فهرج يكي از تاريخي ترين و كهن ترين روستاهاي ايران میباشد كه در 24 كيلومتري شمال شرق مهريز و 17 كيلومتري شرق جاده يزد ـ كرمان جای دارد. ديدني ترين و شاخص ترين اثر ها تاريخي اين روستا مسجد جامع فهرج میباشد. اين مسجد داراي طراحي بسيار بی آلایش و بي پيرايه میباشد كه شايد بتوان آن را نخستين مسجد شناخته گردیده در خاك ايران دانست. تاريخ تشکیل داد اين مسجد به نيمه ابتدا سده نخستین هجري بازمي شود و نقشه آن تشابه بسياري به نقشه ديگر مساجد شناخته گردیده نخستين سده هاي تشریفات مشهد هجري در كشورهاي عربي داراست. در نخستين نگاه به سبب ساز تزئينات گچبري شكنجي و پيچك هاي به كار رفته در مسجد كه يادآور كاخ ساسانيان در تيسفون میباشد، سازه رنگ و بويي ساساني به خویش مي گيرد و اين نكته با دقت به مناره مسجد كه در عصر هاي آن گاه، احتمالاً قرن چهارم و پنجم هجري به بناي اصلي افزوده گردیده است، قوت بيشتري مي يابد. طرح اصلي مسجد بسيار بی آلایش و از نوع مساجد ستوندار میباشد و از يك حياط مركزي با شبستان ستوندار سمت قبله و رواق هايي در دو طرف صحن مركزي تشكيل مي گردد. شبستان دربرگيرنده دو رديف ردیف چهارتايي میباشد كه صحن مركزي را با يازده دهانه طاق از جهات متعدد ـ سه دهانه در سمت جنوب، چهار دهانه در شمال و 2 دهانه در جهات شرق و غرب ـ محصور مي كند. دهانه مركزي سمت قبله، اندكي پهن خیس از دهانه هاي ديگر میباشد و بدين ترتيب فرایند آغازين شكل گيري ايوان در مساجد شبستاني شكل مي گيرد. خلا تقارن در تعداد دهانه هاي سمت شمال و جنوب صحن، پديده اي غيرمعمول میباشد كه در اين سازه ديده مي خواهد شد.
اين مسجد همچون ديگر بناهاي پيش از اسلام از بلندي و افراز شكوهمندي شامل است. حياط و صحن كوچك مسجد از جنوب به سه دهانه شبستان و از شرق و غرب هر يك به دو دهانه ايوان محصور مي گردد و در سمت شمال آن چهار صفه جای دارد كه با درگاه هايي كه هم اكنون مسدود گردیده اند به هم رویکرد داشته اند. پوشش صفه ها شكل بسيار معمولی، ابتدايي نيم گنبد میباشد كه بعد ها در رمز در اصلي بيشتر بناهاي زمانه اسلامي در ايران با شكوه هرچه آحاد خیس نمود پيدا مي كند. در صدر به جاي محراب اصلي شبستان فرورفتگي راستگوشه اي ايجاد گردیده بود كه ابعاد محرابي كاهگلي در باطن آن ساخته شد. از دیدنی ترين ويژگي هاي اين مسجد مي اقتدار به نقش درهاي مجلل ساساني اشاره كرد كه با به کارگیری از گچ، بر ديوار شرقي سازه نقش بسته میباشد، به احتمال زياد از آنجايي كه استعمال از درهاي مجلل و مرتب در بناهاي صدر اسلام رايج نبوده میباشد، معمار با به كارگيري سلیقه و توانايي هنري اش كوشيده میباشد تا الگويي از درهاي زيباي كهن به دست آيندگان بدهد. هم اكنون ورودي اصلي مسجد دركنار مناره قراردارد و به حیث مي برسد كه هم زمان با اضافه کردن مناره به بناي اصلي تشکیل شده باشد. اين در مستقيماً به شبستان گشوده مي گردد ولی ضمن مناره و سردر، دو اتاق در بخش غربي مسجد قراردارد كه هم زمان با ساختمان اصلي ایجاد شده است. معماري مسجد به جز طرح اصلي كه پديده نو اي محسوب مي گردد كاملاً ساساني میباشد به شكلي كه حتي ردیف هاي كوچك چهارگوشه جرزها، سرستون ها، درگاه ها و آرايش ها همگي به سبك و شيوه معماري پيش از اسلام درست شده اند. مسجد فهرج از آجر ناپخته با بعدها تعالی تشکیل شده و نماي سيمگل (گل رس، ريگ سرازیر و خاكه گل)، گل ريگ و چفت هاي گلي دارااست كه اما در اينجا به جاي كاه كه در اين روستا كمياب بوده از ژاژ (خارشتر) آسياب گردیده به کار گیری مي كرده اند و همين دستور، سازه را از آسيب آفتي زیرا موريانه بدور مي دارااست. براي آرايش نما از طاقچه هاي كوچك با پوشش و نقش هاي شكنجي و دالبري مصرف شده میباشد و در جايي نقشي از كنگره هاي تخت جمشيد نيز ديده مي خواهد شد كه وجود اين شكل از تزئين در معماري سده هاي نخستين هجري، آن هم در بنايي زیرا مسجد، مايه شگفتي میباشد. در زمينه جغرافياي تاريخي فهرج مي قدرت به گفته ابواسحاق ابراهيم اصطخري در كتاب مسالك و ممالك استناد كرد. وی چهار شهر تبارک ناحيه اصطخر خوره يا كوره اصطخر را كه به عبارتی يزد میباشد، به ترتيب كثه، ميبد، نائين و فهرج مي خواند و بيان مي دارااست كه سه شهر از اين چهار شهر، داراي مسجد جامع بوده اند ولی پیرو از چهار شهر كثه، ميبد، نائين و منفعت ياد مي كند. در متن عربي اصطخري به جاي سود، فهرج مندرج میباشد البته ترجمه کننده كه به منجر نثر روانش مي قدرت اورا از مردمان به عبارتی حدود دانست اسم مصطلح محل نزدیک به قرن چهارم و پنجم هجري، يعني به عبارتی سود را به كار برده میباشد. در ديگر كتاب هاي تمدن و لغتنامه ها نيز در قبال اسم فهرج درج شده میباشد كه اين اسم، شكل عربي گردیده منفعت میباشد و سه شهر به اين اسم خوانده مي گردیده اند كه يكي در عراق میباشد و ديگري در بلوچستان و شهر ديگر يعني به عبارتی منفعت يا فهرج از ناحيه يزد اصطخر خوره میباشد و چنان كه مي دانيم فهرج در نصیب سريزد واقع گردیده است و در واقع دروازه ناحيه يزد به شمار مي رود. از دید طرح و سبك معماري و همچنين با مقايسه آنچه در كتب تاريخي و جغرافيايي آمده میباشد، مي اقتدار اين مسجد را كهن ترين مسجدي دانست كه تاكنون در ايران شناسايي گردیدهاست
فهرج يكي از تاريخي ترين و كهن ترين روستاهاي ايران میباشد كه در 24 كيلومتري شمال شرق مهريز و 17 كيلومتري شرق جاده يزد ـ كرمان جای دارد. ديدني ترين و شاخص ترين اثر ها تاريخي اين روستا مسجد جامع فهرج میباشد. اين مسجد داراي طراحي بسيار بی آلایش و بي پيرايه میباشد كه شايد بتوان آن را نخستين مسجد شناخته گردیده در خاك ايران دانست. تاريخ تشکیل داد اين مسجد به نيمه ابتدا سده نخستین هجري بازمي شود و نقشه آن تشابه بسياري به نقشه ديگر مساجد شناخته گردیده نخستين سده هاي تشریفات مشهد هجري در كشورهاي عربي داراست. در نخستين نگاه به سبب ساز تزئينات گچبري شكنجي و پيچك هاي به كار رفته در مسجد كه يادآور كاخ ساسانيان در تيسفون میباشد، سازه رنگ و بويي ساساني به خویش مي گيرد و اين نكته با دقت به مناره مسجد كه در عصر هاي آن گاه، احتمالاً قرن چهارم و پنجم هجري به بناي اصلي افزوده گردیده است، قوت بيشتري مي يابد. طرح اصلي مسجد بسيار بی آلایش و از نوع مساجد ستوندار میباشد و از يك حياط مركزي با شبستان ستوندار سمت قبله و رواق هايي در دو طرف صحن مركزي تشكيل مي گردد. شبستان دربرگيرنده دو رديف ردیف چهارتايي میباشد كه صحن مركزي را با يازده دهانه طاق از جهات متعدد ـ سه دهانه در سمت جنوب، چهار دهانه در شمال و 2 دهانه در جهات شرق و غرب ـ محصور مي كند. دهانه مركزي سمت قبله، اندكي پهن خیس از دهانه هاي ديگر میباشد و بدين ترتيب فرایند آغازين شكل گيري ايوان در مساجد شبستاني شكل مي گيرد. خلا تقارن در تعداد دهانه هاي سمت شمال و جنوب صحن، پديده اي غيرمعمول میباشد كه در اين سازه ديده مي خواهد شد.
اين مسجد همچون ديگر بناهاي پيش از اسلام از بلندي و افراز شكوهمندي شامل است. حياط و صحن كوچك مسجد از جنوب به سه دهانه شبستان و از شرق و غرب هر يك به دو دهانه ايوان محصور مي گردد و در سمت شمال آن چهار صفه جای دارد كه با درگاه هايي كه هم اكنون مسدود گردیده اند به هم رویکرد داشته اند. پوشش صفه ها شكل بسيار معمولی، ابتدايي نيم گنبد میباشد كه بعد ها در رمز در اصلي بيشتر بناهاي زمانه اسلامي در ايران با شكوه هرچه آحاد خیس نمود پيدا مي كند. در صدر به جاي محراب اصلي شبستان فرورفتگي راستگوشه اي ايجاد گردیده بود كه ابعاد محرابي كاهگلي در باطن آن ساخته شد. از دیدنی ترين ويژگي هاي اين مسجد مي اقتدار به نقش درهاي مجلل ساساني اشاره كرد كه با به کارگیری از گچ، بر ديوار شرقي سازه نقش بسته میباشد، به احتمال زياد از آنجايي كه استعمال از درهاي مجلل و مرتب در بناهاي صدر اسلام رايج نبوده میباشد، معمار با به كارگيري سلیقه و توانايي هنري اش كوشيده میباشد تا الگويي از درهاي زيباي كهن به دست آيندگان بدهد. هم اكنون ورودي اصلي مسجد دركنار مناره قراردارد و به حیث مي برسد كه هم زمان با اضافه کردن مناره به بناي اصلي تشکیل شده باشد. اين در مستقيماً به شبستان گشوده مي گردد ولی ضمن مناره و سردر، دو اتاق در بخش غربي مسجد قراردارد كه هم زمان با ساختمان اصلي ایجاد شده است. معماري مسجد به جز طرح اصلي كه پديده نو اي محسوب مي گردد كاملاً ساساني میباشد به شكلي كه حتي ردیف هاي كوچك چهارگوشه جرزها، سرستون ها، درگاه ها و آرايش ها همگي به سبك و شيوه معماري پيش از اسلام درست شده اند. مسجد فهرج از آجر ناپخته با بعدها تعالی تشکیل شده و نماي سيمگل (گل رس، ريگ سرازیر و خاكه گل)، گل ريگ و چفت هاي گلي دارااست كه اما در اينجا به جاي كاه كه در اين روستا كمياب بوده از ژاژ (خارشتر) آسياب گردیده به کار گیری مي كرده اند و همين دستور، سازه را از آسيب آفتي زیرا موريانه بدور مي دارااست. براي آرايش نما از طاقچه هاي كوچك با پوشش و نقش هاي شكنجي و دالبري مصرف شده میباشد و در جايي نقشي از كنگره هاي تخت جمشيد نيز ديده مي خواهد شد كه وجود اين شكل از تزئين در معماري سده هاي نخستين هجري، آن هم در بنايي زیرا مسجد، مايه شگفتي میباشد. در زمينه جغرافياي تاريخي فهرج مي قدرت به گفته ابواسحاق ابراهيم اصطخري در كتاب مسالك و ممالك استناد كرد. وی چهار شهر تبارک ناحيه اصطخر خوره يا كوره اصطخر را كه به عبارتی يزد میباشد، به ترتيب كثه، ميبد، نائين و فهرج مي خواند و بيان مي دارااست كه سه شهر از اين چهار شهر، داراي مسجد جامع بوده اند ولی پیرو از چهار شهر كثه، ميبد، نائين و منفعت ياد مي كند. در متن عربي اصطخري به جاي سود، فهرج مندرج میباشد البته ترجمه کننده كه به منجر نثر روانش مي قدرت اورا از مردمان به عبارتی حدود دانست اسم مصطلح محل نزدیک به قرن چهارم و پنجم هجري، يعني به عبارتی سود را به كار برده میباشد. در ديگر كتاب هاي تمدن و لغتنامه ها نيز در قبال اسم فهرج درج شده میباشد كه اين اسم، شكل عربي گردیده منفعت میباشد و سه شهر به اين اسم خوانده مي گردیده اند كه يكي در عراق میباشد و ديگري در بلوچستان و شهر ديگر يعني به عبارتی منفعت يا فهرج از ناحيه يزد اصطخر خوره میباشد و چنان كه مي دانيم فهرج در نصیب سريزد واقع گردیده است و در واقع دروازه ناحيه يزد به شمار مي رود. از دید طرح و سبك معماري و همچنين با مقايسه آنچه در كتب تاريخي و جغرافيايي آمده میباشد، مي اقتدار اين مسجد را كهن ترين مسجدي دانست كه تاكنون در ايران شناسايي گردیدهاست
تشریفات عروسی اقتصادی و مقرونبهصرفه در مشهد – کیفیت با بودجه محدود