معرفی مسجد امام
مسجد امام که به اسمهای مسجد جامع عباسی، مسجد سلطانی و مسجد پاد شاه نیز آوازه دارااست، یکی مساجد میدان نقش عالم میباشد که در روزگار صفوی ساخته شد.تشریفات مشهد این تاثیر از بناهای اساسی معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود و از مشهورترین جاهای جالب اصفهان محسوب میشود. مسجد امام شاهکاری جاویدان از معماری در قرن یازدهم هجری میباشد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره تصویب ۱۰۷ بهتیتر یک کدام از اثرها ملی کشورایران به تصویب رسید.
مسجد امام کجاست؟
مسجد امام در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی جایدارد. این سازه در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی نظیر بهتر قاپو و مسجد روحانی لطف الله میباشد.
مسجد امام، در میدان نقش دنیا اصفهان، یکی از از مهم ترین بناهای بعد از ظهر صفویه میباشد که پیشخیس به اسمهای مسجد پادشاه، مسجد سلطانی تازه و جامعِ عباسی آوازه داشت. این سازه از شاهکارهای معماری، کاشیکاری و نجاری در قرن یازدهم هجری میباشد. مسجد امام، نمایانگر نقطع ی عطف هزار سال مسجدسازی در کشور ایران به شمار میرود. سنتهای صورتدهی، آرمانها، شعایر و مفاهیم فقهی، نقشه که از اشکال سابقخیس و معمولیخیس بهآرامی کمال یافته، موادسازنده گرانقدر ساختمانی و تزیینات کلیه دراین مسجد، با عظمت و شکوهی که آن را در شمار بلندمرتبهترین بناهای دنیا قرار داده، تحقق و یگانگی یافته میباشد.
تاریخچه مسجد امام
این مسجد مهم ترین مسجد زمان صفویه در شهر اصفهان میباشد که هم به حیث عظمت جنبه معماری و هم کثرت تزیینات دارای اهمیت میباشد. تشکیل داد مسجد جامع عباسی که در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا قراردارد در سال ۱۰۲۰ ه. ق به دستور پاد شاه عباس اولیه و در بیست و چهارمی سال سلطنت او آغاز گشته و به مراد تزیین میدان، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری و در حالی كه هنوز سرگرم پیریزی بخش های دیگر مسجد بودهاند، رمز در باارزش كاشیكاری معرق آن را به اتمام رسانیدهاند.
سازندگان سازه
کتیبه راز در مسجد به خط ثلث علیرضای عباسی و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاکی از آن میباشد که سلطان عباس این مسجد را از متاع خالص خویش سازه کرده و اجر آن را به روح جد اعظم خویش فرمان روا طهماسب اهدا کرده است. در پایین این کتیبه به خط ثلث محمد رضا امامی، کتیبه دیگری نصب گردیده که به موجب آن جایگاه معماری و مهندسی معمار مسجد پادشاه، معلم علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیکالله تجلیل گردیده است.
مسجد فرمانروا یکیاز شاهکارهای معماری و کاشیکاری و حجاری جمهوری اسلامی ایران در قرن یازدهم هجری میباشد و واپسین سال تاریخی که در مسجد چشم میگردد سال ۱۰۷۷ هجری یعنی واپسین سال سلطنت پاد شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجری یعنی اولین سال سلطنت فرمان روا سلیمان میباشد و معین می دارد که اتمام تزیینات مسجد در زمان جانشینان پادشاه عباس کلان یعنی سلطان صفی و فرمان روا عباس دوم و فرمان روا سلیمان انجام یافته میباشد.
به حساب آوردن جهت قبله برای این سازه به وسیله روحانی بهائی انجام یافته میباشد. این قبله یابی که با به کارگیری از ابزارهای آن مجال شکل پذیرفته صرفا هفت مرتبه با جهت حقیقی وواقعی قبله اختلاف داراست.
معماری مسجد امام
مسجد جامع عباسی در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی قرار گرفته میباشد.در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی زیرا، بهتر قاپو و مسجد روضه خوان لطف الله بوده و در محدودهی تیم بناهای اساسی روزگار صفوی جایدارد.
کل مسجد دارنده تناسبی شاهانه بوده و بر پایهای کلان سازه شدهاست. قوس نیم گنبد سردر فرنگی در میدان ۲۷ متر بلندی داراست و بلندی منارهها نزدیک به ۳۳ متر میباشد. منارههای بالای شبستان از آن هم رفیعتر میباشد، در حالی که گنبد روی آن برتر از کلیه قرار واقع گردیدهاست. جلوخان، که خویش نسبتاًً ساختمانی میباشد، حالتی دعوت کننده دارااست که جمعیت بیرو ن را به حمایت، امنیت و تجدید قوا در مسجد فرا می خواند.
نمای ایوان به دالانها، طاقچهها، جمعهای مقرنسهای پرنور و نوارهای درازی از کتیبههای سپید براق تر و تمیز میباشد و سراسر آن از کاشیهای هفت رنگالوان پوشیده گردیده که مایههای آبی رنگ بر بالای پوشش زیرین مرمر با مایههای طلایی مستولی میباشد.دو قابی که در دو طرف مدخل واقع گردیده طرح سجاده را دارااست که نمازگزار بر آن نماز میخواند. در مسافتای بیشتر وسعت دیدنی دقت این نما، که گاه بر تاثیر رنگ آبیرنگ درخشانش حالتی حدوداً اثیری پیدا مینماید، تماماً بر میدان مسلط میباشد و در تضادومغایرت با کاخ برازنده شاهی، برتری خیرهکننده آیین را بر اقتدار مادی و عنایت مهم آئین را در معاش شهر آرم می دهد.
جلوخان رو به شمال میباشد، همچنانکه بایستگی میدان بوده، البته ازآنجاکه محراب میمی بایست رو به قبله باشد (یعنی شمال شرقی به جنوب غربی) برای دوری از قناس شدن ذوق و توجه متعددی مورد نیاز بود. این نقص با توفیق حل گردیده. فرد از جلوخان وارد دهلیزی بهتر می گردد که از ویژگیهای بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از زمانها قدیم بوده میباشد. این دهلیز مدور میباشد و از این رو هیچ جهتی ندارد و می تواند مانند پاشنهای باشد که شالوده سازه بر روی آن بچرخد. دهلیز رو به طاق بلند حیاط شمالی گشوده میشود و از عمق بدوننور آن آدم ناگهان تراس پرنور از آفتاب را میبیند. در آن سوی ایوان رمز در کبیر شبستان قراردارد، دروازهای به عالم دیگری از شکوه و توان متمرکز.
گنبد
یک کدام از خصوصیتهای خاص این مسجد گنبد آن میباشد. این گنبد نزدیک به ۴۰۰ سال پیش به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که در پایین و در حدود راس آن، حتی کمترین صدا با وضوح و شدت بالا منعکس شدن مییابد. این وِیژگی گنبد مسجد در پیشین به جهت خلا دستگاههای صوتی و … برای اذان بیان کردن و سخنرانیها بسیار گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد. این خصوصیت منحصربهفرد بوده و در دیگر اثرها باستانی کشور ایران به دیده نمیخورد؛ که علامت دهنده علم بالای سازندگان و معماران این گنبد از مسائل فیزیکی و ریاضی مرتبط با پژواک صوت دارااست.
سنگاب ها
جمعا هفت سنگاب در مسجد پاد شاه وجود دارااست
سنگاب در ورودی: این سنگاب بر روی شالوده ای هشت ضلعی در قبال درِ ورودی مسجد قرار دارد، و از سنگ یشم ساخته گردیده میباشد. کتیبه ای بر روی این سنگاب نیست، و بر سطح فرنگی آن، با مسافتای از حاشیه، نقش های پر رنگ گل و بته کنده کاری گردیده میباشد. از اواخر دهه ۱۳۷۰ حفاظی چوبی برای خودداری از جراحتهای احتمالی به دور سنگاب نصب گردیده بود که در سال ۱۳۸۹ با حفاظی شیشه ای ردوبدل شد. با وجود حفاظ قابلیت لمس سنگاب نیست.
سنگاب چهلستون غربی: این سنگاب هم از سنگ یشم ساخته گردیده و بر شالوده ای هشت ضلعی در بین دو مربع سنگی پاشویه دار قرار گرفته میباشد. ضمن نقشهای گل و بته در سطح فرنگی سنگاب، در نزدیکی حاشیه آن اشعاری به خط نستعلیق بصورت پررنگ کنده کاری گردیده میباشد، و میان بیت های شعر اساسی، جملهها شعرگونه دیگری در وصف علی نگاشته گردیده اند.
سنگاب چهلستون شرقی: این سنگاب از متاع سنگ آهک میباشد و بهاین عامل دارنده نقش و رگههای طبیعی میباشد. اساس آن هشت گوش میباشد و بین دو پاشویه چهارگوش جای دارد.
سنگاب گنبد غربی: این سنگاب از متاع سنگ مرمر میباشد و شالوده ای چهارگوش داراست که در بین دو پاشویه قرار گرفته میباشد. آب مازاد که از سنگاب خارج می ریخته در پاشویه ها توده می گردیده میباشد. به انگیزه قابل انعطاف بودن مال سنگ مرمر، در زمان مجال عموم یادگاری هایی بر روی این سنگاب نوشته اند.
سنگاب گنبد شرقی: این سنگاب قرینه سنگاب گنبد غربی میباشد، و دارنده به عبارتی محصول، صورت، و مختصات نصب میباشد.
در دالان مشرف به ایوان در کناره جنوب غربی مسجد سنگابی وجود داراست کهاین جملات بر روی آن حک گردیده اند : «وقف حضرت امام حسین کرد این آبگینه را هرکه طمع نماید به لعنت خداوند گرفتار خواهد شد. سنه ۱۹۰۱». به حیث می رسد که سنگتراش تاریخ را نادرست حکاکی کرده باشد و تاریخ صحیح احتمالا سال ۱۰۹۱ (قمری) میباشد که موازی سال ۱۰۵۹ (شمسی) و مصادف با حکومت پاد شاه سلیمان خواهد بود.
کاشیکاریها
این مسجد دارنده دو شبستان قرینه در اضلاع شرقی و غربی صحن میباشد. یکی این شبستان ها (شبستان شرقی) بزرگتر ولی معمولی و بی تزیین میباشد و دیگری (شبستان غربی) کوچکتر میباشد ولی تزییناتی با کاشی های آجر هفت رنگ دارااست و محراب آن نیز از زیباترین محراب های مساجد اصفهان میباشد.
قسمت عمده شکوه و زیبایی مسجد امام اصفهان برآیند تزیینات کاشی کاری آن میباشد که همگی سطح های نمایان فرنگی و همه سطح های داخلی از بالای ازارههای مرمری را مشمول میگردد. شاهکار کاشیکاری مسجد در رمز در ورودی به چشم میخورد. طرحهای اسلیمی متنوع و کتیبهها با کاشیهای معرق اعلا نمای ورودی را میپوشاند. ابزار طنابی با کاشی آبی رنگ از دو گلدان نقش پررنگ مرمرین برخاسته، قوس حیاط را تزیین مینماید. نیم گنبد ورودی با جایگاههای مقرنس کاشی کاری از بالای کناره کتیبه اساسی که محورگذاری مسجد را اعلام می دارد، منشأ می گیرد.
در صورتیکه وارد میدان نقش دنیا اصفهان گردید و به مسجد امام نگاهی بیندازید چهار مناره مسجد را با هم میبینید اما فقط در یک حیطه از میدان فقط می توانید سه مناره مسجد را همزمان نگاه نمائید! آیا میدانید کجای میدان می توانید فقط سه مناره از مسجد را مشاهده کنید؟!
مسجد امام که به اسمهای مسجد جامع عباسی، مسجد سلطانی و مسجد پاد شاه نیز آوازه دارااست، یکی مساجد میدان نقش عالم میباشد که در روزگار صفوی ساخته شد.تشریفات مشهد این تاثیر از بناهای اساسی معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود و از مشهورترین جاهای جالب اصفهان محسوب میشود. مسجد امام شاهکاری جاویدان از معماری در قرن یازدهم هجری میباشد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره تصویب ۱۰۷ بهتیتر یک کدام از اثرها ملی کشورایران به تصویب رسید.
مسجد امام کجاست؟
مسجد امام در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی جایدارد. این سازه در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی نظیر بهتر قاپو و مسجد روحانی لطف الله میباشد.
مسجد امام، در میدان نقش دنیا اصفهان، یکی از از مهم ترین بناهای بعد از ظهر صفویه میباشد که پیشخیس به اسمهای مسجد پادشاه، مسجد سلطانی تازه و جامعِ عباسی آوازه داشت. این سازه از شاهکارهای معماری، کاشیکاری و نجاری در قرن یازدهم هجری میباشد. مسجد امام، نمایانگر نقطع ی عطف هزار سال مسجدسازی در کشور ایران به شمار میرود. سنتهای صورتدهی، آرمانها، شعایر و مفاهیم فقهی، نقشه که از اشکال سابقخیس و معمولیخیس بهآرامی کمال یافته، موادسازنده گرانقدر ساختمانی و تزیینات کلیه دراین مسجد، با عظمت و شکوهی که آن را در شمار بلندمرتبهترین بناهای دنیا قرار داده، تحقق و یگانگی یافته میباشد.
تاریخچه مسجد امام
این مسجد مهم ترین مسجد زمان صفویه در شهر اصفهان میباشد که هم به حیث عظمت جنبه معماری و هم کثرت تزیینات دارای اهمیت میباشد. تشکیل داد مسجد جامع عباسی که در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا قراردارد در سال ۱۰۲۰ ه. ق به دستور پاد شاه عباس اولیه و در بیست و چهارمی سال سلطنت او آغاز گشته و به مراد تزیین میدان، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری و در حالی كه هنوز سرگرم پیریزی بخش های دیگر مسجد بودهاند، رمز در باارزش كاشیكاری معرق آن را به اتمام رسانیدهاند.
سازندگان سازه
کتیبه راز در مسجد به خط ثلث علیرضای عباسی و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاکی از آن میباشد که سلطان عباس این مسجد را از متاع خالص خویش سازه کرده و اجر آن را به روح جد اعظم خویش فرمان روا طهماسب اهدا کرده است. در پایین این کتیبه به خط ثلث محمد رضا امامی، کتیبه دیگری نصب گردیده که به موجب آن جایگاه معماری و مهندسی معمار مسجد پادشاه، معلم علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیکالله تجلیل گردیده است.
مسجد فرمانروا یکیاز شاهکارهای معماری و کاشیکاری و حجاری جمهوری اسلامی ایران در قرن یازدهم هجری میباشد و واپسین سال تاریخی که در مسجد چشم میگردد سال ۱۰۷۷ هجری یعنی واپسین سال سلطنت پاد شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجری یعنی اولین سال سلطنت فرمان روا سلیمان میباشد و معین می دارد که اتمام تزیینات مسجد در زمان جانشینان پادشاه عباس کلان یعنی سلطان صفی و فرمان روا عباس دوم و فرمان روا سلیمان انجام یافته میباشد.
به حساب آوردن جهت قبله برای این سازه به وسیله روحانی بهائی انجام یافته میباشد. این قبله یابی که با به کارگیری از ابزارهای آن مجال شکل پذیرفته صرفا هفت مرتبه با جهت حقیقی وواقعی قبله اختلاف داراست.
معماری مسجد امام
مسجد جامع عباسی در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی قرار گرفته میباشد.در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی زیرا، بهتر قاپو و مسجد روضه خوان لطف الله بوده و در محدودهی تیم بناهای اساسی روزگار صفوی جایدارد.
کل مسجد دارنده تناسبی شاهانه بوده و بر پایهای کلان سازه شدهاست. قوس نیم گنبد سردر فرنگی در میدان ۲۷ متر بلندی داراست و بلندی منارهها نزدیک به ۳۳ متر میباشد. منارههای بالای شبستان از آن هم رفیعتر میباشد، در حالی که گنبد روی آن برتر از کلیه قرار واقع گردیدهاست. جلوخان، که خویش نسبتاًً ساختمانی میباشد، حالتی دعوت کننده دارااست که جمعیت بیرو ن را به حمایت، امنیت و تجدید قوا در مسجد فرا می خواند.
نمای ایوان به دالانها، طاقچهها، جمعهای مقرنسهای پرنور و نوارهای درازی از کتیبههای سپید براق تر و تمیز میباشد و سراسر آن از کاشیهای هفت رنگالوان پوشیده گردیده که مایههای آبی رنگ بر بالای پوشش زیرین مرمر با مایههای طلایی مستولی میباشد.دو قابی که در دو طرف مدخل واقع گردیده طرح سجاده را دارااست که نمازگزار بر آن نماز میخواند. در مسافتای بیشتر وسعت دیدنی دقت این نما، که گاه بر تاثیر رنگ آبیرنگ درخشانش حالتی حدوداً اثیری پیدا مینماید، تماماً بر میدان مسلط میباشد و در تضادومغایرت با کاخ برازنده شاهی، برتری خیرهکننده آیین را بر اقتدار مادی و عنایت مهم آئین را در معاش شهر آرم می دهد.
جلوخان رو به شمال میباشد، همچنانکه بایستگی میدان بوده، البته ازآنجاکه محراب میمی بایست رو به قبله باشد (یعنی شمال شرقی به جنوب غربی) برای دوری از قناس شدن ذوق و توجه متعددی مورد نیاز بود. این نقص با توفیق حل گردیده. فرد از جلوخان وارد دهلیزی بهتر می گردد که از ویژگیهای بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از زمانها قدیم بوده میباشد. این دهلیز مدور میباشد و از این رو هیچ جهتی ندارد و می تواند مانند پاشنهای باشد که شالوده سازه بر روی آن بچرخد. دهلیز رو به طاق بلند حیاط شمالی گشوده میشود و از عمق بدوننور آن آدم ناگهان تراس پرنور از آفتاب را میبیند. در آن سوی ایوان رمز در کبیر شبستان قراردارد، دروازهای به عالم دیگری از شکوه و توان متمرکز.
گنبد
یک کدام از خصوصیتهای خاص این مسجد گنبد آن میباشد. این گنبد نزدیک به ۴۰۰ سال پیش به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که در پایین و در حدود راس آن، حتی کمترین صدا با وضوح و شدت بالا منعکس شدن مییابد. این وِیژگی گنبد مسجد در پیشین به جهت خلا دستگاههای صوتی و … برای اذان بیان کردن و سخنرانیها بسیار گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد. این خصوصیت منحصربهفرد بوده و در دیگر اثرها باستانی کشور ایران به دیده نمیخورد؛ که علامت دهنده علم بالای سازندگان و معماران این گنبد از مسائل فیزیکی و ریاضی مرتبط با پژواک صوت دارااست.
سنگاب ها
جمعا هفت سنگاب در مسجد پاد شاه وجود دارااست
سنگاب در ورودی: این سنگاب بر روی شالوده ای هشت ضلعی در قبال درِ ورودی مسجد قرار دارد، و از سنگ یشم ساخته گردیده میباشد. کتیبه ای بر روی این سنگاب نیست، و بر سطح فرنگی آن، با مسافتای از حاشیه، نقش های پر رنگ گل و بته کنده کاری گردیده میباشد. از اواخر دهه ۱۳۷۰ حفاظی چوبی برای خودداری از جراحتهای احتمالی به دور سنگاب نصب گردیده بود که در سال ۱۳۸۹ با حفاظی شیشه ای ردوبدل شد. با وجود حفاظ قابلیت لمس سنگاب نیست.
سنگاب چهلستون غربی: این سنگاب هم از سنگ یشم ساخته گردیده و بر شالوده ای هشت ضلعی در بین دو مربع سنگی پاشویه دار قرار گرفته میباشد. ضمن نقشهای گل و بته در سطح فرنگی سنگاب، در نزدیکی حاشیه آن اشعاری به خط نستعلیق بصورت پررنگ کنده کاری گردیده میباشد، و میان بیت های شعر اساسی، جملهها شعرگونه دیگری در وصف علی نگاشته گردیده اند.
سنگاب چهلستون شرقی: این سنگاب از متاع سنگ آهک میباشد و بهاین عامل دارنده نقش و رگههای طبیعی میباشد. اساس آن هشت گوش میباشد و بین دو پاشویه چهارگوش جای دارد.
سنگاب گنبد غربی: این سنگاب از متاع سنگ مرمر میباشد و شالوده ای چهارگوش داراست که در بین دو پاشویه قرار گرفته میباشد. آب مازاد که از سنگاب خارج می ریخته در پاشویه ها توده می گردیده میباشد. به انگیزه قابل انعطاف بودن مال سنگ مرمر، در زمان مجال عموم یادگاری هایی بر روی این سنگاب نوشته اند.
سنگاب گنبد شرقی: این سنگاب قرینه سنگاب گنبد غربی میباشد، و دارنده به عبارتی محصول، صورت، و مختصات نصب میباشد.
در دالان مشرف به ایوان در کناره جنوب غربی مسجد سنگابی وجود داراست کهاین جملات بر روی آن حک گردیده اند : «وقف حضرت امام حسین کرد این آبگینه را هرکه طمع نماید به لعنت خداوند گرفتار خواهد شد. سنه ۱۹۰۱». به حیث می رسد که سنگتراش تاریخ را نادرست حکاکی کرده باشد و تاریخ صحیح احتمالا سال ۱۰۹۱ (قمری) میباشد که موازی سال ۱۰۵۹ (شمسی) و مصادف با حکومت پاد شاه سلیمان خواهد بود.
کاشیکاریها
این مسجد دارنده دو شبستان قرینه در اضلاع شرقی و غربی صحن میباشد. یکی این شبستان ها (شبستان شرقی) بزرگتر ولی معمولی و بی تزیین میباشد و دیگری (شبستان غربی) کوچکتر میباشد ولی تزییناتی با کاشی های آجر هفت رنگ دارااست و محراب آن نیز از زیباترین محراب های مساجد اصفهان میباشد.
قسمت عمده شکوه و زیبایی مسجد امام اصفهان برآیند تزیینات کاشی کاری آن میباشد که همگی سطح های نمایان فرنگی و همه سطح های داخلی از بالای ازارههای مرمری را مشمول میگردد. شاهکار کاشیکاری مسجد در رمز در ورودی به چشم میخورد. طرحهای اسلیمی متنوع و کتیبهها با کاشیهای معرق اعلا نمای ورودی را میپوشاند. ابزار طنابی با کاشی آبی رنگ از دو گلدان نقش پررنگ مرمرین برخاسته، قوس حیاط را تزیین مینماید. نیم گنبد ورودی با جایگاههای مقرنس کاشی کاری از بالای کناره کتیبه اساسی که محورگذاری مسجد را اعلام می دارد، منشأ می گیرد.
در صورتیکه وارد میدان نقش دنیا اصفهان گردید و به مسجد امام نگاهی بیندازید چهار مناره مسجد را با هم میبینید اما فقط در یک حیطه از میدان فقط می توانید سه مناره مسجد را همزمان نگاه نمائید! آیا میدانید کجای میدان می توانید فقط سه مناره از مسجد را مشاهده کنید؟!
معرفی مسجد امام
مسجد امام که به اسمهای مسجد جامع عباسی، مسجد سلطانی و مسجد پاد شاه نیز آوازه دارااست، یکی مساجد میدان نقش عالم میباشد که در روزگار صفوی ساخته شد.تشریفات مشهد این تاثیر از بناهای اساسی معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود و از مشهورترین جاهای جالب اصفهان محسوب میشود. مسجد امام شاهکاری جاویدان از معماری در قرن یازدهم هجری میباشد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره تصویب ۱۰۷ بهتیتر یک کدام از اثرها ملی کشورایران به تصویب رسید.
مسجد امام کجاست؟
مسجد امام در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی جایدارد. این سازه در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی نظیر بهتر قاپو و مسجد روحانی لطف الله میباشد.
مسجد امام، در میدان نقش دنیا اصفهان، یکی از از مهم ترین بناهای بعد از ظهر صفویه میباشد که پیشخیس به اسمهای مسجد پادشاه، مسجد سلطانی تازه و جامعِ عباسی آوازه داشت. این سازه از شاهکارهای معماری، کاشیکاری و نجاری در قرن یازدهم هجری میباشد. مسجد امام، نمایانگر نقطع ی عطف هزار سال مسجدسازی در کشور ایران به شمار میرود. سنتهای صورتدهی، آرمانها، شعایر و مفاهیم فقهی، نقشه که از اشکال سابقخیس و معمولیخیس بهآرامی کمال یافته، موادسازنده گرانقدر ساختمانی و تزیینات کلیه دراین مسجد، با عظمت و شکوهی که آن را در شمار بلندمرتبهترین بناهای دنیا قرار داده، تحقق و یگانگی یافته میباشد.
تاریخچه مسجد امام
این مسجد مهم ترین مسجد زمان صفویه در شهر اصفهان میباشد که هم به حیث عظمت جنبه معماری و هم کثرت تزیینات دارای اهمیت میباشد. تشکیل داد مسجد جامع عباسی که در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا قراردارد در سال ۱۰۲۰ ه. ق به دستور پاد شاه عباس اولیه و در بیست و چهارمی سال سلطنت او آغاز گشته و به مراد تزیین میدان، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری و در حالی كه هنوز سرگرم پیریزی بخش های دیگر مسجد بودهاند، رمز در باارزش كاشیكاری معرق آن را به اتمام رسانیدهاند.
سازندگان سازه
کتیبه راز در مسجد به خط ثلث علیرضای عباسی و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاکی از آن میباشد که سلطان عباس این مسجد را از متاع خالص خویش سازه کرده و اجر آن را به روح جد اعظم خویش فرمان روا طهماسب اهدا کرده است. در پایین این کتیبه به خط ثلث محمد رضا امامی، کتیبه دیگری نصب گردیده که به موجب آن جایگاه معماری و مهندسی معمار مسجد پادشاه، معلم علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیکالله تجلیل گردیده است.
مسجد فرمانروا یکیاز شاهکارهای معماری و کاشیکاری و حجاری جمهوری اسلامی ایران در قرن یازدهم هجری میباشد و واپسین سال تاریخی که در مسجد چشم میگردد سال ۱۰۷۷ هجری یعنی واپسین سال سلطنت پاد شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجری یعنی اولین سال سلطنت فرمان روا سلیمان میباشد و معین می دارد که اتمام تزیینات مسجد در زمان جانشینان پادشاه عباس کلان یعنی سلطان صفی و فرمان روا عباس دوم و فرمان روا سلیمان انجام یافته میباشد.
به حساب آوردن جهت قبله برای این سازه به وسیله روحانی بهائی انجام یافته میباشد. این قبله یابی که با به کارگیری از ابزارهای آن مجال شکل پذیرفته صرفا هفت مرتبه با جهت حقیقی وواقعی قبله اختلاف داراست.
معماری مسجد امام
مسجد جامع عباسی در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی قرار گرفته میباشد.در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی زیرا، بهتر قاپو و مسجد روضه خوان لطف الله بوده و در محدودهی تیم بناهای اساسی روزگار صفوی جایدارد.
کل مسجد دارنده تناسبی شاهانه بوده و بر پایهای کلان سازه شدهاست. قوس نیم گنبد سردر فرنگی در میدان ۲۷ متر بلندی داراست و بلندی منارهها نزدیک به ۳۳ متر میباشد. منارههای بالای شبستان از آن هم رفیعتر میباشد، در حالی که گنبد روی آن برتر از کلیه قرار واقع گردیدهاست. جلوخان، که خویش نسبتاًً ساختمانی میباشد، حالتی دعوت کننده دارااست که جمعیت بیرو ن را به حمایت، امنیت و تجدید قوا در مسجد فرا می خواند.
نمای ایوان به دالانها، طاقچهها، جمعهای مقرنسهای پرنور و نوارهای درازی از کتیبههای سپید براق تر و تمیز میباشد و سراسر آن از کاشیهای هفت رنگالوان پوشیده گردیده که مایههای آبی رنگ بر بالای پوشش زیرین مرمر با مایههای طلایی مستولی میباشد.دو قابی که در دو طرف مدخل واقع گردیده طرح سجاده را دارااست که نمازگزار بر آن نماز میخواند. در مسافتای بیشتر وسعت دیدنی دقت این نما، که گاه بر تاثیر رنگ آبیرنگ درخشانش حالتی حدوداً اثیری پیدا مینماید، تماماً بر میدان مسلط میباشد و در تضادومغایرت با کاخ برازنده شاهی، برتری خیرهکننده آیین را بر اقتدار مادی و عنایت مهم آئین را در معاش شهر آرم می دهد.
جلوخان رو به شمال میباشد، همچنانکه بایستگی میدان بوده، البته ازآنجاکه محراب میمی بایست رو به قبله باشد (یعنی شمال شرقی به جنوب غربی) برای دوری از قناس شدن ذوق و توجه متعددی مورد نیاز بود. این نقص با توفیق حل گردیده. فرد از جلوخان وارد دهلیزی بهتر می گردد که از ویژگیهای بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از زمانها قدیم بوده میباشد. این دهلیز مدور میباشد و از این رو هیچ جهتی ندارد و می تواند مانند پاشنهای باشد که شالوده سازه بر روی آن بچرخد. دهلیز رو به طاق بلند حیاط شمالی گشوده میشود و از عمق بدوننور آن آدم ناگهان تراس پرنور از آفتاب را میبیند. در آن سوی ایوان رمز در کبیر شبستان قراردارد، دروازهای به عالم دیگری از شکوه و توان متمرکز.
گنبد
یک کدام از خصوصیتهای خاص این مسجد گنبد آن میباشد. این گنبد نزدیک به ۴۰۰ سال پیش به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که در پایین و در حدود راس آن، حتی کمترین صدا با وضوح و شدت بالا منعکس شدن مییابد. این وِیژگی گنبد مسجد در پیشین به جهت خلا دستگاههای صوتی و … برای اذان بیان کردن و سخنرانیها بسیار گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد. این خصوصیت منحصربهفرد بوده و در دیگر اثرها باستانی کشور ایران به دیده نمیخورد؛ که علامت دهنده علم بالای سازندگان و معماران این گنبد از مسائل فیزیکی و ریاضی مرتبط با پژواک صوت دارااست.
سنگاب ها
جمعا هفت سنگاب در مسجد پاد شاه وجود دارااست
سنگاب در ورودی: این سنگاب بر روی شالوده ای هشت ضلعی در قبال درِ ورودی مسجد قرار دارد، و از سنگ یشم ساخته گردیده میباشد. کتیبه ای بر روی این سنگاب نیست، و بر سطح فرنگی آن، با مسافتای از حاشیه، نقش های پر رنگ گل و بته کنده کاری گردیده میباشد. از اواخر دهه ۱۳۷۰ حفاظی چوبی برای خودداری از جراحتهای احتمالی به دور سنگاب نصب گردیده بود که در سال ۱۳۸۹ با حفاظی شیشه ای ردوبدل شد. با وجود حفاظ قابلیت لمس سنگاب نیست.
سنگاب چهلستون غربی: این سنگاب هم از سنگ یشم ساخته گردیده و بر شالوده ای هشت ضلعی در بین دو مربع سنگی پاشویه دار قرار گرفته میباشد. ضمن نقشهای گل و بته در سطح فرنگی سنگاب، در نزدیکی حاشیه آن اشعاری به خط نستعلیق بصورت پررنگ کنده کاری گردیده میباشد، و میان بیت های شعر اساسی، جملهها شعرگونه دیگری در وصف علی نگاشته گردیده اند.
سنگاب چهلستون شرقی: این سنگاب از متاع سنگ آهک میباشد و بهاین عامل دارنده نقش و رگههای طبیعی میباشد. اساس آن هشت گوش میباشد و بین دو پاشویه چهارگوش جای دارد.
سنگاب گنبد غربی: این سنگاب از متاع سنگ مرمر میباشد و شالوده ای چهارگوش داراست که در بین دو پاشویه قرار گرفته میباشد. آب مازاد که از سنگاب خارج می ریخته در پاشویه ها توده می گردیده میباشد. به انگیزه قابل انعطاف بودن مال سنگ مرمر، در زمان مجال عموم یادگاری هایی بر روی این سنگاب نوشته اند.
سنگاب گنبد شرقی: این سنگاب قرینه سنگاب گنبد غربی میباشد، و دارنده به عبارتی محصول، صورت، و مختصات نصب میباشد.
در دالان مشرف به ایوان در کناره جنوب غربی مسجد سنگابی وجود داراست کهاین جملات بر روی آن حک گردیده اند : «وقف حضرت امام حسین کرد این آبگینه را هرکه طمع نماید به لعنت خداوند گرفتار خواهد شد. سنه ۱۹۰۱». به حیث می رسد که سنگتراش تاریخ را نادرست حکاکی کرده باشد و تاریخ صحیح احتمالا سال ۱۰۹۱ (قمری) میباشد که موازی سال ۱۰۵۹ (شمسی) و مصادف با حکومت پاد شاه سلیمان خواهد بود.
کاشیکاریها
این مسجد دارنده دو شبستان قرینه در اضلاع شرقی و غربی صحن میباشد. یکی این شبستان ها (شبستان شرقی) بزرگتر ولی معمولی و بی تزیین میباشد و دیگری (شبستان غربی) کوچکتر میباشد ولی تزییناتی با کاشی های آجر هفت رنگ دارااست و محراب آن نیز از زیباترین محراب های مساجد اصفهان میباشد.
قسمت عمده شکوه و زیبایی مسجد امام اصفهان برآیند تزیینات کاشی کاری آن میباشد که همگی سطح های نمایان فرنگی و همه سطح های داخلی از بالای ازارههای مرمری را مشمول میگردد. شاهکار کاشیکاری مسجد در رمز در ورودی به چشم میخورد. طرحهای اسلیمی متنوع و کتیبهها با کاشیهای معرق اعلا نمای ورودی را میپوشاند. ابزار طنابی با کاشی آبی رنگ از دو گلدان نقش پررنگ مرمرین برخاسته، قوس حیاط را تزیین مینماید. نیم گنبد ورودی با جایگاههای مقرنس کاشی کاری از بالای کناره کتیبه اساسی که محورگذاری مسجد را اعلام می دارد، منشأ می گیرد.
در صورتیکه وارد میدان نقش دنیا اصفهان گردید و به مسجد امام نگاهی بیندازید چهار مناره مسجد را با هم میبینید اما فقط در یک حیطه از میدان فقط می توانید سه مناره مسجد را همزمان نگاه نمائید! آیا میدانید کجای میدان می توانید فقط سه مناره از مسجد را مشاهده کنید؟!
مسجد امام که به اسمهای مسجد جامع عباسی، مسجد سلطانی و مسجد پاد شاه نیز آوازه دارااست، یکی مساجد میدان نقش عالم میباشد که در روزگار صفوی ساخته شد.تشریفات مشهد این تاثیر از بناهای اساسی معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود و از مشهورترین جاهای جالب اصفهان محسوب میشود. مسجد امام شاهکاری جاویدان از معماری در قرن یازدهم هجری میباشد و در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره تصویب ۱۰۷ بهتیتر یک کدام از اثرها ملی کشورایران به تصویب رسید.
مسجد امام کجاست؟
مسجد امام در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی جایدارد. این سازه در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی نظیر بهتر قاپو و مسجد روحانی لطف الله میباشد.
مسجد امام، در میدان نقش دنیا اصفهان، یکی از از مهم ترین بناهای بعد از ظهر صفویه میباشد که پیشخیس به اسمهای مسجد پادشاه، مسجد سلطانی تازه و جامعِ عباسی آوازه داشت. این سازه از شاهکارهای معماری، کاشیکاری و نجاری در قرن یازدهم هجری میباشد. مسجد امام، نمایانگر نقطع ی عطف هزار سال مسجدسازی در کشور ایران به شمار میرود. سنتهای صورتدهی، آرمانها، شعایر و مفاهیم فقهی، نقشه که از اشکال سابقخیس و معمولیخیس بهآرامی کمال یافته، موادسازنده گرانقدر ساختمانی و تزیینات کلیه دراین مسجد، با عظمت و شکوهی که آن را در شمار بلندمرتبهترین بناهای دنیا قرار داده، تحقق و یگانگی یافته میباشد.
تاریخچه مسجد امام
این مسجد مهم ترین مسجد زمان صفویه در شهر اصفهان میباشد که هم به حیث عظمت جنبه معماری و هم کثرت تزیینات دارای اهمیت میباشد. تشکیل داد مسجد جامع عباسی که در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا قراردارد در سال ۱۰۲۰ ه. ق به دستور پاد شاه عباس اولیه و در بیست و چهارمی سال سلطنت او آغاز گشته و به مراد تزیین میدان، در سال ۱۰۲۵ هجری قمری و در حالی كه هنوز سرگرم پیریزی بخش های دیگر مسجد بودهاند، رمز در باارزش كاشیكاری معرق آن را به اتمام رسانیدهاند.
سازندگان سازه
کتیبه راز در مسجد به خط ثلث علیرضای عباسی و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاکی از آن میباشد که سلطان عباس این مسجد را از متاع خالص خویش سازه کرده و اجر آن را به روح جد اعظم خویش فرمان روا طهماسب اهدا کرده است. در پایین این کتیبه به خط ثلث محمد رضا امامی، کتیبه دیگری نصب گردیده که به موجب آن جایگاه معماری و مهندسی معمار مسجد پادشاه، معلم علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیکالله تجلیل گردیده است.
مسجد فرمانروا یکیاز شاهکارهای معماری و کاشیکاری و حجاری جمهوری اسلامی ایران در قرن یازدهم هجری میباشد و واپسین سال تاریخی که در مسجد چشم میگردد سال ۱۰۷۷ هجری یعنی واپسین سال سلطنت پاد شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجری یعنی اولین سال سلطنت فرمان روا سلیمان میباشد و معین می دارد که اتمام تزیینات مسجد در زمان جانشینان پادشاه عباس کلان یعنی سلطان صفی و فرمان روا عباس دوم و فرمان روا سلیمان انجام یافته میباشد.
به حساب آوردن جهت قبله برای این سازه به وسیله روحانی بهائی انجام یافته میباشد. این قبله یابی که با به کارگیری از ابزارهای آن مجال شکل پذیرفته صرفا هفت مرتبه با جهت حقیقی وواقعی قبله اختلاف داراست.
معماری مسجد امام
مسجد جامع عباسی در ضلع جنوبی میدان نقش دنیا اصفهان و در محدوده دولتخانه صفوی قرار گرفته میباشد.در جوار با بناهای اساسی زمان صفوی زیرا، بهتر قاپو و مسجد روضه خوان لطف الله بوده و در محدودهی تیم بناهای اساسی روزگار صفوی جایدارد.
کل مسجد دارنده تناسبی شاهانه بوده و بر پایهای کلان سازه شدهاست. قوس نیم گنبد سردر فرنگی در میدان ۲۷ متر بلندی داراست و بلندی منارهها نزدیک به ۳۳ متر میباشد. منارههای بالای شبستان از آن هم رفیعتر میباشد، در حالی که گنبد روی آن برتر از کلیه قرار واقع گردیدهاست. جلوخان، که خویش نسبتاًً ساختمانی میباشد، حالتی دعوت کننده دارااست که جمعیت بیرو ن را به حمایت، امنیت و تجدید قوا در مسجد فرا می خواند.
نمای ایوان به دالانها، طاقچهها، جمعهای مقرنسهای پرنور و نوارهای درازی از کتیبههای سپید براق تر و تمیز میباشد و سراسر آن از کاشیهای هفت رنگالوان پوشیده گردیده که مایههای آبی رنگ بر بالای پوشش زیرین مرمر با مایههای طلایی مستولی میباشد.دو قابی که در دو طرف مدخل واقع گردیده طرح سجاده را دارااست که نمازگزار بر آن نماز میخواند. در مسافتای بیشتر وسعت دیدنی دقت این نما، که گاه بر تاثیر رنگ آبیرنگ درخشانش حالتی حدوداً اثیری پیدا مینماید، تماماً بر میدان مسلط میباشد و در تضادومغایرت با کاخ برازنده شاهی، برتری خیرهکننده آیین را بر اقتدار مادی و عنایت مهم آئین را در معاش شهر آرم می دهد.
جلوخان رو به شمال میباشد، همچنانکه بایستگی میدان بوده، البته ازآنجاکه محراب میمی بایست رو به قبله باشد (یعنی شمال شرقی به جنوب غربی) برای دوری از قناس شدن ذوق و توجه متعددی مورد نیاز بود. این نقص با توفیق حل گردیده. فرد از جلوخان وارد دهلیزی بهتر می گردد که از ویژگیهای بناهای تاریخی جمهوری اسلامی ایران از زمانها قدیم بوده میباشد. این دهلیز مدور میباشد و از این رو هیچ جهتی ندارد و می تواند مانند پاشنهای باشد که شالوده سازه بر روی آن بچرخد. دهلیز رو به طاق بلند حیاط شمالی گشوده میشود و از عمق بدوننور آن آدم ناگهان تراس پرنور از آفتاب را میبیند. در آن سوی ایوان رمز در کبیر شبستان قراردارد، دروازهای به عالم دیگری از شکوه و توان متمرکز.
گنبد
یک کدام از خصوصیتهای خاص این مسجد گنبد آن میباشد. این گنبد نزدیک به ۴۰۰ سال پیش به سیرتکاملای پیاده سازی گردیده که در پایین و در حدود راس آن، حتی کمترین صدا با وضوح و شدت بالا منعکس شدن مییابد. این وِیژگی گنبد مسجد در پیشین به جهت خلا دستگاههای صوتی و … برای اذان بیان کردن و سخنرانیها بسیار گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد. این خصوصیت منحصربهفرد بوده و در دیگر اثرها باستانی کشور ایران به دیده نمیخورد؛ که علامت دهنده علم بالای سازندگان و معماران این گنبد از مسائل فیزیکی و ریاضی مرتبط با پژواک صوت دارااست.
سنگاب ها
جمعا هفت سنگاب در مسجد پاد شاه وجود دارااست
سنگاب در ورودی: این سنگاب بر روی شالوده ای هشت ضلعی در قبال درِ ورودی مسجد قرار دارد، و از سنگ یشم ساخته گردیده میباشد. کتیبه ای بر روی این سنگاب نیست، و بر سطح فرنگی آن، با مسافتای از حاشیه، نقش های پر رنگ گل و بته کنده کاری گردیده میباشد. از اواخر دهه ۱۳۷۰ حفاظی چوبی برای خودداری از جراحتهای احتمالی به دور سنگاب نصب گردیده بود که در سال ۱۳۸۹ با حفاظی شیشه ای ردوبدل شد. با وجود حفاظ قابلیت لمس سنگاب نیست.
سنگاب چهلستون غربی: این سنگاب هم از سنگ یشم ساخته گردیده و بر شالوده ای هشت ضلعی در بین دو مربع سنگی پاشویه دار قرار گرفته میباشد. ضمن نقشهای گل و بته در سطح فرنگی سنگاب، در نزدیکی حاشیه آن اشعاری به خط نستعلیق بصورت پررنگ کنده کاری گردیده میباشد، و میان بیت های شعر اساسی، جملهها شعرگونه دیگری در وصف علی نگاشته گردیده اند.
سنگاب چهلستون شرقی: این سنگاب از متاع سنگ آهک میباشد و بهاین عامل دارنده نقش و رگههای طبیعی میباشد. اساس آن هشت گوش میباشد و بین دو پاشویه چهارگوش جای دارد.
سنگاب گنبد غربی: این سنگاب از متاع سنگ مرمر میباشد و شالوده ای چهارگوش داراست که در بین دو پاشویه قرار گرفته میباشد. آب مازاد که از سنگاب خارج می ریخته در پاشویه ها توده می گردیده میباشد. به انگیزه قابل انعطاف بودن مال سنگ مرمر، در زمان مجال عموم یادگاری هایی بر روی این سنگاب نوشته اند.
سنگاب گنبد شرقی: این سنگاب قرینه سنگاب گنبد غربی میباشد، و دارنده به عبارتی محصول، صورت، و مختصات نصب میباشد.
در دالان مشرف به ایوان در کناره جنوب غربی مسجد سنگابی وجود داراست کهاین جملات بر روی آن حک گردیده اند : «وقف حضرت امام حسین کرد این آبگینه را هرکه طمع نماید به لعنت خداوند گرفتار خواهد شد. سنه ۱۹۰۱». به حیث می رسد که سنگتراش تاریخ را نادرست حکاکی کرده باشد و تاریخ صحیح احتمالا سال ۱۰۹۱ (قمری) میباشد که موازی سال ۱۰۵۹ (شمسی) و مصادف با حکومت پاد شاه سلیمان خواهد بود.
کاشیکاریها
این مسجد دارنده دو شبستان قرینه در اضلاع شرقی و غربی صحن میباشد. یکی این شبستان ها (شبستان شرقی) بزرگتر ولی معمولی و بی تزیین میباشد و دیگری (شبستان غربی) کوچکتر میباشد ولی تزییناتی با کاشی های آجر هفت رنگ دارااست و محراب آن نیز از زیباترین محراب های مساجد اصفهان میباشد.
قسمت عمده شکوه و زیبایی مسجد امام اصفهان برآیند تزیینات کاشی کاری آن میباشد که همگی سطح های نمایان فرنگی و همه سطح های داخلی از بالای ازارههای مرمری را مشمول میگردد. شاهکار کاشیکاری مسجد در رمز در ورودی به چشم میخورد. طرحهای اسلیمی متنوع و کتیبهها با کاشیهای معرق اعلا نمای ورودی را میپوشاند. ابزار طنابی با کاشی آبی رنگ از دو گلدان نقش پررنگ مرمرین برخاسته، قوس حیاط را تزیین مینماید. نیم گنبد ورودی با جایگاههای مقرنس کاشی کاری از بالای کناره کتیبه اساسی که محورگذاری مسجد را اعلام می دارد، منشأ می گیرد.
در صورتیکه وارد میدان نقش دنیا اصفهان گردید و به مسجد امام نگاهی بیندازید چهار مناره مسجد را با هم میبینید اما فقط در یک حیطه از میدان فقط می توانید سه مناره مسجد را همزمان نگاه نمائید! آیا میدانید کجای میدان می توانید فقط سه مناره از مسجد را مشاهده کنید؟!
چگونه یک مراسم منظم و بدون دغدغه برگزار کنیم؟