???? ???? ???????

شهیدشدن ثالثه
شهیدشدن ثالثه مدرک‌دادن به ولایت حضرت علی(ع) بعداز شهادتین، با عبارت «أشهَدُ أَنّ عَلیاً البتهُّ الله» یا این که «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» در اذان و اقامه میباشد. بنابه بینش پر اسم و رسم فقهای امامیه، شهید شدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد؛ از همین رو، بعضی از عالمان شیعه بیان کردن آن در اذان و اقامه را بدعت می‌شمردند و باورداشتن به‌این‌که جزء فقهی اذان و اقامه میباشد را حرام می‌دانستند. روضه خوان صدوق روایاتی که درین خصوص وارداتی را جعلی و روضه خوان طوسی آنها را کم دانسته تشریفات مشهد میباشد.

لحاظ مدرن بیشتر فقیهان امامیه این میباشد که‌این فراز جزء اذان و اقامه وجود ندارد؛ اما بیان کردن آن در اذان و اقامه، سوای قصد و نیت جزء‌بودن آن، مستحب میباشد.

سازه به حیث سیدمحسن حکیم، از مراجع تاسی، از آن‌جا که شهید شدن ثالثه، از نماد‌های ایمان و علامت تشیع میباشد، اعلام کردن آن در اذان و اقامه رجحان فقهی داراست و حتی گاهی، درصورتی که سوای قصد جزئیت باشد، بیان کردن آن واجب می شود.

مضمون‌‌شناسی و مداقه
شهیدشدن ثالثه، سند‌دادن به ولایت امام علی(ع)، بعداز سند به شهادتین، یعنی توحید و نبوت میباشد[۲] و با عبارت‌هایی همانند «أشهَدُ أَنّ عَلیاً البتهَُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً اَمیرالمؤمنین حقاً»، ذکر می‌گردد.[۳]

سیدمحسن حکیم و سیدتقی طباطبایی قمی آن را شعار و نشان تشیع به شمار آورده‌اند.[۴] در بعضی احادیث جانور در منابع روایی شیعه، محتوای آن تأیید و به اقرار بر ولایت امام علی(ع) تأکید شد‌ه‌است.[۵] برای مثال، طبرسی در کتاب الاحتجاج روایتی از امام راست گو(ع) نقل نموده است که طبق آن، هرگاه کسی از شما می گوید: «لا إله إلَّا الله» و «محمّد نبی الله»، فورا بگوید: «علیٌ اَمیرُالمؤمنین».[۶]

آیا شهیدشدن ثالثه از اجزاء اذان و اقامه میباشد؟
بینش دارای شهرت نزد فقهای امامیه این میباشد که شهید شدن ثالثه جزئی از اجزاء اذان و اقامه وجود ندارد.[۷] به‌گزارش فقیهانی همانند صاحب و مالکْ‌مدارک (۹۴۶-۱۰۰۹ق) و سیدمحسن حکیم (۱۳۰۶ـ۱۳۹۰ق)، بین فقیهانی که وارد گفت و گو درباره این قضیه گردیده‌اند اختلافی نیست که شهید شدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد.[۸] مالکْ‌جواهر هم گفته فقیهان شیعه رخداد‌حیث دارا‌هستند که جزء اذان و اقامه وجود ندارد.[۹]

عالمانی همانند روحانی صدوق (۳۰۵-۳۸۱ق) و شهید ثانی (۹۱۱-۹۵۵ یا این که ۹۶۵ق) اضافه‌کردن آن به اذان و اقامه را بدعت و روایاتی که دراین مورد گفته شده را «قضیه»، یعنی جعلی دانسته‌اند.[۱۰] شهید ثانی همینطور گفته میباشد اضافه کردن آن به اذان و اقامه، با این نیت که جزء دینی آن ها به شمار رود، اگرچه موجب بطلان نماز وجود ندارد، عملی معصیت‌آمیز میباشد.[۱۱]

روحانی طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق) نیز احادیث مرتبط با شهید شدن ثالثه در اذان را معدود معرفی کرده و نوشته میباشد هر کس در اذان، شهیدشدن ثالثه را بگوید، نادرست نموده است؛[۱۲] علاوه بر آن که فضیلتی نیز برای اذان محسوب نمیشود و با اعلام کردن آن، فصول و اجزای اذان بی نقص نمی شود.[۱۳] سود کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، دیگر عالم شیعه، به کراهتِ بیان کردن شهید شدن ثالثه در اذان و اقامه قائل گردیده و گفته اعتقادوباور به جزء فقاهتی بودن آن برای اذان و اقامه حرام میباشد.[۱۴]

بااین‌هم اکنون علامه مجلسی (۱۰۳۷ - ۱۱۱۰ق) بر این اعتقاد میباشد که به‌منجر روایاتی که در‌این موضوع وارداتی، بعید وجود ندارد که شهیدشدن ثالثه جزء مستحبیِ اذان و اقامه باشد.[۱۵] فقیهانی مثل آقا رضا همدانی (۱۲۵۰ق-۱۳۲۲ق) هم بیان کردن آن در اذان و اقامه را، در شرایطی‌که به قصد جزئیت نباشد، روا دانسته‌اند.[۱۶] برخی نیز مانند سید عبدالاعلی سبزواری و سیدتقی طباطبایی قمی معتقدند که چنانچه سوای قصد جزئیت باشد، اعلام کردن آن در اذان و اقامه، تنها رجحان داراست.[۱۷]

فقیهان آجل، همانند سید عبدالهادی شیرازی (۱۳۰۵-۱۳۸۲ق)،[۱۸] سید ابوالقاسم خویی (۱۲۷۸ش-۱۳۷۱ش)،[۱۹] سیدعلی حسینی سیستانی (زادهٔ ۱۳۰۹ش/۱۳۴۹ق) [۲۰] و حسین وحید خراسانی (زادهٔ ۱۳۰۰ش)[۲۱] بر این نظرند که شهیدشدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد؛ اما بیان کردن آن در اذان و اقامه مستحب میباشد.

به‌گفته سیدمحسن حکیم شهیدشدن ثالثه، به‌ویژه در روزگار حاضر (قرن چهاردهم و پانزدهم هجری) از نماد‌های ایمان و علامت تشیع میباشد و از این جهت رجحان فقاهتی داراست و حتی گاهی در اذان و اقامه، خیر با این تیتر که جزئی از اجزاء آن ها باشد، بیان کردن آن واجب میشود.[۲۲] عالمانی نیز نظیر سید حسین طباطبایی قمی (۱۲۸۲ ـ ۱۳۶۶ق) بیان کردن آن را از باب تبرک روا دانسته‌اند.[۲۳]

سَلّار دیلمی، از فقیهان امامیه در قرن پنجم قمری، بیان کردن شهیدشدن ثالثه در تشهد نماز را نیز روا دانسته‌ میباشد.[۲۴]

شهیدشدن ثالثه
شهیدشدن ثالثه مدرک‌دادن به ولایت حضرت علی(ع) بعداز شهادتین، با عبارت «أشهَدُ أَنّ عَلیاً البتهُّ الله» یا این که «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» در اذان و اقامه میباشد. بنابه بینش پر اسم و رسم فقهای امامیه، شهید شدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد؛ از همین رو، بعضی از عالمان شیعه بیان کردن آن در اذان و اقامه را بدعت می‌شمردند و باورداشتن به‌این‌که جزء فقهی اذان و اقامه میباشد را حرام می‌دانستند. روضه خوان صدوق روایاتی که درین خصوص وارداتی را جعلی و روضه خوان طوسی آنها را کم دانسته تشریفات مشهد میباشد.

لحاظ مدرن بیشتر فقیهان امامیه این میباشد که‌این فراز جزء اذان و اقامه وجود ندارد؛ اما بیان کردن آن در اذان و اقامه، سوای قصد و نیت جزء‌بودن آن، مستحب میباشد.

سازه به حیث سیدمحسن حکیم، از مراجع تاسی، از آن‌جا که شهید شدن ثالثه، از نماد‌های ایمان و علامت تشیع میباشد، اعلام کردن آن در اذان و اقامه رجحان فقهی داراست و حتی گاهی، درصورتی که سوای قصد جزئیت باشد، بیان کردن آن واجب می شود.

مضمون‌‌شناسی و مداقه
شهیدشدن ثالثه، سند‌دادن به ولایت امام علی(ع)، بعداز سند به شهادتین، یعنی توحید و نبوت میباشد[۲] و با عبارت‌هایی همانند «أشهَدُ أَنّ عَلیاً البتهَُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً حُجَّةُ الله» و «أشهَدُ أَنّ عَلیاً اَمیرالمؤمنین حقاً»، ذکر می‌گردد.[۳]

سیدمحسن حکیم و سیدتقی طباطبایی قمی آن را شعار و نشان تشیع به شمار آورده‌اند.[۴] در بعضی احادیث جانور در منابع روایی شیعه، محتوای آن تأیید و به اقرار بر ولایت امام علی(ع) تأکید شد‌ه‌است.[۵] برای مثال، طبرسی در کتاب الاحتجاج روایتی از امام راست گو(ع) نقل نموده است که طبق آن، هرگاه کسی از شما می گوید: «لا إله إلَّا الله» و «محمّد نبی الله»، فورا بگوید: «علیٌ اَمیرُالمؤمنین».[۶]

آیا شهیدشدن ثالثه از اجزاء اذان و اقامه میباشد؟
بینش دارای شهرت نزد فقهای امامیه این میباشد که شهید شدن ثالثه جزئی از اجزاء اذان و اقامه وجود ندارد.[۷] به‌گزارش فقیهانی همانند صاحب و مالکْ‌مدارک (۹۴۶-۱۰۰۹ق) و سیدمحسن حکیم (۱۳۰۶ـ۱۳۹۰ق)، بین فقیهانی که وارد گفت و گو درباره این قضیه گردیده‌اند اختلافی نیست که شهید شدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد.[۸] مالکْ‌جواهر هم گفته فقیهان شیعه رخداد‌حیث دارا‌هستند که جزء اذان و اقامه وجود ندارد.[۹]

عالمانی همانند روحانی صدوق (۳۰۵-۳۸۱ق) و شهید ثانی (۹۱۱-۹۵۵ یا این که ۹۶۵ق) اضافه‌کردن آن به اذان و اقامه را بدعت و روایاتی که دراین مورد گفته شده را «قضیه»، یعنی جعلی دانسته‌اند.[۱۰] شهید ثانی همینطور گفته میباشد اضافه کردن آن به اذان و اقامه، با این نیت که جزء دینی آن ها به شمار رود، اگرچه موجب بطلان نماز وجود ندارد، عملی معصیت‌آمیز میباشد.[۱۱]

روحانی طوسی (۳۸۵-۴۶۰ق) نیز احادیث مرتبط با شهید شدن ثالثه در اذان را معدود معرفی کرده و نوشته میباشد هر کس در اذان، شهیدشدن ثالثه را بگوید، نادرست نموده است؛[۱۲] علاوه بر آن که فضیلتی نیز برای اذان محسوب نمیشود و با اعلام کردن آن، فصول و اجزای اذان بی نقص نمی شود.[۱۳] سود کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، دیگر عالم شیعه، به کراهتِ بیان کردن شهید شدن ثالثه در اذان و اقامه قائل گردیده و گفته اعتقادوباور به جزء فقاهتی بودن آن برای اذان و اقامه حرام میباشد.[۱۴]

بااین‌هم اکنون علامه مجلسی (۱۰۳۷ - ۱۱۱۰ق) بر این اعتقاد میباشد که به‌منجر روایاتی که در‌این موضوع وارداتی، بعید وجود ندارد که شهیدشدن ثالثه جزء مستحبیِ اذان و اقامه باشد.[۱۵] فقیهانی مثل آقا رضا همدانی (۱۲۵۰ق-۱۳۲۲ق) هم بیان کردن آن در اذان و اقامه را، در شرایطی‌که به قصد جزئیت نباشد، روا دانسته‌اند.[۱۶] برخی نیز مانند سید عبدالاعلی سبزواری و سیدتقی طباطبایی قمی معتقدند که چنانچه سوای قصد جزئیت باشد، اعلام کردن آن در اذان و اقامه، تنها رجحان داراست.[۱۷]

فقیهان آجل، همانند سید عبدالهادی شیرازی (۱۳۰۵-۱۳۸۲ق)،[۱۸] سید ابوالقاسم خویی (۱۲۷۸ش-۱۳۷۱ش)،[۱۹] سیدعلی حسینی سیستانی (زادهٔ ۱۳۰۹ش/۱۳۴۹ق) [۲۰] و حسین وحید خراسانی (زادهٔ ۱۳۰۰ش)[۲۱] بر این نظرند که شهیدشدن ثالثه از اجزای اذان و اقامه وجود ندارد؛ اما بیان کردن آن در اذان و اقامه مستحب میباشد.

به‌گفته سیدمحسن حکیم شهیدشدن ثالثه، به‌ویژه در روزگار حاضر (قرن چهاردهم و پانزدهم هجری) از نماد‌های ایمان و علامت تشیع میباشد و از این جهت رجحان فقاهتی داراست و حتی گاهی در اذان و اقامه، خیر با این تیتر که جزئی از اجزاء آن ها باشد، بیان کردن آن واجب میشود.[۲۲] عالمانی نیز نظیر سید حسین طباطبایی قمی (۱۲۸۲ ـ ۱۳۶۶ق) بیان کردن آن را از باب تبرک روا دانسته‌اند.[۲۳]

سَلّار دیلمی، از فقیهان امامیه در قرن پنجم قمری، بیان کردن شهیدشدن ثالثه در تشهد نماز را نیز روا دانسته‌ میباشد.[۲۴]