اسلام ، در قرآن و احاديث ، دو سیرتکامل كاربرد داراست تشریفات مشهد : گاه در اسلام حقيقى به كار رفته میباشد ، مانند :

«إِنِّى أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ .[۱]

بگو: اینجانب مأمورم كه نخستين كسى باشم كه اسلام آورده میباشد» .

امام على عليه السلام نيز در تعريف اسلام فرموده میباشد :

الإِدرودُ هُوَ التَّسليمُ ، وَ التَّسليمُ هُوَ اليَقينُ ، وَ اليَقينُ هُوَ التَّصديقُ ، وَ التَّصديقُ هُوَ الإِقرارُ وَ الإِقرارُ هُوَ الأَداءُ وَ الأَداءُ هُوَ العَمَلُ .[۲]

اسلام ، تسليم شدن میباشد و تسليم بودن ، يقين داشتن میباشد و يقين ، تصديق كردن میباشد و تصديق كردن ، اقرار نمودن میباشد و اقرار ، جاری ساختن دادن میباشد و اجرا دادن ، به عبارتی فعالیت میباشد .

اين حرف ، بدان معناست كه شدّت رابطه لفظ ها هفتگانه اى كه ذكر شد ، تا حدّى میباشد كه مى اقتدار هر يك را به ديگرى تفسير و تبيين كرد .

اسلام به اين معنی ، تفاوتى با ايمان ندارد ؛ امّا اسلام ، كاربرد ديگرى نيز در قرآن و حديث داراست و آن ، عبارت میباشد از اسلام ظاهرى ، مانند اين آيه :

«قَالَتِ الْأَعْرَابُ ءَامَنَّا قُل لَّمْ تُؤْمِنُواْ وَ لَكِن قُولُواْ أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْاءِيمَانُ فِى قُلُاینترنتِكُمْ وَ إِن تُطِيعُواْ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَا يَلِتْكُم مِّنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ .[۳]

باديه نشينان گفتند: «ايمان آورديم» . بگو: ايمان نياورده ايد؛ ليكن بگوييد: «اسلام آورديم» و هنوز در دل هاى شما ايمان درون نشده میباشد. و در شرایطی‌که خداوند و پيامبرِ اورا دستور بريد ، از [ بهاِ ] كرده هايتان چيزى كم نمى كند. همانا آفریدگار آمرزنده کریم و مهربان میباشد» .

اسلام ، در اين آيه ، با ايمان ، گوناگون میباشد و عبارت میباشد از اقرار ظاهرىِ سوای اعتقاد قلبى و ايمان ، عبارت میباشد از اطمینان قلبىِ یار و همدم با تمامی اثاثیه آن .

احاديثى كه اين آيه را تفسير كرده اند و يا با الهام از آن ، تفاوت ميان اسلام و ايمان را بيان كرده اند ، به هفت مجموعه مى اقتدار تقسيم كرد :

تیم ویّل . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند ايمان ، شريك اسلام میباشد ؛ ولى اسلام، شريك ايمان نيست و نتيجه مى گيرند كه هر مؤمنى مسلمان نيز می باشد ؛ ولى هر مسلمانى مؤمن نيست .[۴]

گروه دوم . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند بر اين كه ايمان ، عبارت میباشد از اعتقاد قلبى اى كه ایفا با تقوا ، آن را تصديق كنند و اسلام ، عبارت میباشد از آنچه بر لهجه جارى مى گردد و زمينه را براى اجراى احكام ظاهرىِ اسلام ، مانند صحّت تزویج ، مهیا مى سازد .[۵]

گروه سوم . احاديثى كه مى گويند : ايمان ، عبارت میباشد از اقرار و کار ، و اسلام عبارت میباشد از اقرار فارغ از شغل .[۶]

تیم چهارم . احاديثى كه مى گويند: اسلام ، عبارت میباشد از اقرار و جاری ساختن دادن ضروريات دين ، مانند نماز و روزه و حج ؛ ولى در ايمان ، علاوه بر آن ، ترك معاصى و بخصوص گناهان كبيره نيز مایحتاج میباشد .[۷]

مجموعه پنجم . احاديثى كه ايمان را اقرار و فعالیت و نيّت مى دانند و اسلام را اقرار و فعالیت سوای نيّت .[۸]

هدف از کارِ فارغ از نيت ، به عبارتی فعالیت كردن به ظاهر اسلام فارغ از اعتقاد قلبى میباشد ؛ زيرا نيّت ، از یقین قلبى ناشى مى خواهد شد .

تیم ششم . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند اسلام ، آشكار میباشد و ايمان ، در قلب .[۹]

تیم هفتم . احاديثى كه تفاوت اسلام و ايمان را در اثرها آن ـ يعنى اجراى احكام و قوانين در دنيا ، و محرک در آخرت ـ ذكر كرده اند .[۱۰]

با تأمّل در اين احاديث ، پر‌نور مى گردد كه اختلاف اين احاديث ، ظاهرى میباشد و در واقع ، تمامی آن‌ها اشاره به يك واقعيت دارا هستند .

جواب يك سؤال

ممكن میباشد در اين جا اين شبهه مطرح خواهد شد كه : كلمه ايمان نيز در قرآن و حديث - همانگونه كه پيش از اين اشاره شد ـ مانند كلمه اسلام ، در اقرار زبانى استفاده مى گردد . پس تفاوتى در تعريف ايمان و اسلام نيست .

به صحبت ديگر ، تفاوت هاى ذكر گردیده ، تفاوت ميان اسلام و ايمان حقيقى و ظاهرى میباشد ، خیر تفاوت ميان اسلام و ايمان ؛ زيرا اسلام حقيقى ، به عبارتی ايمان حقيقى میباشد و اسلام ظاهرى ، به عبارتی ايمان ظاهرى .

جواب ، اين میباشد كه :

ویّلاً : استفاده ، اعم از حقيقى و مجازى میباشد . سازه بر اين ، به استنادِ به کار گیری كلمه ايمان و اسلام در دو معناى شبیه ، نمى قدرت اظهار‌کرد كه تفاوتى در مضمون‌ حقيقى آن ها نیست .

ثانيا : ايمان و اسلام ، هم از دید معنا لغوى و هم در قرآن و حديث و هم از دید احكام مترتّب بر آنان ، تفاوت دارا هستند .

امّا از دید لغت ، پيش از اين ، توضيح داده شد كه ايمان ، از ريشه «أمن» میباشد كه دو معناى متقارب داراست : يكى سكون قلب و ديگرى تصديق كه هر دو ، فعل قلب میباشند ؛ ولى اسلام ، به معناى تسليم میباشد كه اعم از تسليم ظاهرى و واقعى میباشد .

همچنين در قرآن و احاديث اسلامى ـ همانگونه كه تفصيلاً سپری شد ـ تصريح گردیده كه ايمان و اسلام ، دو معناىِ مختلف دارا هستند و احكام مترتّب بر آنان نيز متعدد میباشد .

به صحبت ديگر ، خروج از ايمان ، به معناى خروج از اسلام و ورود به كفر نيست و اين تدبير در تشريع (ضابطه گذارى) ، از جلوه هاى حكمت و عفو وبخشش مكتب وحى میباشد .

فرق ايمان و اسلام چیست؟

واژه و کلمه اسلام ، در قرآن و احاديث ، دو سیرتکامل كاربرد داراست تشریفات مشهد : گاه در اسلام حقيقى به كار رفته میباشد ، مانند :

«إِنِّى أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ .[۱]

بگو: اینجانب مأمورم كه نخستين كسى باشم كه اسلام آورده میباشد» .

امام على عليه السلام نيز در تعريف اسلام فرموده میباشد :

الإِدرودُ هُوَ التَّسليمُ ، وَ التَّسليمُ هُوَ اليَقينُ ، وَ اليَقينُ هُوَ التَّصديقُ ، وَ التَّصديقُ هُوَ الإِقرارُ وَ الإِقرارُ هُوَ الأَداءُ وَ الأَداءُ هُوَ العَمَلُ .[۲]

اسلام ، تسليم شدن میباشد و تسليم بودن ، يقين داشتن میباشد و يقين ، تصديق كردن میباشد و تصديق كردن ، اقرار نمودن میباشد و اقرار ، جاری ساختن دادن میباشد و اجرا دادن ، به عبارتی فعالیت میباشد .

اين حرف ، بدان معناست كه شدّت رابطه لفظ ها هفتگانه اى كه ذكر شد ، تا حدّى میباشد كه مى اقتدار هر يك را به ديگرى تفسير و تبيين كرد .

اسلام به اين معنی ، تفاوتى با ايمان ندارد ؛ امّا اسلام ، كاربرد ديگرى نيز در قرآن و حديث داراست و آن ، عبارت میباشد از اسلام ظاهرى ، مانند اين آيه :

«قَالَتِ الْأَعْرَابُ ءَامَنَّا قُل لَّمْ تُؤْمِنُواْ وَ لَكِن قُولُواْ أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْاءِيمَانُ فِى قُلُاینترنتِكُمْ وَ إِن تُطِيعُواْ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَا يَلِتْكُم مِّنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ .[۳]

باديه نشينان گفتند: «ايمان آورديم» . بگو: ايمان نياورده ايد؛ ليكن بگوييد: «اسلام آورديم» و هنوز در دل هاى شما ايمان درون نشده میباشد. و در شرایطی‌که خداوند و پيامبرِ اورا دستور بريد ، از [ بهاِ ] كرده هايتان چيزى كم نمى كند. همانا آفریدگار آمرزنده کریم و مهربان میباشد» .

اسلام ، در اين آيه ، با ايمان ، گوناگون میباشد و عبارت میباشد از اقرار ظاهرىِ سوای اعتقاد قلبى و ايمان ، عبارت میباشد از اطمینان قلبىِ یار و همدم با تمامی اثاثیه آن .

احاديثى كه اين آيه را تفسير كرده اند و يا با الهام از آن ، تفاوت ميان اسلام و ايمان را بيان كرده اند ، به هفت مجموعه مى اقتدار تقسيم كرد :

تیم ویّل . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند ايمان ، شريك اسلام میباشد ؛ ولى اسلام، شريك ايمان نيست و نتيجه مى گيرند كه هر مؤمنى مسلمان نيز می باشد ؛ ولى هر مسلمانى مؤمن نيست .[۴]

گروه دوم . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند بر اين كه ايمان ، عبارت میباشد از اعتقاد قلبى اى كه ایفا با تقوا ، آن را تصديق كنند و اسلام ، عبارت میباشد از آنچه بر لهجه جارى مى گردد و زمينه را براى اجراى احكام ظاهرىِ اسلام ، مانند صحّت تزویج ، مهیا مى سازد .[۵]

گروه سوم . احاديثى كه مى گويند : ايمان ، عبارت میباشد از اقرار و کار ، و اسلام عبارت میباشد از اقرار فارغ از شغل .[۶]

تیم چهارم . احاديثى كه مى گويند: اسلام ، عبارت میباشد از اقرار و جاری ساختن دادن ضروريات دين ، مانند نماز و روزه و حج ؛ ولى در ايمان ، علاوه بر آن ، ترك معاصى و بخصوص گناهان كبيره نيز مایحتاج میباشد .[۷]

مجموعه پنجم . احاديثى كه ايمان را اقرار و فعالیت و نيّت مى دانند و اسلام را اقرار و فعالیت سوای نيّت .[۸]

هدف از کارِ فارغ از نيت ، به عبارتی فعالیت كردن به ظاهر اسلام فارغ از اعتقاد قلبى میباشد ؛ زيرا نيّت ، از یقین قلبى ناشى مى خواهد شد .

تیم ششم . احاديثى كه دلالت دارا‌هستند اسلام ، آشكار میباشد و ايمان ، در قلب .[۹]

تیم هفتم . احاديثى كه تفاوت اسلام و ايمان را در اثرها آن ـ يعنى اجراى احكام و قوانين در دنيا ، و محرک در آخرت ـ ذكر كرده اند .[۱۰]

با تأمّل در اين احاديث ، پر‌نور مى گردد كه اختلاف اين احاديث ، ظاهرى میباشد و در واقع ، تمامی آن‌ها اشاره به يك واقعيت دارا هستند .

جواب يك سؤال

ممكن میباشد در اين جا اين شبهه مطرح خواهد شد كه : كلمه ايمان نيز در قرآن و حديث - همانگونه كه پيش از اين اشاره شد ـ مانند كلمه اسلام ، در اقرار زبانى استفاده مى گردد . پس تفاوتى در تعريف ايمان و اسلام نيست .

به صحبت ديگر ، تفاوت هاى ذكر گردیده ، تفاوت ميان اسلام و ايمان حقيقى و ظاهرى میباشد ، خیر تفاوت ميان اسلام و ايمان ؛ زيرا اسلام حقيقى ، به عبارتی ايمان حقيقى میباشد و اسلام ظاهرى ، به عبارتی ايمان ظاهرى .

جواب ، اين میباشد كه :

ویّلاً : استفاده ، اعم از حقيقى و مجازى میباشد . سازه بر اين ، به استنادِ به کار گیری كلمه ايمان و اسلام در دو معناى شبیه ، نمى قدرت اظهار‌کرد كه تفاوتى در مضمون‌ حقيقى آن ها نیست .

ثانيا : ايمان و اسلام ، هم از دید معنا لغوى و هم در قرآن و حديث و هم از دید احكام مترتّب بر آنان ، تفاوت دارا هستند .

امّا از دید لغت ، پيش از اين ، توضيح داده شد كه ايمان ، از ريشه «أمن» میباشد كه دو معناى متقارب داراست : يكى سكون قلب و ديگرى تصديق كه هر دو ، فعل قلب میباشند ؛ ولى اسلام ، به معناى تسليم میباشد كه اعم از تسليم ظاهرى و واقعى میباشد .

همچنين در قرآن و احاديث اسلامى ـ همانگونه كه تفصيلاً سپری شد ـ تصريح گردیده كه ايمان و اسلام ، دو معناىِ مختلف دارا هستند و احكام مترتّب بر آنان نيز متعدد میباشد .

به صحبت ديگر ، خروج از ايمان ، به معناى خروج از اسلام و ورود به كفر نيست و اين تدبير در تشريع (ضابطه گذارى) ، از جلوه هاى حكمت و عفو وبخشش مكتب وحى میباشد .