???? ???? ???????

عادل شاهیان یا این که سلسله بیجاپور، سلسله‌ای شیعی که در سده دهم هجری (۸۹۵-۱۰۹۷ق.) بر بیجاپور هندوستان حکم کننده بودند. یوسف عادلشاه، مؤسس این سلسله، تشیع را مذهب قانونی قلمرو خویش اظهار‌کرد و چندی از جانشینانش نیز از شیعه‌ها بودند و از شیعه ها نگهبانی تشریفات مشهد می‌کردند.

تأسیس
نوشته‌علمیٔ مهم: یوسف عادلشاه
موسس سلسله عادل‌شاهی یوسف عادلشاه میباشد. بنابر برخی احادیث او فرزند شاه خواسته عثمانی دوم میباشد و زمانی که فرمانروا محمد فرزند والا منظور به سلطنت رسید، به تعقیب و کشتار تمامی برادران خویش که ممکن بود مدعا سلطنت شوند، پرداخت. به همین عامل مامان یوسف او‌را یار و همدم تاجری که اورا خواجه عمادالدین گرجستانی از همسایه ساوه دانسته‌اند، به کشور‌ایران ارسال کرد. یوسف تا ۱۶ سالگی در ساوه اقامت کرد و آنگاه به هندوستان هجرت کرد.[۱] در روایتی دیگر عادل‌سلطان نوه قاضی ساوه دانسته گردیده است.[۲] به هر هم اکنون در هر دو قصه او دست کم مدتی را در ساوه گذارنده بود و در حالتی‌که روایتی که مطابق آن یوسف بعد ها در طی پادشاهی، وجوهی را برای ایجاد کرد مسجد به ساوه ارسال کرد، درست باشد،‌ نشانه‌گر وابستگی خیال او به‌این شهر میباشد.

یوسف در حالی به شهر بیدر در دکن رسید که محمود گاوان وزارت شاهان بهمنی را بر ذمه داشت. درباره ورود یوسف به دربار شاهان بهمنی استحضار دقیقی در اختیار وجود ندارد. بنابر بعضی از منابع خواجه عمادالدین که از دوستان محمود گاوان بود یوسف را به گاوان معرفی کرد. به هر اکنون یوسف تحت عنوان غلامی وارد دربار بهمنیان شد ولی به‌تدریج بزرگ شد و به منصب میرآخوری رسید. وی بعداز مدتی به نظام الملک رخنه‌ که از امرای والا بهمنی بود پیوست و به منصب هزاری که از مناصب اساسی نظامی بود رسید. او از سوی نظام الملک کنیه عادل‌خان را اخذ کرد.[۳][یادداشت ۱]

یوسف در سال ۸۷۷ق./ ۱۴۷۲م. از سوی محمود گاوان قاضی دولت‌آباد شد. وی بعداز مرگ گاوان‌ و محمد فرمانروا سوم (۸۶۷-۸۸۷ق.) اقتدار خویش را در ناحیه ثبت کرد و بیجاپور و بلگام و گلبرگه را تصرف و اعلام استقلال کرد.[۴]

سلاطین عادل‌شاهی
خیر نفر از سلسله عادل‌شاهیان حکومت کردند:[۵]

یوسف عادلشاه (۹۱۶- ۸۹۵ق.)
اسماعیل‌ سلطان(۹۴۱-۹۱۶ق.)
مَلّو‌ پادشاه (۹۴۱-۹۴۱ق.)
ابراهیم‌ فرمانروا (۹۶۵-۹۴۱ق.)
علی فرمانروا نخستین (۹۸۷-۹۶۵ق.)
ابراهیم فرمان روا دوم(۱۰۳۵-۹۸۷ق.)
محمد فرمان روا (۱۰۸۷- ۱۰۷۰ق.)
علی پاد شاه دوم(۱۰۸۳-۱۰۷۰ق.)
سکندر سلطان (۱۰۹۷- ۱۰۸۳ق.)

عادل شاهیان یا این که سلسله بیجاپور، سلسله‌ای شیعی که در سده دهم هجری (۸۹۵-۱۰۹۷ق.) بر بیجاپور هندوستان حکم کننده بودند. یوسف عادلشاه، مؤسس این سلسله، تشیع را مذهب قانونی قلمرو خویش اظهار‌کرد و چندی از جانشینانش نیز از شیعه‌ها بودند و از شیعه ها نگهبانی تشریفات مشهد می‌کردند.

تأسیس
نوشته‌علمیٔ مهم: یوسف عادلشاه
موسس سلسله عادل‌شاهی یوسف عادلشاه میباشد. بنابر برخی احادیث او فرزند شاه خواسته عثمانی دوم میباشد و زمانی که فرمانروا محمد فرزند والا منظور به سلطنت رسید، به تعقیب و کشتار تمامی برادران خویش که ممکن بود مدعا سلطنت شوند، پرداخت. به همین عامل مامان یوسف او‌را یار و همدم تاجری که اورا خواجه عمادالدین گرجستانی از همسایه ساوه دانسته‌اند، به کشور‌ایران ارسال کرد. یوسف تا ۱۶ سالگی در ساوه اقامت کرد و آنگاه به هندوستان هجرت کرد.[۱] در روایتی دیگر عادل‌سلطان نوه قاضی ساوه دانسته گردیده است.[۲] به هر هم اکنون در هر دو قصه او دست کم مدتی را در ساوه گذارنده بود و در حالتی‌که روایتی که مطابق آن یوسف بعد ها در طی پادشاهی، وجوهی را برای ایجاد کرد مسجد به ساوه ارسال کرد، درست باشد،‌ نشانه‌گر وابستگی خیال او به‌این شهر میباشد.

یوسف در حالی به شهر بیدر در دکن رسید که محمود گاوان وزارت شاهان بهمنی را بر ذمه داشت. درباره ورود یوسف به دربار شاهان بهمنی استحضار دقیقی در اختیار وجود ندارد. بنابر بعضی از منابع خواجه عمادالدین که از دوستان محمود گاوان بود یوسف را به گاوان معرفی کرد. به هر اکنون یوسف تحت عنوان غلامی وارد دربار بهمنیان شد ولی به‌تدریج بزرگ شد و به منصب میرآخوری رسید. وی بعداز مدتی به نظام الملک رخنه‌ که از امرای والا بهمنی بود پیوست و به منصب هزاری که از مناصب اساسی نظامی بود رسید. او از سوی نظام الملک کنیه عادل‌خان را اخذ کرد.[۳][یادداشت ۱]

یوسف در سال ۸۷۷ق./ ۱۴۷۲م. از سوی محمود گاوان قاضی دولت‌آباد شد. وی بعداز مرگ گاوان‌ و محمد فرمانروا سوم (۸۶۷-۸۸۷ق.) اقتدار خویش را در ناحیه ثبت کرد و بیجاپور و بلگام و گلبرگه را تصرف و اعلام استقلال کرد.[۴]

سلاطین عادل‌شاهی
خیر نفر از سلسله عادل‌شاهیان حکومت کردند:[۵]

یوسف عادلشاه (۹۱۶- ۸۹۵ق.)
اسماعیل‌ سلطان(۹۴۱-۹۱۶ق.)
مَلّو‌ پادشاه (۹۴۱-۹۴۱ق.)
ابراهیم‌ فرمانروا (۹۶۵-۹۴۱ق.)
علی فرمانروا نخستین (۹۸۷-۹۶۵ق.)
ابراهیم فرمان روا دوم(۱۰۳۵-۹۸۷ق.)
محمد فرمان روا (۱۰۸۷- ۱۰۷۰ق.)
علی پاد شاه دوم(۱۰۸۳-۱۰۷۰ق.)
سکندر سلطان (۱۰۹۷- ۱۰۸۳ق.)