اثرها شخصی و اجتماعی روزهداری
در احادیث اثراتی برای روزه نام برده میباشد بعضا آنان عبارتند از:
وسیله آزمون و ثبت اخلاص[۱۴]
زکات تن[۱۵]
سپری در قبال حریق آخرت[۱۶]
استجابت دعا[۱۷] بهویژه هنگام افطار.[۱۸]
تندرستی تن[۱۹]
تقویت یاد[۲۰]
هجران شیطان[۲۱]
شامل جایزه ویژه الهی[۲۲]
شوق واشتیاق فردوس به روزهدار.[۲۳]
همینطور مطابق نظارتهای پزشکی، روزه در تندرستی و تن درستی جسم و جاری موثر میباشد.[۲۴] تأثیر مثبت در سیستم ایمنی، کاهش اضطراب و افسردگی، تندرست جاری، ارتقاء عزت نفس و پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی، مثلا اثر ها روزه در تندرست جسم و جاری دانسته شدهاست.[۲۵]
بهگفته عبدالله جوادی آملی، در تعبیر تسنیم، روزه روحیه نظم، قناعت و شکیبایی در قبال گناهان و خطاها معاش را در شخص و جامعه تقویت مینماید.[۲۶] همینطور بنابر آمارهای منتشر گردیده در رسانهها، داده های عددی تخلفات اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران، در ماه رمضان کاهش پیدا تشریفات مشهد مینماید.[۲۷]
پیشینه روزهداری
بنابر آیه ۱۸۳ سوره بقره، روزه در ادیان قبل از اسلام وجود داشته میباشد.[۲۸] در تورات[۲۹] و اِنجیل[۳۰] گزارشهایی از روزهبه چنگ آوردن امتهای گذشته مذکور میباشد. به تصریح تورات، حضرت موسی(ع) قبل از اخذ الواح، چهل شبانهروز روزه گرفت.[۳۱] در قرآن از روزه به چنگ آوردن زکریا(ع)[۳۲] و حضرت مریم(س)[۳۳] [یادداشت ۱]و در احادیث[۳۴] نیز از روزه در ادیان قبل از اسلام حرف به بین آمده میباشد. همینطور نقل شده روزه در دیگر اقوام قبل از اسلام همانند مصریان، یونانیان، رومیان و هندیان قدیم نیز وجود داشته میباشد.[۳۵]
بر طبق منابع اسلامی، روزه ماه رمضان در دوم شعبان[۳۶] یا این که ۲۸ شعبان سال دوم قمری، ۱۳ روز بعد از تغییر و تحول قبله واجب شد.[۳۷] این فرمان و بعضا احکام مرتبط با آن در قرآن آمده میباشد.[۳۸] در اولِ تشریع حکم روزه، روزهداران بعد از افطار صرفا تا قبل از خوابیدن مجاز به خوراک میل کردن بودند و ارتباط جنسی در آحاد ماه رمضان حرام بود، البته این دو حکم بعداز مدتی نسخه ها شد.[۳۹]
اقسام روزه
روزه واجب
روزۀ ماه رمضان
روزۀ قضا
روزۀ کفاره
روزۀ نذر، عهدوپیمان و عهدوپیمان
روزۀ سومی روز اعتکاف
روزه بهمکان قربانی حج[۴۰]
روزه حرام
روزۀ عید فطر و عید قربان
روزۀ یوم الشک به نیت اولیه ماه رمضان
روزۀ هر که اعتقادوباور یا این که گمان داراست روزه برایش ضرروزیان داراست.
روزۀ مستحبی زن سوای موافقت شوهر
روزه رسیدن
روزه نذر برای غالب شدن به عمل حرام. ملامهدی نراقی در شمارش روزههای حرام، در تعریف و تمجید روزه نذرِ معصیت گفته در شرایطی که کسی اینسیرتکامل نذر نماید که چنانچه غالب به ایفا معصیتی خاص شد روزه بگیرد این نذر فسخ و روزهاش نیز حرام میباشد.[۴۱]
روزۀ بی سر و صدا یا این که روزه صَمْت: یعنی نیت نماید که در زمان روز یا این که بعضا از ساعاتش در حالا روزه کلام نزند.
روزۀ روز ها تشریق (۱۲،۱۱و۱۳ ذیحجه) برای هر کس در مرزوبوم مِنا میباشد.
روزه مستحبی فرزند در حالتی که موجب اذیت والدین خواهد شد.[۴۲]
روزه بیمار درصورتیکه به واسطه روزه ضرری متوجهش بشود.[۴۳]
روزۀ مکروه[یادداشت ۲]
روزه روز عاشورا
روزۀ روز عرفه برای هر کس میترسد برای قرائت دعا مبتلا ضعف گردد.
روزۀ روزی که تردید داراست روز عرفه میباشد یا این که عید قربان
روزۀ مستحبی میهمان فارغ از رضایت صاحبخانه
قضای روزه واجبی که مجال برای گرفتنش باقی میباشد فارغ از رضایت صاحب خانه
روزۀ مستحبی در هجرت
روزۀ مستحبی فرزند سوای اجازه بابا[۴۴]
روزۀ مستحب
کلیه روزهای سال (به غیر از روزهای مستحب، مکروه و حرام) ولی روزه در بعضا از ایام پیشنهاد بیشتری شدهاست؛ مانند: روزه سه روز در هر ماه قمری (اولین پنج شنبه و چهارشنبه بعداز دهم و تا پیش از بیستم و واپسین پنجشنبه هر ماه قمری)، روزۀ ماه رجب و شعبان، روز عید غدیر، روز مبعث، روز ولادت فرستاده(ص)، روز دَحْوالارض، روز عرفه درصورتیکه که موجب ضعف برای قرائت دعا نشود. روز مباهله، پنج شنبهها و آدینهها، روزه نوروز، نصفه جمادیالاولی[۴۵]
احکام روزه
مُبطِلات روزه
نوشتهی علمیٔ مهم: مبطلات روزه
میل کردن و آشامیدن
آمیزش جنسی
لاف بستن بر آفریدگار، فرستاده پروردگار و امامان معصوم
رساندن غبار غلیظ به حلق
باقی ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح
استمناء (خودارضایی)
اماله (تنقیه کردن) با مایعات
فروبردن تک تک رمز در آب[یادداشت ۳]
استفراغ کردن.
نیت انقطاع روزه یا این که نیت اعمالدادن یک کدام از مبطلات آن.[۴۶]
مراسم افطاری در هندوستان
مکروهات روزه
به گفته فقیهان جاری ساختن برخی امور در حالا روزه مکروه میباشد؛ به عنوان مثال: لمس، بوسیدن و ملاعبه با همسر، طوطیا کشیدن، هر کاری که موجب ضعف گردد، بوییدن گلها، مرطوب کردن خرقه، هر کاری که موجب خونآلودشدن دهن خواهد شد مثل دندانکشیدن، مضمضه کردن آب فارغ از مقصود عقلایی.[۴۷]
عده ای که نباید روزه بگیرند
روزه ماه رمضان بر هر مکلفی واجب میباشد، مگر این اشخاص:
هر کس به دلیل پیری نمیتواند روزه بگیرد، یا این که روزهداری برای وی طاقت فرسا میباشد؛ ولی در شکل دوم می بایست برای هر روز یک مد غذا به بینوا بدهد.[۴۸]
بیماری که زیاد تشنه می گردد و نمیتواند تشنگی را تحمل نماید یا این که برای وی تحمل تشنگی طاقت فرسا میباشد؛ اما در شکل دوم بایستی برای هر روز یک مُد خوراک به بینوا بدهد.[۴۹]
زن حامله یا این که شیردهای که شیرش نادر میباشد و روزه برای طفل یا این که خودش زیان دارااست؛ ولی بایستی برای هر روز یک مد غذا به حاجتمند بدهد و روزههایش را قضا نماید.[۵۰]
هر که به دلیل ضعف جسمانی روزه به دست آوردن برایش قابل تحمل وجود ندارد یا این که برایش خسارت دارااست؛ اما قضای این روزه بر وی واجب میباشد و در شرایطی که نتواند تا رمضان سپس قضا نماید، بایستی برای هر روز، یک مد خوراک به حاجتمند بدهد.[۵۱]
مسافری[یادداشت ۴] که کمتر از ده روز در مقصد بماند.[۵۲]اما کثیرالسفر و افرادی مثل رانندگان که کار آن ها مسافرت کردن میباشد، از این حکم مستثتیٰ می باشند.[۵۳]
اثرها شخصی و اجتماعی روزهداری
در احادیث اثراتی برای روزه نام برده میباشد بعضا آنان عبارتند از:
وسیله آزمون و ثبت اخلاص[۱۴]
زکات تن[۱۵]
سپری در قبال حریق آخرت[۱۶]
استجابت دعا[۱۷] بهویژه هنگام افطار.[۱۸]
تندرستی تن[۱۹]
تقویت یاد[۲۰]
هجران شیطان[۲۱]
شامل جایزه ویژه الهی[۲۲]
شوق واشتیاق فردوس به روزهدار.[۲۳]
همینطور مطابق نظارتهای پزشکی، روزه در تندرستی و تن درستی جسم و جاری موثر میباشد.[۲۴] تأثیر مثبت در سیستم ایمنی، کاهش اضطراب و افسردگی، تندرست جاری، ارتقاء عزت نفس و پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی، مثلا اثر ها روزه در تندرست جسم و جاری دانسته شدهاست.[۲۵]
بهگفته عبدالله جوادی آملی، در تعبیر تسنیم، روزه روحیه نظم، قناعت و شکیبایی در قبال گناهان و خطاها معاش را در شخص و جامعه تقویت مینماید.[۲۶] همینطور بنابر آمارهای منتشر گردیده در رسانهها، داده های عددی تخلفات اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران، در ماه رمضان کاهش پیدا تشریفات مشهد مینماید.[۲۷]
پیشینه روزهداری
بنابر آیه ۱۸۳ سوره بقره، روزه در ادیان قبل از اسلام وجود داشته میباشد.[۲۸] در تورات[۲۹] و اِنجیل[۳۰] گزارشهایی از روزهبه چنگ آوردن امتهای گذشته مذکور میباشد. به تصریح تورات، حضرت موسی(ع) قبل از اخذ الواح، چهل شبانهروز روزه گرفت.[۳۱] در قرآن از روزه به چنگ آوردن زکریا(ع)[۳۲] و حضرت مریم(س)[۳۳] [یادداشت ۱]و در احادیث[۳۴] نیز از روزه در ادیان قبل از اسلام حرف به بین آمده میباشد. همینطور نقل شده روزه در دیگر اقوام قبل از اسلام همانند مصریان، یونانیان، رومیان و هندیان قدیم نیز وجود داشته میباشد.[۳۵]
بر طبق منابع اسلامی، روزه ماه رمضان در دوم شعبان[۳۶] یا این که ۲۸ شعبان سال دوم قمری، ۱۳ روز بعد از تغییر و تحول قبله واجب شد.[۳۷] این فرمان و بعضا احکام مرتبط با آن در قرآن آمده میباشد.[۳۸] در اولِ تشریع حکم روزه، روزهداران بعد از افطار صرفا تا قبل از خوابیدن مجاز به خوراک میل کردن بودند و ارتباط جنسی در آحاد ماه رمضان حرام بود، البته این دو حکم بعداز مدتی نسخه ها شد.[۳۹]
اقسام روزه
روزه واجب
روزۀ ماه رمضان
روزۀ قضا
روزۀ کفاره
روزۀ نذر، عهدوپیمان و عهدوپیمان
روزۀ سومی روز اعتکاف
روزه بهمکان قربانی حج[۴۰]
روزه حرام
روزۀ عید فطر و عید قربان
روزۀ یوم الشک به نیت اولیه ماه رمضان
روزۀ هر که اعتقادوباور یا این که گمان داراست روزه برایش ضرروزیان داراست.
روزۀ مستحبی زن سوای موافقت شوهر
روزه رسیدن
روزه نذر برای غالب شدن به عمل حرام. ملامهدی نراقی در شمارش روزههای حرام، در تعریف و تمجید روزه نذرِ معصیت گفته در شرایطی که کسی اینسیرتکامل نذر نماید که چنانچه غالب به ایفا معصیتی خاص شد روزه بگیرد این نذر فسخ و روزهاش نیز حرام میباشد.[۴۱]
روزۀ بی سر و صدا یا این که روزه صَمْت: یعنی نیت نماید که در زمان روز یا این که بعضا از ساعاتش در حالا روزه کلام نزند.
روزۀ روز ها تشریق (۱۲،۱۱و۱۳ ذیحجه) برای هر کس در مرزوبوم مِنا میباشد.
روزه مستحبی فرزند در حالتی که موجب اذیت والدین خواهد شد.[۴۲]
روزه بیمار درصورتیکه به واسطه روزه ضرری متوجهش بشود.[۴۳]
روزۀ مکروه[یادداشت ۲]
روزه روز عاشورا
روزۀ روز عرفه برای هر کس میترسد برای قرائت دعا مبتلا ضعف گردد.
روزۀ روزی که تردید داراست روز عرفه میباشد یا این که عید قربان
روزۀ مستحبی میهمان فارغ از رضایت صاحبخانه
قضای روزه واجبی که مجال برای گرفتنش باقی میباشد فارغ از رضایت صاحب خانه
روزۀ مستحبی در هجرت
روزۀ مستحبی فرزند سوای اجازه بابا[۴۴]
روزۀ مستحب
کلیه روزهای سال (به غیر از روزهای مستحب، مکروه و حرام) ولی روزه در بعضا از ایام پیشنهاد بیشتری شدهاست؛ مانند: روزه سه روز در هر ماه قمری (اولین پنج شنبه و چهارشنبه بعداز دهم و تا پیش از بیستم و واپسین پنجشنبه هر ماه قمری)، روزۀ ماه رجب و شعبان، روز عید غدیر، روز مبعث، روز ولادت فرستاده(ص)، روز دَحْوالارض، روز عرفه درصورتیکه که موجب ضعف برای قرائت دعا نشود. روز مباهله، پنج شنبهها و آدینهها، روزه نوروز، نصفه جمادیالاولی[۴۵]
احکام روزه
مُبطِلات روزه
نوشتهی علمیٔ مهم: مبطلات روزه
میل کردن و آشامیدن
آمیزش جنسی
لاف بستن بر آفریدگار، فرستاده پروردگار و امامان معصوم
رساندن غبار غلیظ به حلق
باقی ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح
استمناء (خودارضایی)
اماله (تنقیه کردن) با مایعات
فروبردن تک تک رمز در آب[یادداشت ۳]
استفراغ کردن.
نیت انقطاع روزه یا این که نیت اعمالدادن یک کدام از مبطلات آن.[۴۶]
مراسم افطاری در هندوستان
مکروهات روزه
به گفته فقیهان جاری ساختن برخی امور در حالا روزه مکروه میباشد؛ به عنوان مثال: لمس، بوسیدن و ملاعبه با همسر، طوطیا کشیدن، هر کاری که موجب ضعف گردد، بوییدن گلها، مرطوب کردن خرقه، هر کاری که موجب خونآلودشدن دهن خواهد شد مثل دندانکشیدن، مضمضه کردن آب فارغ از مقصود عقلایی.[۴۷]
عده ای که نباید روزه بگیرند
روزه ماه رمضان بر هر مکلفی واجب میباشد، مگر این اشخاص:
هر کس به دلیل پیری نمیتواند روزه بگیرد، یا این که روزهداری برای وی طاقت فرسا میباشد؛ ولی در شکل دوم می بایست برای هر روز یک مد غذا به بینوا بدهد.[۴۸]
بیماری که زیاد تشنه می گردد و نمیتواند تشنگی را تحمل نماید یا این که برای وی تحمل تشنگی طاقت فرسا میباشد؛ اما در شکل دوم بایستی برای هر روز یک مُد خوراک به بینوا بدهد.[۴۹]
زن حامله یا این که شیردهای که شیرش نادر میباشد و روزه برای طفل یا این که خودش زیان دارااست؛ ولی بایستی برای هر روز یک مد غذا به حاجتمند بدهد و روزههایش را قضا نماید.[۵۰]
هر که به دلیل ضعف جسمانی روزه به دست آوردن برایش قابل تحمل وجود ندارد یا این که برایش خسارت دارااست؛ اما قضای این روزه بر وی واجب میباشد و در شرایطی که نتواند تا رمضان سپس قضا نماید، بایستی برای هر روز، یک مد خوراک به حاجتمند بدهد.[۵۱]
مسافری[یادداشت ۴] که کمتر از ده روز در مقصد بماند.[۵۲]اما کثیرالسفر و افرادی مثل رانندگان که کار آن ها مسافرت کردن میباشد، از این حکم مستثتیٰ می باشند.[۵۳]
چگونه یک مراسم منظم و بدون دغدغه برگزار کنیم؟